Vioolconcours in een box

wo 10/06/2015 - 13:52

koningin elisabethwedstrijd voor viool 2015 cd-box recensie lucas huybrechts

Olympische prestaties

Het is cyclisch, het komt jaarlijks terug. De Koningin Elisabethwedstrijd met al zijn disciplines. Er vallen disciplines af, er komen erbij. Ooit was compositie essentieel. Dat verdween naar de achtergrond. Toen kwam zang er bij. Nu staat ons cello nog te wachten. Er wordt de hele tijd gesleuteld aan de formule. Kwestie van jong en alert te blijven, maar ook om zijn plaats tussen de internationale wedstrijden te kunnen handhaven. Het beweegt altijd wel een beetje.

Wat niet verandert is de uitgave van de platen met opnames van de wedstrijd die jaarlijks op de markt komen. Op zich is dat naast de prestaties van de mededingers ook al een soort olympische realisatie. De week na de finale liggen de opnames in de winkel. In een aangenaam doosje, met een esthetische keuze, die alle winnende prijzen mooi in evidentie zet.

Wie goed toekijkt herkent wel de strategische beslissingen die genomen zijn om zo snel paraat te zijn. Om het doosje zit een wikkel met een montage van de foto’s van de prijswinnaars. Zo'n wikkel kan sneller dan een hele doos gemaakt worden. De teksten zijn op voorhand geschreven. Gerecycleerd van de bestaande persteksten. De inleiding van de secretaris-generaal van de wedstrijd Michel-Etienne Van Neste, lag al lang klaar. Een persoonlijke doorleefde toets ontbreekt in dit gebeuren.

De feiten die zo’n wedstrijd kruiden, schitteren door afwezigheid. Deels door goede opvoeding. ‘We leggen geen nadruk op gebroken snaren, we bedekken pijnlijke toestanden zoals bij de proclamatie met de mantel der liefde.’ Maar deels zijn die incidenten aan de rand wel de zaken die nog jaren zullen overleven. De gebroken snaar van Edith Volckaert decennia geleden hangt nog dieper in de collectieve herinnering, dan welk concerto ze ook weer gespeeld heeft.

Misschien kan de fantastische snelheid bij publicatie even afgeremd worden, door aandacht voor zulke dingen. Misschien kan men een kroniekschrijver aanstellen om zich in tekst over dergelijke minder academische akkefietjes buigen. En misschien kan die ook geluidsfragmenten collectioneren die het totaalbeeld af maken. Dan krijgt de cd-doos meteen ook meer ‘historisch’ karakter. Met een beetje meer aandacht voor het gebeuren dan uitsluitend voor het artistieke alleen. Of ook, waarom niet, het hele concours niet op dvd uitbrengen? Er is beeld voorhanden. Allerlei vragen.

Artistieke hoogtepunten

Maar de essentie blijft de artistieke prestatie van de mededingers. En de registratie op cd ervan. Van de selectie die de samenstellers van deze box maakte. Dus dubbels werden vermeden. De prijswinnaars speelden tweemaal Sibelius en tweemaal Bartok 2. De beste prestaties werden opgevist.

Lim Ji Young speelt naast haar Brahms nog een prachtige Mozartsonate, in die Mozart komt haar serene en verfijnde aanpak meer tot evidentie, dan in haar voorzichtige en eerder behoudende interpretatie van de Brahms. Je krijgt een mooi totaalbeeld van de artiest. Het dient gezegd, een grote jury maakt altijd een keuze voor de grootste gemene deler. Dat is dikwijls in het voordeel van de meest correcte en misschien niet altijd even ondernemende muzikant.

Mohri Fumika die zesde eindigde krijgt geen concerto op de cd’s, maar dat wordt ruimschoots vergoed door de sonate van Prokofiev die ze op de kamermuziek-cd mag spelen. Uiteraard staan de verplichte werken op de cd. Het prachtige '…aussi peu que les nuages…' van Michael Jarrell, gespeeld door laureate, maar niet bij de eerste zes, Kim Bonsori. Wat toch wil zeggen dat je als je bij de eerste zes bent, niet noodzakelijk alles beter doet dan iedereen. Toch niet volgens de samenstellers van de box. Bonsori was trouwens door meerderen gecatalogeerd onder de prijswinnaars.

Wat dat betreft is de selectie van ‘de Zes’ verfrissend. De verzameling van Vlaamse en Franstalige aanstormende violisten. Ze hebben de hele wedstrijd door hun eigen stem gehad. Een beetje tegen heersende stromingen in. Want hoe je het ook draait of keert, elke commentaarjury kan soms mekaar gelijk geven. Soms zijn de commentaren van VRT totaal verschillend van die van RTBf. Een club jonge gasten werkt verfrissend. Ze hadden wel geen gelijk, of haalden geen gelijk. Tenminste als men in artistieke zaken een wiskundig gemiddelde als ‘gelijk hebben ‘kan beschouwen. En ze redden naast Kim Bomsori Thomas Reif van de eeuwige vergetelheid.

Nu is het aan de violisten om het waar te maken. Daarbij is de volgorde van proclamatie niet het sterkste argument. Werkkracht, artistieke keuzes zullen daarbij belangrijker zijn dan die plaats. Maar het helpt natuurlijk wel in de relaties met impresario’s en concertorganisatoren. En deze doos cd’s.

Lucas Huybrechts
Lucas Huybrechts studeerde musicologie en maakte een lange radiocarrière, bij Radio 1 en Klara, en schreef over muziek voor Knack. Volgt nu voor Cobra.be de klassieke muziek op.

['Koningin Elisabethwedstrijd voor viool 2015' - Diverse artiesten. QEC2015]

meer info
bekijk het volledige programma van de 4 cd's (pdf-bestand)