Tanizaki - De Warme Winkel

ma 30/03/2015 - 11:17 *** Sushi, aardbevingen, doodgeknuppelde dolfijnen… Bij aanvang van hun nieuwe voorstelling Tanizaki strooit De Warme Winkel met clichés over het land van de rijzende zon. Dit blijkt slechts schijn te zijn: de goede research over leven, werk en tijd van de Japanse schrijver Tanizaki wordt hier op een fascinerende manier vervlochten met het creatieproces van deze productie én met de botsingen die dat oplevert bij een kunstenaarscollectief als De Warme Winkel.

de warme winkel junichiro tanizaki japan mara van vlijmen vincent rietveld ward weemhoff

Na verschillende “oeuvre-stukken” over Oostenrijkse en Russische kunstenaars, gaat De Warme Winkel het deze keer wat verder zoeken. In een van hun (ondertussen beruchte) spreekbeurten ter voorbereiding van een voorstelling kwam actrice Mara Van Vlijmen met de Japanner Junichiro Tanizaki (1886-1965) op de proppen, terwijl Vincent Rietveld en Ward Weemhoff blijkbaar eerder een project wilden doen over… seks. Beide heren binden hun verlangens in en gaan mee in de mystiek die Mara wil ensceneren.

Driehoeksverhoudingen

In een trage ceremonie, live begeleid door Makiko Goto op het koto-instrument, schuifelen de drie spelers van De Warme Winkel langzaam voorbij in Japanse gewaden. Ondertussen toont een automatische overheadprojector allerlei dagboekfragmenten uit Tanizaki’s boek De Sleutel, waarin een oude professor vertelt over het uitgebluste liefdesleven met zijn vrouw. “Wij gaan samen naar bed en verrichten zwijgend onze echtelijke plichten. Kan men ons wel een echtpaar noemen?” Vervolgens krijgen we het standpunt van zijn vrouw te lezen en daarna zelfs van Kimura, een derde persoon die door de professor uitgenodigd is voor een vurige driehoeksverhouding.
Spannend wordt het pas wanneer De Warme Winkel deze dagboekmethode ook op zichzelf toepast en zo een extra laag toevoegt. Via de persoonlijke schrijfsels van de drie spelers komen we hun gedachten en twijfels over het repetitieproces te weten. Vincent die jaloers is dat Ward genomineerd is voor een acteerprijs, Ward die enkele dagen naar Toulouse moet en twijfelt of de anderen wel zonder hem verder kunnen, en Mara die de touwtjes stevig in handen wil houden.

Seks en licht

We voelen ons stilaan voyeurs wanneer de latent seksuele sfeer van het Japanse onderonsje ook tussen de acteurs/personages begint te leven. Vincent biecht op dat hij zich al 17 jaar aangetrokken voelt tot Mara en dat hij Ward – die zich pas later bij het collectief aansloot – als een indringer beschouwt in zijn begeerte voor Mara. Het collectief raakt steeds meer “in al die Tanizaki-lijntjes verstrikt”, net zoals de Vlaamse theatergroep Hof van Eede zich eerder dit seizoen volledig verzwolg in hun idolatrie voor de (fictieve) kunstenaar Edgard Weiss.

Daarnaast is deze voorstelling ook een mijmering over de snelle industrialisatie van Japan in de 20ste eeuw. Tanizaki was sceptisch over de komst van het elektrische licht en melancholisch over de schaduw die in dit nieuwe tijdperk zou verdwijnen. De Warme Winkel speelt met dit gegeven door black outs en olielampen af te wisselen met schimmenspel en hyperkrachtige spots. Zo verhullen en onthullen ze steeds opnieuw de dingen, wat eigenlijk dezelfde definitie is als die van… erotiek.

Erotische fantasie

Uiteindelijk komt de wens van de mannelijke acteurs dus alsnog uit in dit stuk: ze creëren een groteske erotische fantasie, maar dan wel eentje waarin ze zelf onderworpen worden aan de geile grillen van Mara Van Vlijmen. De slotscènes zijn zo spannend omdat De Warme Winkel een beproefde techniek toepast: eerst de scène aankondigen, die vervolgens helemaal deconstrueren door de verschillende standpunten van de spelers te laten horen, om die scène pas aan het slot – wanneer het publiek een alwetende toeschouwer is geworden – daadwerkelijk te spelen, met hilariteit en herkenning tot gevolg in de zaal.
Na de overrompelende grote zaalvoorstelling Gavrilo Princip is deze Tanizaki voor De Warme Winkel een terugkeer naar de vertrouwde intimiteit van de kleine zaal. Dit project is een intrigerende oefening om de grenzen tussen het eigen collectief en een voor ons volstrekt onbekende schrijver uit de vorige eeuw langzaam te laten vervagen. Mission accomplished.

[ Tanizaki - De Warme Winkel . De speellijst ]

Filip Tielens
Filip Tielens is freelance podiumjournalist en geeft ook inleidingen, nagesprekken en workshops. Met het kunstkritiekcollectief De Zendelingen maakt hij podcasts en filmpjes waarbij de dialoog tussen toeschouwers, theatermakers en critici centraal staat.