Verdwalen als nomaden op TAZ

do 07/08/2014 - 09:31 **** De nomaden, een succesformule op het Oostendse festival Theater aan Zee, zijn ook dit jaar opnieuw de moeite waard. Een wandeling of rit door de stad, hier en daar een historisch of cultureel weetje, maar vooral veel theater en meer specifiek nieuw en jong werk.

theater aan zee sachli gholamalizad emi catteeuw astrid ogiers thomas van caeneghem rob banken trui amerlinck eline van de voorde

Voor wie een nieuwe ontdekking in het podiumveld niet schuwt, wordt met de Zeenomaden rijkelijk beloond. Een geslaagde combinatie van drie voorstellingen over afscheid en gemis. Driemaal anders in opzet, maar telkens ontroerend en vertederend.

A reason to talk - Sachli Gholamalizad

Onze eerste stop wordt het verhaal van de jonge actrice Sachli Gholamalazid. Op drie schermen zien we opnames in Iran, interviews en tekst. De actrice blijft de hele voorstelling met haar rug naar het publiek, op één en soms twee schermen zien we haar gezicht. Ze bedient geluid en beeld en zorgt voor de boventiteling. Het duurt even voor we goed en wel doorhebben waar het om draait. De tekst toont verwarring, een zoektocht naar een geschiedenis. Wanneer de actrice begint te spreken wordt het verhaal persoonlijker. We leren over een migratie van Iran naar België, toevallig hier beland op weg naar Canada. Maar veel meer dan over de migratie, die de actrice als kind meemaakte en die ze zich in flarden herinnert, gaat het over een scheef gegroeide relatie tussen moeder en dochter. Een gesloten relatie, verwrongen. Een generatieconflict? Of typische strubbelingen tussen moeder en dochter?

Sarah Oyserman

De migratie heeft de moeder, merken we in een interview tussen moeder en dochter, triest en gebroken achtergelaten. Al schemeren deze emoties maar lichtjes door. Haar dochter wilde ze vrij laten in het nieuwe land, zonder veel aanwijzingen en wijze raad. Maar wilde die dochter dat wel? Een gebrek aan communicatie en harde woorden tussen de twee staat een kortstondig moment van openheid niet in de weg. We horen de twee vrouwen hun verwrongen relatie bevestigen, maar misschien kan het toch nog goed komen? Bovendien gaat het ook nog over een derde relatie, die van moeder en grootmoeder, maar die komt enkel in referenties terug. Het moeder-dochterconflict lijkt erfelijk belast en moeilijk op te lossen.

Hoe deze theatermaakster, vertrekkend vanuit een eigen verhaal, moeilijk uitspreekbare emoties weet te vatten in een op zich simpel opgezette voorstelling is ongelofelijk ontroerend. Wat waar en vals is in het verhaal is niet van tel, want het persoonlijke wordt universeel. Het migratieverhaal wordt er een van een generatieconflict, herkenbaar en emotioneel. Niet zoals sommige andere voorstellingen over migratie wordt hier gefocust op de culturele en innerlijke conflicten en niet het zichtbare geweld, waardoor het veel dichter bij ons komt te staan.

Terminus - Emi Catteeuw

Het moest eigenlijk de laatste voorstelling van deze nomaden zijn, maar Terminus werd om technische redenen het tweede stuk, op een nieuwe locatie. Vanop een berm net voor en boven het strand luisteren we naar dit hoorspel over de dood en de zee als laatste bestemming. Met de zee in het vizier horen we twee vrouwen vertellen over een gestorven familielid. Een moeder en een man die de zee, hun favoriete plek, als laatste bestemming kozen. Het kan in theorie allemaal melig klinken en wat zwaar op de hand, maar wederom is ook dit deel van de Zeenomaden een schot in de roos. Zonder veel gedoe horen we twee vrouwen over hun persoonlijk verdriet. Geen pathetisch verhaal met oeverloos gehuil, maar oprechte getuigenissen over de zee als een plek van zowel troost als wanhoop, zoals Clara Vandenbroeck het mooi verwoordt. Haar getuigenis over het herdenken en afscheid nemen van haar man kan niet anders dan ons raken. De muziek en soundscape van dit hoorspel zetten de woorden in de verf. Een geslaagd en sober hoorspel over grote emoties.

Lieden op zee - Astrid Ogiers, Thomas van Caeneghem, Rob Banken en Trui Amerlinck

We begrijpen hoe 'Lieden op zee' een perfecte tweede in de rij was in deze nomaden. Een lichter stuk dat voor een mooie muzikale afwisseling zorgt tussen de twee andere. Geïnspireerd door het oude programma van Lutgart Simoens, ‘Groeten aan Zeelieden’, gaan deze makers en muzikanten even terug in de tijd, toen liefdesbrieven schrijven en boodschappen via de radio geschikte communicatiemiddelen waren tussen gescheiden familieleden. Al ontdekken we de link met het programma, als je het programmaboekje er niet op na slaat, pas op het einde.

Muziek en geprojecteerde tekst proberen het gemis te vatten. De muziek is soms wat zwaar en emotioneel, maar ook frivool, want zeemanslieden horen er ook bij. Vooral de opnames van het radioprogramma doen gniffelen. Het lijkt zo ver van ons bed. Net door de humor is dit stuk een ideale tegenhanger voor de twee voorgaande. Net iets luchtiger maar ook een stuk poëtischer.

Eline Van de Voorde
Eline Van de Voorde is theaterwetenschapster en oud-medewerker bij Cobra.be. Momenteel is ze aan de slag in het Museum Dr. Guislain.

['Zeenomaden' is nog te zien op Theater aan zee op donderdag 7 augustus en vrijdag 8 augustus; Vertrek infostand Cafe Koer]

< >