Half Elf Zomeravond - Toneelhuis

ma 22/10/2012 - 16:41 Update: ma 19/11/2012 - 15:22 Bart Meuleman regisseert de roman van Marguerite Duras voor het Toneelhuis. Het verhaal van een vrouw in grote crisis, nadat een relatie op de klippen is gelopen. Lees hieronder de recensies van Yannis Truyen (De klas van Piet van het Paridaensinstituut in Leuven) en van Johan Thielemans (Cobra.be-recensent).

half elf zomeravond toneelhuis bart meuleman marguerite duras

'Half elf zomeravond' toont een vrouw in crisis. Een vrouw geconfronteerd met het einde van een liefde en een misdaad uit passie. Regisseur Bart Meuleman bewerkt Marguerite Duras’ gelijknamige roman tot een theatervoorstelling die de waanzin, de wanhoop en de roes van de drank bij deze vrouw durft laten zien.

"Ik zou willen dat de toeschouwer meemaakt hoe pijnlijk de weg kan zijn naar het moment dat een relatie tussen twee mensen eindigt, maar dat hij of zij tegelijk ook meekrijgt dat het leven daarmee niet stopt. Dat er toch een kracht of energie vrijkomt die kan leiden naar iets nieuws, " zegt regisseur Bart Meuleman.

"Raak en eenvoudig"

De roman die aan de basis van het toneelstuk 'Half Elf Zomeravond' ligt, is typisch voor Marguerite Duras. Hij vertelt over drie toeristen die aanspoelen in een klein Spaans dorp. Tussen hen lopen draden van vriendschap en ontrouw. Het hoofdpersonage, Maria, is een alcoholiste, wat de onvrede van haar overspelige echtgenoot kan verklaren.

Deze tekst heeft iets dreigends, en dat gevoel wordt versterkt door het feit dat er een geweldig onweer losbreekt. De keuzes bij het bewerken voor toneel zijn belangrijk: hoe mysterieus, hoe realistisch of hoe suggestief zal het verhaal verteld worden. Gaat de bewerker voor een duidelijkere lijn, want de stof zelf is dramatisch. Belangrijker nog is welke houding de maker tegenover de personages inneemt. Wordt dit gegeven vanuit een moreel standpunt verteld, of worden er geen uitspraken over het gedrag gedaan. Bart Meuleman kijkt naar deze mensen als mensen, zonder commentaar. Die keuze ligt zeker dicht bij de wereld van Duras.

Dat roman en toneelstuk niet aan dezelfde wetten gehoorzamen wordt hier op het einde voelbaar. De essentie van het verhaal is compleet verteld nadat Marie haar roes heeft uitgeslapen. Daar kan de voorstelling best ophouden. Wat daarna komt, voelt als een te grote trouw aan het boek. Eén aspect is daarbij volledig onwaarschijnlijk. Wanneer Maria zegt dat ze de moordenaar ergens in een korenveld heeft achtergelaten, gaan zowel haar man Pierre als de vriendin Claire mee met haar op zoek naar de plek waar ze de moordenaar heeft achtergelaten. We zitten dan in een realistische laag van de vertelling. Maar dat gelooft toch niemand.

Er volgt nog een scène waarin het overspel expliciet bedreven wordt. Dat wordt sterk onderstreept met een lange pauze op een leeg toneel. Maar we zijn in deze voorstelling al lang op de hoogte van deze verhouding. De ‘daad’ heeft ook geen dramatische gevolgen. Ze is dus volledig redundant en dus niet interessant. Dan volgt er nog een tocht naar Madrid om toch aan een soort mythisch einde te kunnen geraken waarbij Maria een andere ideale man ziet dansen. Dat is symbolisch en zwaar op de hand.

De terugkeer van Ariane Van Vliet

Perfect is de voorstelling dus niet. Nochtans heeft ze ook grote kwaliteiten. In wezen komt het neer op een lange monoloog van Maria. Hij wordt bijzonder boeiend gebracht door Ariane Van Vliet. Ze weert de cliché’s van de alcoholverslaafde. Ze ontwikkelt een heel eigen lichaamstaal, een beetje voorovergebogen en met handen die heel expressief de verschillende situaties voortoveren. Ze zegt de tekst met alle intonaties en nuances die men maar wensen kan. Al speelt de voorstelling op veel stiltes, toch blijft de boog gespannen door de rake en eenvoudige manier waarop Ariane Van Vliet de tekst brengt. Wat een plezier om haar weer op het grote toneel te zien. Het is duidelijk dat ze te lang afwezig is geweest.

Bart Meuleman heeft voor de moordenaar een beroep gedaan op een danser. Radouan Mriziga heeft een mooie uitstraling, maar toch is de keuze van de regisseur niet helemaal overtuigend. Vooral als de danser een soort duet danst met Maria. Dat is lang, veel te esthetisch en eigenlijk overbodig.

Alles bij elkaar is het een voorstelling met vele kwaliteiten, maar het geheel kan niet volledig overtuigen. Maar als je van acteren houdt, dan moet je zeker naar Ariane Van Vliet gaan kijken.

Johan Thielemans

Lees hier de volledige recensie

20/11/201214:53

***
 

"Sober maar sfeervol"

“Paestra”, zegt de klant. “Rodrigo Paestra.” Zo begint ‘Half elf zomeravond’, oorspronkelijk een roman van Marguerite Duras, nu een uitstekend theaterstuk van Bart Meuleman. Dat hij het verhaal van het boek niet helemaal naar de letter volgt, doet zeker geen afbreuk aan de kwaliteit van de brontekst.

Alcohol, overspel en een moord

Van bij het begin is het duidelijk dat er iets onheilspellends in de lucht hangt. Vier toeristen, Maria, haar man Pierre, hun dochtertje Judith en Maria’s beste vriendin Claire, zijn met de auto op reis naar Madrid. Tijdens een onweer gaan ze schuilen in een Spaans dorpje.

In dat dorp wordt een klopjacht gehouden op Rodrigo, die zijn vrouw en zijn beste vriend vermoord heeft toen hij hen samen in bed betrapte.

Maria voelt zich vreemd genoeg aangetrokken tot die mysterieuze moordenaar. Stilaan merkt men waarom: er groeit namelijk iets tussen Pierre en Claire. Ook worstelt Maria met haar alcoholisme, wat nog meer spanningen creëert. Naarmate het stuk vordert, zien we hoe Maria steeds verder wegglijdt in de waanzin van haar dronkenschap. In een opwelling helpt ze Rodrigo te ontsnappen, met alle gevolgen van dien.

Sober maar sfeervol

Het hele verhaal is vrij minimalistisch gebracht. Het decor bestaat enkel uit lange, transparante gordijnen, die soms sfeervol belicht worden. Het geeft het stuk een gepaste, abstracte uitstraling. Ook de muziek sluit naadloos aan bij de voorstelling: de continue herhaling zorgt voor een goede spanningsopbouw, die twee keer eindigt in een (iets te) luide climax.
Maar het stuk schittert vooral door het acteerwerk. Ariane Van Vliet weet Maria op een ontzagwekkende manier tot leven te brengen. Met veel gebaren en expliciete gelaatsexpressie speelt ze meesterlijk haar rol van verstokte alcoholiste. Ze zorgt ervoor dat de lange monoloog van Maria geen moment verveelt.
Ook Ruth Bequart en Gert Lahousse spelen hun rol voortreffelijk, al kan dat niet verdoezelen dat er in het verhaal enkele hiaten zitten. De scène waarin Pierre en Claire met Maria naar Rodrigo gaan zoeken is bijvoorbeeld nogal onrealistisch. Ook hun liefdesscène is een beetje geforceerd.

Rodrigo zelf wordt gespeeld door Radouan Mriziga, die het personage zonder woorden neerzet. Letterlijk dan, want hij heeft geen tekst in het stuk. Wel verzorgt hij een aantal abstracte dansen, die goed passen bij het overheersende thema van alcoholisme. Twee ‘waanzinscènes’, waarin de dansen aangevuld worden met overdonderende muziek, geven een krachtig beeld van Maria’s dronkenmansroes en verwarring.
Ook al verwatert het stuk naar het einde toe, ‘Half elf zomeravond’ is zeker een aanrader. Een pluim voor Bart Meuleman voor deze prachtige bewerking van roman naar theater.

Yannis Truyen

20/11/201214:53

***


['Half elf Zomeravond' - Bart Meuleman en Toneelhuis. Naar een tekst van Marguerite Duras. Met Ruth Becquart, Gert Lahousse, Ariane van Vliet, Sofie Bertrand en Daniella Foros. Dans: Radouan Mriziga. Geluidsontwerp: Senjan Janse. Première op 15 november 2012 in het Toneelhuis. Nadien op tournee]

Yannis Truyen

Yannis

  • Voornaam: Yannis
  • Familienaam: Truyen
  • Woonplaats: Kessel-Lo

  • Houdt van: alternatieve rockmuziek, tekenen, actiefilms, draken!, videogames, Blade Runner, straaljagers, de Oude Grieken & Romeinen, lezen, 3D-ontwerpen maken, Oreo's, James Bond
  • Heeft een hekel aan: huiswerk, Justin Bieber, 's ochtends opstaan, bussen die te laat komen, maandagen, spinnen en wespen, onverwachte toetsen

besproken door de klas van Piet