'M, a reflection' - Kris Verdonck/A Two Dogs Company

wo 26/09/2012 - 17:32 **** Kris Verdonck opende het theaterseizoen van Vooruit met zijn nieuwste productie ‘M, a reflection’. Geïnspireerd op het oeuvre van Heiner Müller creëerde Verdonck een monoloog gespeeld door Johan Leysen. Een overvolle tekst in een hoog technologisch stuk dat de zintuigen prikkelt.

recensie theater podium theater recensie eline van de voorde m a reflection kris verdonck a two dogs company vooruit

Het scènebeeld is in twee gedeeld. Naast een lege ruimte zien we twee verdiepen. Bovenaan een stoel en een tafel met platenspeler, beneden een identieke stoel en tafel met een fles whisky. De speler wordt ontdubbeld. Johan Leysen is zowel lijfelijk als in projectie op scène aanwezig. Het onderscheid is bijna onmogelijk te zien. De acteur wandelt doorheen de verschillende delen van de scène. Door de wissels wordt de toeschouwer telkens op het verkeerde been gezet. Hij begint zijn zintuigen te wantrouwen. Wie is echt en wie vals?

De speler ontdubbeld

Verdonck heeft het in zijn voorstelling over de nood aan een antipode, een vijand, een andere. Zo is er ook hier de ene, de acteur van vlees en zijn bloed, en de ander, zijn digitaal evenbeeld. De tekst voor het stuk is een verzameling van fragmenten uit het oeuvre van Heiner Müller en gesprekken tussen auteur Alexander Kluge en Müller. Heiner Müller, Duits auteur en theatermaker, was gefascineerd door de twee dictatoriale regimes die zijn land teisterden. Zijn werk is er dan ook van doordrongen.

Tal van oorlogs- en moordtaferelen komen aan bod. Elke oorlog heeft een vijand die moet worden uitgeroeid en tegelijkertijd het bestaan van de uitroeier bevestigt. Leysen komt tot de vaststelling dat die splitsing onmogelijk kan worden gestopt. De een bestaat niet zonder de ander. Het goede bestaat bij gratie van het kwade en omgekeerd. Ze vormen een eenheid. Zo is het ook op scène. Digitaal beeld en menselijk beeld zijn een eenheid. Ze vullen elkaar aan. Al is hier van een strijd geen sprake. De twee doen enkel verwoede pogingen om de gelijkenissen te doorbreken en zich af te scheuren in een onmogelijk te winnen spelletje ‘blad, steen schaar’. Het zijn niet twee personages, geen twee persoonlijkheden, maar wel twee kanten.

Overdonderende tekst

Wanneer Leysen uit het bijna onzichtbare projectiekader stapt, krijgen we voor even één persoon te zien. De visuele ontdubbeling houdt op, terwijl de mentale gespletenheid vergroot. Leysen brengt Müllers ‘Wolokolamsker Chaussee I’, waarin een Russisch officier in de loopgraven de komst van het Duits leger opwacht. De officier moet op een bepaald moment beslissen over een soldaat die zich tijdens een oefening in de hand schiet. Vergeeft hij de daad van lafheid of volgt hij de militaire regels? Getergd door walging voor de lafheid enerzijds en begrip voor de angst anderzijds, neemt hij een beslissing die hem zijn leven lang zal achtervolgen.

Leysen brengt de verschillende en vaak op zich staande fragmenten in een hoog tempo. Elke zin is betekenisvol en treffend. Het publiek krijgt zoveel te verwerken dat het onmogelijk is alles te volgen. De tekst werkt hypnotiserend en de verwarring tussen digitale en reële werkelijkheid slorpt de zintuigen op, waardoor de tekst af en toe naar de achtergrond verdwijnt. De technologie die Verdonck gebruikt is geenszins te vergelijken met videoprojecties die we van andere theatermakers gewoon zijn. Geen uitvergrote sprekende kop achter een acteur van vlees en bloed, maar een evenwaardige digitale medespeler, onafscheidelijk en bijna niet te onderscheiden. De tekst daagt het publiek uit, de technologie prikkelt en troebleert onze zintuigen en het spel en de stem van Johan Leysen sleuren ons mee in een verbluffende en verwarrende hypnotische roes.

'M, a reflection' - Kris Verdonck/A Two Dogs Company: nog op 26 september te zien in Vooruit en daarna op tournee in binnen- en buitenland.