Snertvervelende Castellucci

© Beniamin Boar
wo 20/05/2015 - 12:39 * De Italiaanse theatermaker Romeo Castellucci behoort al vele jaren tot de absolute Europese top, maar toont op het Kunstenfestivaldesarts dat ook een grootmeester een absolute offday kan hebben. Zijn nieuwe voorstelling ‘Menselijk gebruik van menselijke wezens’ is snertvervelend en had – niet ten onrechte– volgens sommige andere toeschouwers al na één vertoning geannuleerd moeten worden.

podium theater romeo castellucci regisseur menselijk gebruik van menselijke wezens kunstenfestivaldesarts recensie filip tielens

© Beniamin Boar

Het Kunstenfestivaldesarts neemt ons graag mee naar onbekende plaatsen in Brussel. Voor Castellucci’s nieuwste project was een verlaten loods nodig en die vond de organisatie op een bedrijventerrein in Sint-Lambrechts-Woluwe. Een hele queeste om er met het openbaar vervoer te geraken. Wat jammer dat we anderhalf uur later enkel tot de conclusie konden komen dat het zonde was van de verre verplaatsing en dat we onze tijd beter hadden kunnen besteden.

Lingua Generalissima

Maar wat valt er dan te zien? Romeo Castellucci en zijn zus Claudia Castellucci ontwikkelden in 1985 hun eigen kunstmatige taal, de Lingua Generalissima. In vier fasen wordt een lijst van 400 woorden steeds verder geabstraheerd tot er – volgens de makers – slechts vier überwoorden overblijven die alle andere betekenissen in zich kunnen dragen: Apothema, Agon, Blok en Meteoor.

© Beniamin Boar

In de proloog in een eerste ruimte rollen enkele figuranten een grote cirkel waarop deze verbale verdichting afgebeeld staat, weg van een doorgang, zodat we in een volgende ruimte het feitelijke speelvlak bereiken. Hier blijkt niet enkel dat de zichtlijnen behoorlijk beperkt zijn, maar ook dat er in feite weinig boeiends te zien is. Centraal staat een groot fresco van Giotto waarop Jezus en Lazarus afgebeeld staan. Simone Bobini en Bernardo Bruno, twee acteurs van Castellucci’s gezelschap Societas Raffaello Sanzio, spelen beide figuren. In vier rondes communiceren ze met elkaar en gebruiken ze enkel de toegestane woorden uit die abstractiefase. Veel betekenis kun je er niet aan vastknopen, behalve dan de magere conclusie dat intonatie minstens zo veel zegt als de feitelijke woorden die je uitspreekt. Enkele figuranten hossen af en aan om taferelen te vormen of voorwerpen aan te dragen, maar echt leuk lijkt hun job alleszins niet. In een derde ruimte tot slot spelen twee muzikanten van het ensemble Phurpa een luid, zoemend muziekstuk als epiloog. En dat is het dan. Het verbouwereerde publiek is zo verward dat het zelfs vergeet te applaudisseren.

Erop of eronder

Dat Castellucci’s raadselachtige en iconische beeldtaal erg tot de verbeelding kan spreken, bewezen de ontroerende opera ‘Orfee’ die hij afgelopen seizoen in De Munt maakte en het schandaal opwekkende, maar bijzonder integere ‘On the Concept of Face, Regarding the Son of God’ in deSingel. Maar even vaak levert hij hermetische voorstellingen af waar geen touw aan vast te knopen valt, zoals ‘Giudizio, Possibilità, Essere’ vorig jaar in Antwerpen of ‘Menselijk gebruik van menselijke wezens’ in Brussel. Twee ontoegankelijke producties waarbij ik enkel apathie voelde. Festivals en cultuurtempels kopen producties van grote namen blind in, maar zouden soms beter vooraf gaan prospekteren. Want bij Castellucci is het de voorbije jaren ofwel erop ofwel eronder.

Filip Tielens
Filip Tielens is freelance podiumjournalist en geeft ook inleidingen, nagesprekken en workshops. Met het kunstkritiekcollectief De Zendelingen maakt hij podcasts en filmpjes waarbij de dialoog tussen toeschouwers, theatermakers en critici centraal staat.
© Beniamin Boar