Hoofdtelefoontheater

Kopfkino©Filip Tielens
di 05/05/2015 - 10:54 Schrik niet als je een horde hoofdtelefoondragers synchroon in de metro ziet dansen of langs de kant van de baan naar flatgebouwen ziet staren. Het zijn de audiovoorstellingen Remote en Kopfkino in Antwerpen waarbij de toeschouwers gewapend met een mp3-speler een parcours aflegt.

podium theater recensie filip tielens kopfkino remote hoofdtelefoontheater rimini protokoll annelies van hullebusch katharina smets wanda eyckerman klaartje vermeulen clara hermans rataplan stefan kaegi jorg karrenbauer de singel antwerpen

Remote Berlijn©Filip Tielens

Antwerpen is sinds deze week het decor voor de audiovoorstellingen 'Remote' en 'Kopfkino', waarbij de toeschouwers gewapend met een mp3-speler en luisterverhalen een parcours afleggen in de stad (en in hun eigen hoofd). Onder een schril lentezonnetje waagde ik me twee keer aan dit specifieke theatergenre. Want horen is het nieuwe zien, naar ’t schijnt.

Remote

'Remote' van het Duitse collectief Rimini Protokoll is een internationaal beproefd concept dat voordat het Antwerpen aandeed al in een twintigtal steden speelde, van New York en Milaan tot Bangalore en Santiago.

Een eigenzinnige rondleiding

Theatercollectief Rimini Protocoll laat je met 'Remote' Antwerpen ontdekken op een andere manier.

We vertrekken met een groep van 40 mensen in het stadspark voor een anderhalf uur durende tocht door bovengronds én ondergronds Antwerpen. De digitaal gemanipuleerde stem tussen onze oren vertelt over onze omgeving en dan vooral hoe die steeds meer ontmenselijkt, geautomatiseerd en controlerend wordt. Geen vrolijke boodschap, maar door de vele opdrachten die we moeten uitvoeren (zoals contempleren in de Carolus Borromeus-kerk, een walsje doen in de Stadsfeestzaal, protesteren op de Meir, etc.) wordt Remote een erg plezierige ervaring, alsof je in een virtueel spel rondloopt waarin alle passagiers en passanten personages worden in je eigen verhaal. Of zoals Shakespeare het al schreef in As You Like It: “All the world's a stage, and all the men and women merely players”.

Net zoals bij de Naast-trilogie van Braakland/ZheBilding eindigen we onze audiowandeltocht op de bovenste verdieping van een flatgebouw: het moet zijn dat dit soort intieme luisterspelen ons iets metafysisch willen vertellen. 'Remote' zit knap in elkaar en brengt je naar plaatsen in je eigen stad waar je nog niet kwam, al loeren de clichés soms een beetje om de hoek.

Kopfkino©Filip Tielens

Kopfkino

Kopfkino©Filip Tielens

Heel anders is 'Kopfkino', het charmante audioproject dat zich in een uithoek van Antwerpen-Noord afspeelt, daar waar enkele appartementsblokken geprangd staan tussen de spoorlijn en de ring met haar voorbij zoevende wagens. Vijftig jaar geleden stonden op deze plek nog kleine huisjes, zo krijgen we te horen gezeten aan onze lessenaars in de berm.

Het komende uur mogen we het audioverhaal aanvullen met visuele informatie door te snuisteren tussen oude foto’s, te bladeren doorheen liefdesbrieven uit de jaren zeventig, en te bouwen met maquettes en vlaggetjes. Dit intieme do it yourself-concept doet denken aan de performatieve installaties van de Nederlandse Laura Groeneveld, gecombineerd met de fascinatie voor flats en hun bewoners die ook Simon Allemeersch in zijn Rabot-project, Jozef Wouters in zijn Modelwijk-expo en zelfs Sien Eggers in de tv-serie Red Sonja deelden. Voor Kopfkino (“cinema in je hoofd”) sloeg Annelies Van Hullebusch, die eerder al speelse en interactieve figurentheatervoorstellingen maakte over o.a. Sint-Joost Ten Node, de handen in elkaar met Katharina Smets (bekend van de luisteravonden In the Dark en haar projecten met literair productiehuis Vonk & Zonen), Wanda Eyckerman, Klaartje Vermeulen en Clara Hermans. In Kopfkino vloeien geschiedenis, sociale realiteit, persoonlijke verhalen en mythische metaforen in elkaar over.

Een scherpere keuze hiertussen had de vertelling volgens mij sterker gemaakt, want nu bleef ik zowel qua context van deze plaats, identificatie met de bewoners en het inzetten van de locatie toch een beetje op mijn honger zitten. De mogelijkheden van het luisterspel worden wel fijn benut: muziekjes die het verhaal afwisselen, verborgen geluidsopnames die als bron dienden en stemmen die op verschillende plaatsen onder je hersenpan weerklinken. Benieuwd naar een volgende samenwerking.

Filip Tielens
Filip Tielens is freelance podiumjournalist en geeft ook inleidingen, nagesprekken en workshops. Met het kunstkritiekcollectief De Zendelingen maakt hij podcasts en filmpjes waarbij de dialoog tussen toeschouwers, theatermakers en critici centraal staat.

Kopfkino door Annelies van Hullebusche e.a., door vzw Rataplan, Antwerpen : tot  zondag 10 mei 2015.

Remote Antwerpen door Stefan Kaegi & Jörg karrenbauer - Rimini Protokoll, De Singel, Antwerpen, tot zaterdag 16 mei.