Een internationale samenloop van omstandigheden zou je deze sonates kunnen noemen. Sonates gespeeld door een Spaanse groep. Die sonates waren in Londen in de achttiende eeuw gepubliceerd door een uit Duitsland afkomstige componist. Die zijn stiel geleerd had in Italië. Muziek is bij uitstek een kruispunt van internationale carrières en smaken. We hebben het over Georg Frederic Handel. De naam van Handel schrijven we op de Engelse manier omdat de man zijn werken zelf zo ondertekende. Als goede inwijkeling in het Londen van de achttiende eeuw, paste hij zich aan aan de zeden en gewoonten van zijn omgeving. Dat zou zo blijven voor het grootste deel van zijn leven.

Georg Frederic Handel dus, had enkele bijzondere en vruchtbare kenmerken. Eén ervan was dat hij economisch dacht. Op verschillende manieren. Hij was geen kunstenaar die zoals quasi al zijn tijdgenoten in dienst en in de schaduw van een rijke beschermheer werkte. Hij leefde in het Londen van de achttiende eeuw als zelfstandige. Hij verdiende zijn kost met de opbrengst van zijn pen. Dat verklaart vooral de enorme output die hij naliet. Zo kennen we van hem 42 opera’s, 29 oratoria.

Hij werkte enorm snel en trefzeker. Het was niet bepaald een twijfelaar. Hij had een grandioze melodische inventiviteit. De melodieën vloeiden blijkbaar zomaar uit zijn pen. Blijkbaar, want Handel werkte aan zijn schrijfsels. Waarbij hij moderne principes eerde die op een moderne redactie niet zouden misstaan. Eenvoud, bondigheid, (schijnbare) vanzelfsprekendheid. Toen hij ooit eens een vrij lang stuk schreef van een zeven minuten, merkte een kenner van zijn werk toen op: hij zal er niet lang aan gewerkt hebben, want anders zou het slechts drie minuten duren.

Die berekende vanzelfsprekendheid leverde hem voor oppervlakkige waarnemers de reputatie van vrij oppervlakkig componist op. Anders dan zijn tijdgenoot Bach die voor de eeuwigheid schreef. Handel schreef voor een publiek dat betaalde voor zijn muziek.

Een ander kenmerk van zijn manier van schrijven was dat hij enorm veel recycleerde. Hij gebruikte en hergebruikte zijn thema’s. Niet alleen die van hemzelf. Hij leende onbeschaamd ook de mooie wijsjes van zijn collega’s. Op een manier zou je dat ook economisch kunnen noemen.

We kennen Handel vooral als de operacomponist. Opera’s waarvoor mensen kaartjes kochten. Maar hij verkocht ook papieren muziek. Partituren die mensen mee naar huis namen en daar rond de eettafel uitvoerden, huismuziek. Zoals deze sonates opus 5. ‘Voor alle muziekliefhebbers. Voor twee violen of twee dwarsfluiten en een basso continuo’.

Deze sonates erfde Handel van de kerksonates van Corelli die hij waarschijnlijk in Rome heeft leren kennen. Maar ondertussen, bijna twintig jaar later is Handel rijper geworden. Hij houdt zich niet meer aan het strikte aantal stukken, ook niet aan de juiste volgorde der stukken. Hij gaat er veel vrijer mee om. In plaats van vier delen schrijft hij zes à zeven delen. Hij hergebruikt oude thema’s, uit diverse opera’s en oratoria. Maar hij doet er altijd iets nieuws mee. Alsof een bestaande melodie in een nieuwe context inspiratie geeft tot een totaal andere uitwerking.

En zo kan je deze sonates ook beschouwen. Ze zijn niet wereldschokkend, ze laten je ziel niet beven. Maar ze zijn uiterst onderhoudend. Je geniet van de inventiviteit in elk nieuw onderdeel. Dat dan in de versie van de Spaanse muziekgroep Al Ayre Español onder leiding van Eduardo López Banzo. Een groep die zich aanvankelijk toelegde op het eerder onbekende repertoire, en die dat repertoire met het nodige Spaanse vuur wist uit te voeren. Nu leggen ze zich hier toe op de meer internationale literatuur. Gelukkig nog met dat oude Spaanse temperament. Van salonstukjes worden het hier meer heetgebakerde stukken expressie. Een beetje paprika voor in de huiskamer.

Lucas Huybrechts
Lucas Huybrechts studeerde musicologie en maakte een lange radiocarrière, bij Radio 1 en Klara, en schreef over muziek voor Knack. Volgt nu voor Cobra.be de klassieke muziek op.

['Georg Friedrich Händel. To all lovers of musick, sonatas op. 5' - Al Ayre Español o.l.v. Eduardo López Banzo. Challenge Classics, 2015]