Miles Davis at Newport

di 11/08/2015 - 22:44 Deel 4 van de 'Bootleg Series' verzamelt de liveopnamen van Miles Davis op het Newport Jazz Festival tussen 1955 en 1975. Goed voor uren luisterplezier. Marc Van den Hoof schetst het belang van deze release.

miles davis at newport 1955-1975 bootleg series vol.4 live concert cd recensie marc van den hoof

Op 'Miles Davis – The Bootleg Series Vol. 4' zijn de opnamen verzameld van Miles Davis’Newport Jazz Festival optredens tussen 1955 en 1975, in Newport zelf of, in de jaren zeventig, tijdens een van de Newport Jazz Festival In Europe tournees, a.h.w. George Weins hoogsteigen Jazz At The Philharmonic.

De eerste editie van het openluchtfestival in Newport vond plaats in 1954. Het zou het model worden voor alle jazzfestivals in openlucht, zoals in eigen land Comblain-la-Tour of daarna Bilzen. In 1956 zou Duke Ellington er een roemruchte comeback maken: een inmiddels fameus concert dat culmineerde in een versie van 'Diminuendo And Crescendo In Blue', met een opzwepende, tientallen blueschorussen lange solo van tenorist Paul Gonsalves. In 1957 nam Count Basie er definitief afscheid van z’n ‘old testament band’, met Lester Young voor het laatst als gastsolist in onder meer een versie van 'Lester Leaps In.' In 1958 maakte Bert Stern er z’n mooie documentaire, zowat de eerste échte jazzfilm, 'Jazz On A Summer’s Day'.

Miles versus Monk

In 1955 was Newport het begin geweest van de herontdekking van Thelonious Monk en van de beslissende doorbraak van Miles Davis. Op 17 juli stonden ze er samen op het programma in een ‘all star’ sextet met voorts Zoot Sims op tenor, Gerry Mulligan op bariton, Percy Heath op bas en Connie Kay op drums. Een set van amper vijfentwintig minuten (ongeveer de duur van een 25cm elpee, zoals de festivalsets nu zowat zeventig minuten duren, de duur van een cd) die de jazzgeschiedenis zou ingaan.

In december ’54 hadden Miles en Monk samen opnamen gemaakt voor Prestige, een sessie die aanleiding geweest was tot enig geharrewar tussen de trompettist en de pianist. Om kort te gaan: Davis vond dat Monk eigenlijk niet kon begeleiden, en Monk had er dan ook tijdens Miles’ solo’s het zwijgen toegedaan, en nogal heftig gereageerd toen Miles hem tijdens een van z’n eigen solo’s weer op weg meende te moeten helpen. Een half jaar later in Newport spelen ze samen twee Monk-stukken en een thema van Charlie Parker die dat jaar is gestorven.

Het is Gerry Mulligan, Monk z’n misschien toen al ‘good neighbour’, die de aankondigingen doet: “Thelonious Monk is going to play '‘Round Midnight'.” En dan steekt Miles Davis de microfoon bijna in het paviljoen van z’n trompet en spelen ze Monks bekendste stuk. Ze maken grote indruk en het applaus dat volgt is overweldigend. Voor Miles Davis wordt dit concert z’n paspoort voor een overstap van het kleine Prestigelabel naar het grote Columbia, en Monk z’n carrière zal eindelijk, na al die jaren dat hij al de ‘highpriest of bop’ is geweest, een aanvang nemen bij Riverside, om op den duur ook uit te komen bij datzelfde Columbia. Maar op de terugweg per auto naar New York is het weer moedwil en misverstand van beide kanten: allebei vinden ze dat de ander eigenlijk niet zo best heeft gespeeld. Het komt zover dat Monk Davis laat uitstappen om op eigen kracht terug te keren naar de stad. Ze hebben daarna nooit meer samen gespeeld.

Coltrane

Miles Davis’ debuut op Columbia zal de verzameltitel '‘Round About Midnight' krijgen, een overduidelijke verwijzing naar Newport ’55. Jaren later zal een ander album verschijnen met de misleidende maar commercieel ongetwijfeld interessante titel 'Miles & Monk At Newport' - alleen dateren de opnamen van Miles uit 1958 en die van Monk uit 1963! Maar van de historische set van 1955 bestaan er wel degelijk opnamen die gemaakt zijn door ‘The Voice Of America’ voor het programma waarmee Willis Connover, “in special (= traag) English”, heel de wereld voor de jazz en Amerika probeerde te veroveren. En die opnamen beginnen te circuleren als ‘bootlegs’. Ze komen, als ik het goed heb, op den duur ook terecht op een speciale heruitgave van dat '‘Round About Midnight' debuutalbum, en nu dus uiteindelijk en officieel op 'Miles Davis At Newport 1955 – 1975'.

Een andere kapitale en al eerder uitgebrachte Newport-opname op deze vierde collectie bootlegs is de set van 1958 waarover ik het daarnet al had: Miles met het sextet waarmee hij 'Kind Of Blue' zou maken, met Coltrane, Cannonball Adderley, Bill Evans, Paul Chambers en Jimmy Cobb. De ‘missing link’ toen Miles Davis in 1960 Coltrane meebracht naar Europa. Een controversiële tournee omdat het Europese publiek Coltrane nooit live had gehoord. In 1958 in Newport was de Coltrane te horen die een half jaar Monk achter de rug had en daar z’n zelfvertrouwen had teruggekregen. Het was de Coltrane van de ‘sheets of sound’, die akkoorden op akkoorden stapelde en razendsnel de bijhorende toonladders aftastte, een heel andere Coltrane dan de welluidende stem op 'Kind Of Blue'.

De grote kwintetten

Twee sleutelmomenten dus in het Miles Davis-verhaal (of is het dan al een mythe?) op deze 'Bootlegs Series Vol. 4'. Voorts twee sets door het zogenoemde tweede grote kwintet, met Shorter, Hancock, Carter en Williams, uit 1966 en 1967, met het toen gebruikelijke repertoire: dat van het ‘klassieke’ kwintet/sextet plus een enkele nieuwigheid van de hand van Jimmy Heath, Ron Carter en Wayne Shorter. In 1969 is het lost quintet te gast in Newport – ‘lost’ omdat er van dit gezelschap, Davis en Shorter met Chick Corea, Dave Holland en Jack DeJohnette, nooit echt studio-opnamen zijn gemaakt. Er is intussen wel heel wat live materiaal van dit kwintet opgedolven, maar deze set op Newport, met onder meer materiaal van 'Bitches Brew', het album dat toen op komst was, is bijzonder omdat Wayne Shorter niet was komen opdagen en Miles er, voor het eerst sedert lang, en misschien wel voor het laatst, in kwartet speelde, hij alleen met een ritmesectie. Overigens was deze set al eerder uit op het album 'Bitches Brew Live'.

Niet eerder uitgebracht, althans niet officieel, zijn de twee Newport Jazz Festival In Europe-concerten die in de verzameling zijn opgenomen: in 1973 in Berlijn, met onder meer Dave Liebman op saxen en fluit en Al Foster op drums, én Ronnie Scott als ‘master of ceremony’, en in 1971 in het Zwitserse Dietikon, met Keith Jarrett en Gary Bartz. Behalve de twee historische concerten uit 1955 en 1958 lijkt dit laatste concert me het interessantst omdat Keith Jarrett er toch min of meer z’n lyrische zelf kan zijn, heel anders dan bijvoorbeeld op de 'Cellar Door Sessions 1970' waar hij, zo te horen met de moed der wanhoop, op twee klavieren tegelijk speelt, in een groep waarin hij, naar eigen zeggen, niet echt gelukkig was.

Ook nog even eraan toevoegen dat aan het ‘artwork’ van dit vierde deeltje bootlegs, binnenkant van het hoesje en cd-boekje, bijzondere zorg is besteed, en dat de commentaren geschreven zijn door niemand minder dan Ashley Kahn, de auteur van boeken over de ontstaansgeschiedenis van 'Kind Of Blue', 'A Love Supreme' en het Impulselabel. Kahn is donderdag, vrijdag en zaterdag te gast op Jazz Middelheim, telkens om 14u30, voor gesprekken met Joe Lovano en Chris Potter over 50 jaar 'Love Supreme' en met Jason Moran over Fats Waller.

Marc Van den Hoof
Marc Van den Hoof was van 1976 tot 2011 producer bij Radio 1, Radio 2 Omroep Brabant en Radio 3/Klara. Hij maakte ook deel uit van het productieteam van Jazz Middelheim. Van 1996 tot 2011 gaf het vak 'Jazzgeschiedenis' in het Lemmensinstituut. In 2011 verscheen 'Double Bill', een bundeling van kronieken uit Jazzmozaiek en een aantal korte essays over jazz.

['Miles Davis at Newport 1955-1975 - The Bootleg Series vol.4' - Miles Davis. Sony Legacy, 2015]

► beluister dit album via Spotify


eerder verschenen: