François Glorieux - Worldwide Live Improvisations

vr 20/03/2015 - 13:12

francois glorieux worldwide live improvisations klassiek improvisatie recensie lucas huybrechts

Clownerie en genialiteit

Een rariteit. Een cd met de improvisaties van François Glorieux opgenomen tijdens zijn tournees langs de wereldhoofdsteden. Glorieux (°1932) is pianist, componist, arrangeur (hij maakte onder andere een officiële versie van het Belgische volkslied, 'De Brabançonne'). We zullen hem vooral in onze herinnering houden als een wonderlijk begiftigd improvisator. Jaren heeft hij de podia afgeschuimd met improvisaties op aanvraag. Het publiek mocht een bekend melodietje, of noten at random aanvragen en daarbij een stijl en Glorieux leverde dan af.

Puristen haalden hun neus op voor die praktijk, Glorieux was niet meer dan een muzikale clown vonden ze. Een beetje gelijk hadden ze, hij amuseerde het publiek. Weinige keren werd er zo hard gelachen tijdens een concert. Maar toch, het was meer dan dat. Elk concert was een permanente erudiete oefening in stijl. Om van zijn bekendste thema ‘Viva Bomma, pataten met saucissen’ bijvoorbeeld à la façon de Bach of Mozart te kunnen genieten, moet zowel de pianist als de luisteraar de eigenheden van die componisten kennen en weten te appreciëren.

Je kan zeggen dat Glorieux de laatste der grote improvisatoren in de klassieke muziek is geweest. In een wereld waar vooral het hoe, belangrijker dan het wat is geworden, is er geen plaats meer voor een vrije aanpak. De klassieke muziekwereld is zozeer bezig met de juiste tekst en de stijlgetrouwheid, dat er geen plaats meer is voor improvisatie. Terwijl we weten dat bijvoorbeeld Mozart de improvisaties zo maar uit zijn mouw schudde. Ook op onbenullige wijsjes. Denk maar aan ‘Altijd is Kortjakje ziek’ of ‘Ah, vous dirai-je maman’ zoals het bij hem heet.

Het vergt een speciale geest om op het moment zelf in te gaan op een totaal nieuwe melodie, daar een muzikale constructie mee op te bouwen, zich in te leven in de stijl van een bepaald componist. Dikwijls zijn dat natuurlijk een tamelijk oppervlakkige overname van truukjes en clichés. Maar soms betrap je hem toch ook op een diepere affectie met een componist. De muzikale verbeelding of liever suggestie gaat verder. Soms laat hij het publiek geen noten maar situaties voorstellen, die hij op zijn beurt naar muziek vertaalt. Een hond, een kat en een muis, bijvoorbeeld, of de maan boven de Fuji Yama. Glorieux speelt het, en met wat verbeelding zie je die kat en muis, of die maan ook.

Er zijn genoeg interpreten die zich concentreren op de juiste tekst, Glorieux had recht op dat muzikale wereldje daarnaast. Hij heeft zelf geen navolging gekregen. Je kan de meester zelve nog horen op een cd in eigen beheer. Omdat de opnames over diverse jaren gespreid zijn, over verschillende steden, is de kwaliteit van de opnames zeer ongelijk. Soms erg abominabel zelfs. Dat nemen we er bij. Het geeft wel een mooi staal van hoe wereldberoemd Glorieux in zijn genre wel was. Hoeveel succes hij wel had. Vooral hoe hij die speciale gift had van wat in de biologie mimicry, de gift tot nabootsing, wordt genoemd. Meestal in stijl. De cd is een beetje opgevat als een luisterspel. Een eerbetoon.

Lucas Huybrechts
Lucas Huybrechts studeerde musicologie en maakte een lange radiocarrière, bij Radio 1 en Klara, en schreef over muziek voor Knack. Volgt nu voor Cobra.be de klassieke muziek op.

['Worldwide Live Improvisations' - François Glorieux. Eigen beheer, 2014]