Ifa Y Xango – twice left handed \\ shavings

do 26/02/2015 - 10:58

ifa y xango twice left handed shavings jazz improvisatie experimenteel seppe gebruers recensie guy peters

Verdomd Opwindend

Een week geleden verscheen op de VPRO-website een artikel over de nieuwe golf van jonge, Vlaamse jazzbands, waarbij de focus lag op het vijftal LABtrio, De Beren Gieren, Jens Maurits Orchestra, BRZZVLL en Nordmann. Een beperkte greep, maar een terechte lofrede, want er is de voorbije jaren een nieuwe generatie muzikanten opgestaan binnen de jazz, met als grootste ambitie (zo lijkt het althans) om die jazz van binnenuit open te breken.

Ook het in 2010 opgerichte Ifa Y Xango past in dat rijtje van verwachtingenslopers. In 2011 was het septet al meteen goed voor de prijs van 'Jong Jazztalent Gent' en een goed onthaald concert op Gent Jazz, en snel daarna volgde dat verrassend gewaagde en sterke album (‘Abraham’), waarop de klassieke bezetting van piano, bas, sax en drums werd aangevuld met eufonium en exotische percussie. Een paar jaar later is een en ander veranderd.

De versnipperde debuutplaat die er zestien brokken doorjoeg in drie kwartier krijgt nu een opvolger met slechts vijf stukken in een krap half uurtje. Ifa Y Xango zelf werd uitgebreid van een septet naar een tentet (nu mét gitaren en nog meer ritme). En ook: de band speelt nu elektrisch, waarbij vooral de keyboards en ‘live processing’ van Seppe Gebruers (hiervoor op piano) de show stelen. Dat laatste is een proces waarbij sommige instrumenten in ‘real time’ bewerkt en teruggekaatst wordt, waardoor de band met zichzelf in dialoog kan gaan. Dat effect kan afwisselend excentriek, chaotisch of zelfs schizofreen klinken.

Maar zo’n vaart loopt het niet meteen, want bij opener ‘Kamchatka’ (is het toeval dat die even wacht tot de vijf seconden ECM-stilte voorbij zijn?) valt vooral op hoe kaal en geduldig het van start gaat. Percussie wordt afgemeten gepresenteerd, tot Laurens Smets’ zoemende bas opduikt en een eerste uitspatting een feit is. Het is het begin van een statige mars die onverstoorbaar verder marcheert. De stukken die volgen verkennen eenzelfde evenwicht van abstracte ideeën: ‘fjaka’ heeft iets van een even delicate als ontregelde soundscape, net als het krappe ‘moedwil’, dat met z’n verleidelijke galmgitaar even op het terrein van Badalamenti belandt.

Terwijl de fragiele harmonieën van ‘gamma’ aanvankelijk geënt zijn op de minimale traditie, duikt ook hier snel ingrijpende elektronica op, die het naar het terrein van de borrelende manipulatie en stuiterende collagekunst voert. De tweede albumhelft wordt helemaal ingepalmd door het lange ‘shavings’, dat uitpakt met een eigenaardige sci-fi-achtige jazzfunkgroove. Struikelritmes, een ronkende trancebas, kronkelige en schurende gitaren, jankende blazers, doorgeslagen machinerie, exotische percussie en dan nog eens die muziek die tegen zichzelf uitgespeeld wordt. Duister, claustrofobisch én dansbaar.

Voor wie bij ‘jazz’ nog altijd denkt aan de rokerige zwart-wit foto’s van Herman Leonard en Francis Wolff, of een solist die vingervlugge notenladders en klassieke akkoordenreeksen uit de mouw schudt, klinkt dit vermoedelijk als heiligenschennis, maar zelf plaatsen we dit graag onder de ‘’V’ en ‘O’ van Verdomd Opwindend. Dit spul is ronduit hypnotiserend, jongleert moeiteloos met insteken en geluiden, wordt gestuwd door een knetterende groepsspanning die voortdurend op de grens van de desintegratie balanceert, en nét daar een plagerig danspasje uitvoert.

Ifa Y Xango: jong jazztalent

Cobra.be sprak met percussionist Sep François en pianist Seppe Gebruers van Ifa Y Xango. De groepsnaam klinkt afro-caribisch maar het muzikale universum van dit septet is veel ruimer: jazz, impro, klassiek en rock zijn andere invloeden die te horen zijn op hun eerste cd 'Abraham'.

Door het eigenaardige klankenbrouwsel heb je er soms het raden naar met hoeveel ze in de weer zijn of zelfs welke instrumenten er aan te pas komen, maar zelfs in het goede gezelschap van hun generatiegenoten (is dit dan niet de meest creatieve Vlaamse generatie in decennia?) weet Ifa Y Xango zich te onderscheiden door branie, beheersing, vrijheid en een doorgedreven visie op wat deze muziek ook kan zijn: een laboratorium dat prikkelt, verwart, bezweert, bij de lurven grijpt.

We geven nog even de namen mee: Filipe Nader, Viktor Perdieus en Niels van Heertum (rieten en koper), João Lobo, Ruben Pensaert en Sep François (drums/percussie), Seppe Gebruers (elektrische keyboards, live processing), Bert Cools, Ruben Machtelinckx en Laurens Smet (gitaren, basgitaar, toetsen). Leer ze van buiten, in deze of een andere volgorde, en dan weet u meteen welk antwoord te geven als gevraagd wordt of er nog toekomst zit in die Vlaamse jazz. Het is alleszins al een begin.

Guy Peters
Guy Peters verslindt films, boeken en (vooral) muziek in gretige, gulzige dosissen. Luistert naar jazz, rock, experiment en roots, maar zelden tegelijkertijd. Schrijft ook voor Enola, Gonzo (circus) en Draai Om je Oren. Heeft een dochter, een kat en te weinig tijd.

[‘twice left handed \\ shavings’ – Ifa Y Xango. El Negocito Records, 2015]

► beluister dit album via Bandcamp