De Beren Gieren & Susana Santos Silva – The Detour Fish

vr 05/12/2014 - 15:31

de beren gieren susana santos silva the detour fish jazz improvisatie recensie guy peters

Internationale klasse

Jazz is een internationaal gegeven. Zeker in de avontuurlijke vleugel, waar jazz altijd een rekbaar begrip is. Hoewel een groot deel van de Amerikaanse mainstream het in alle toonaarden zal ontkennen, is hun hegemonie al lang verleden tijd en hebben Europese muzikanten en labels dezer dagen even veel in de aanbieding. Het zegt genoeg dat heel wat van de meest toonaangevende, gerespecteerde labels van het moment gebaseerd zijn in landen als Polen (NotTwo Records), Litouwen (No Business) en Portugal, waar Clean Feed de grote roerganger is.

Het label groeide sinds 2001 uit tot een vruchtbare bron van creatieve jazz, een veelkleurig kwaliteitsmerk voor Amerikaanse en Europese muzikanten, en een voorvechter van vernieuwende pacten. Een van de uitlopers daarvan is het partnerschap met het Ljubljana Jazz Festival. Een aantal concerten van het festival belandden al op zilveren schijfjes van het Portugese label.

Na onder meer Angles 8 (intussen uitgegroeid tot een nonet) en Joe McPhee, is nu ook De Beren Gieren aan de beurt (gelijktijdig verscheen er ook eentje van saxveteraan Peter Brötzmann). Het is de eerste keer dat een in België gebaseerde band een album uitbrengt bij het label, al zal de aanwezigheid van het vierde lid, de Portugese trompettiste Susana Santos Silva, er zeker toe bijgedragen hebben.

Het is een samenwerking die al even teruggaat en dat hoor je ook, want een samenwerking als deze boks je niet zomaar in elkaar. De Beren Gieren - pianist Fulco Ottervanger, bassist Lieven Van Pee, drummer Simon Segers -, hiervoor ook al in de weer met zwaargewichten als Louis Sclavis en Ernst Reijseger, trok een paar dagen naar Frankrijk, om er met Santos Silva te werken aan een programma waarvoor ze zich lieten inspireren door Schuberts Forellenkwintet. Meer nog dan die muzikale referentie, is het beeld van de onstuitbare vis hier een centraal gegeven. De forel gaat tegen de stroming in, glibbert zich een weg voorbij obstakels, schijnbaar voortdurend op de vlucht, op zoek en in beweging.

Zo klinkt de muziek hier ook: niet als het luie onderwaterslingeren, maar als een muzikale vinnigheid, de vleesgeworden onwil om ‘gewoon’ te doen. Van jazz wordt regelmatig beweerd dat ze verrassend is. Moet zijn. Vaak is dat niet het geval. Niet echt. Hier word je als luisteraar wél voortdurend op het verkeerde been gezet. De muziek probeert soms te betoveren, maar zet z’n eigen spreuken buitenspel, maskers vallen af om plaats te ruimen voor andere maskers, momenten van fragiele introspectie kunnen elk moment opgeschrikt worden door abrupte wendingen, versnellingen, verrassingen. Deze muziek als ‘jazz’ labelen vergt dan ook een open geest van de luisteraar.

De Beren Gieren in Avignon

Humor, zoeken en genieten is wat het spel van ‘De Beren’ definieert. Al jaren staan ze als vrienden op scene, met een muziek die geen grenzen wil kennen noch opleggen, behalve dat er toch altijd een hoek af moet zijn. Cobra.be sprak hen in Avignon over hun tweede cd ‘A Raveling’ en over hun samenwerking met trompettiste Susana Santos Silva.

In ‘Aquarium Benefits’ wordt de muziek rond een trippelend pianomotief gedrapeerd, alvorens overgeschakeld wordt naar nerveuze, stuiterende grootstadsmuziek. ‘Dance Of Trouts’, met Santos Silva op een zachtere bugel, is homogener en eleganter, maar zet via fiere marsritmes de poort wagenwijd open voor een prachtversie van ‘Slippery Men (on the riverbank)’ die amper te vergelijken is met die van ‘A Raveling’ (het vorige album van De Beren Gieren uit 2013). Minder snel en robuust dan het origineel, maar met een machtige hortende en stotende dynamiek en spetterend samenspel. Ook ‘Sweet Repose Threat’ ondergaat een transformatie: een stuk donkerder, met een hoofdrol voor het rauw schurende strijkwerk van Van Pee.

Ottervanger is nogal een hyperkineet, en dat zal hij ook altijd blijven, maar hij kreeg zelden zo'n inventief weerwerk als op deze trip van een klein uurtje, die het gebied verkent tussen met franjes volgestouwde bombast en repetitieve grooves, knetterend maniërisme en verraderlijke lichtheid.

Dit is veelkleurig tumult van een vis die niet enkel glijdt, maar zich ook in grillige bochten wringt, herhaaldelijk boven het water uitspringt om uitdagende smoelen te trekken en vervolgens z’n weg verderzet. Om tenslotte via omwegen, en in onvervalste De Beren Gieren-stijl, op de barbecue te belanden. Internationale klasse.

Guy Peters
Guy Peters verslindt films, boeken en (vooral) muziek in gretige, gulzige dosissen. Luistert naar jazz, rock, experiment en roots, maar zelden tegelijkertijd. Schrijft ook voor Enola, Gonzo (circus) en Draai Om je Oren. Heeft een dochter, een kat en te weinig tijd.

[‘The Detour Fish (Live In Ljubljana)’ - De Beren Gieren & Susana Santos Silva. Clean Feed, 2014]

► beluister dit album via Spotify

uit het archief

De Beren Gieren

De Beren Gieren is de ietwat ongewone naam van een pianotrio, gevormd door drie jonge gasten die elkaar leerden kennen aan het Conservatorium in Gent: pianist Fulco Ottervanger, bassist Lieven Van Pee en drummer Simon Segers.

In 2012 was De Beren Gieren het huisorkest van Kunstencentrum Vooruit in Gent. Het trio had toen net een eerste cd uitgebracht, 'Wirklich Welt So' en dankzij een JazzLab-tournee een kleine schare fans verzameld. Sindsdien zijn de naam en faam van het trio en de ruime erkenning, ook internationaal, alleen maar gegroeid.

Bekijk hiernaast een interview met De Beren Gieren uit hun beginperiode.