Christianne Stotijn bezingt oorlogsdagboek

vod
vr 25/04/2014 - 16:39 Het oorlogsdagboek van de Nederlandse Etty Hillesum inspireerde mezzosopraan Christianne Stotijn tot een bijzondere voorstelling, waarin ze niet alleen zingt, maar ook acteert en vertelt. 'Onvoltooid verleden tijd' is de blikvanger van het festival 'Mechelen hoort stemmen', dat zaterdag begint.

christianne stotijn julika marijn onvoltooid verleden tijd festival mechelen mechelen hoort stemmen rainer maria rilke kazerne dossin mechelen

Etty Hillesum werd bekend in de jaren tachtig, toen het dagboek dat ze tijdens de oorlog bijhield, gepubliceerd werd. Etty Hillesum werd geboren in een Nederlands-joodse familie, haar vader was rector in het plaatselijke gymnasium in Deventer, haar moeder was Russische. Etty Hillesum zelf studeerde rechten en Slavische talen.
Vanaf 1941 begon Etty een dagboek bij te houden op advies van haar minnaar Julius Spier. Daarin toont ze zich een uiterst veelzijdige, intellectueel onderlegde en belezen jonge vrouw die haar eigen weg zoekt door het leven en de liefde. Haar dagboek is ook een kroniek van die jaren waarin de oorlogsdreiging steeds tastbaarder om zich heen grijpt.

Toen Christianne Stotijn in Deventer ging wonen, werd ze gefascineerd door het Etty Hillesum Centrum dat daar gevestigd is. In een interview in 'De Volkskrant' liet Christianne Stotijn zich ontvallen dat Etty Hillesum een van haar helden is. Toen dat interview onder ogen kwam van de Nederlandse actrice Julika Marijn, was de kiem gelegd om samen een voorstelling te maken rond de figuur van Etty Hillesum.
Die voorstelling, 'Onvoltooid verleden tijd | Die Weise von Liebe und Tod', gaat in première op het festival 'Mechelen hoort stemmen', dat zaterdag begint.
Dit jaar zou Etty Hillesum honderd geworden zijn, ze wordt in Nederland uitvoerig herdacht. Julika Marijn maakte eerder al een theatervoorstelling over Etty Hillesum en publiceerde begin dit jaar een boek over deze Nederlands-joodse kroniekschrijfster.

Liebe und Tod

In de voorstelling 'Onvoltooid verleden tijd' vertolken Christianne Stotijn en Julika Marijn beiden de figuur van Etty Hillesum. Ze zijn als het ware elkaars alter ego.
Actrice Julika Marijn is de energieke, chaotische, zoekende Etty Hillesum, met een passie voor Rusland. Mezzo Christianne Stotijn verwoordt dan weer haar innerlijke, emotionele tegenstem, en koos ook passende muziek bij de voorstelling. Van Sjostakovitsj natuurlijk, vanwege de Russische roots van Etty Hillesum langs moederszijde. Etty beschouwde zichzelf overigens ook als een afgezant van Rusland in Europa. Een van de auteurs die Etty Hillesum het meest dierbaar was, is Rainer Maria Rilke. Zijn tekst 'Die Weise von Liebe und Tod des Cornets Christoph Rilke' werd door Frank Martin getoonzet. Die compositie is een van de muzikale hoekstenen van de voorstelling. Bij de laatste brieven - Etty Hillesum schreef ze in kamp Westerbork - koos Christianne Stotijn voor Mahlers 'Abschied' uit 'Das Lied von der Erde'. Met dit lied wil ze ook wijzen op de onthechte vrouw Etty, die te midden van de ellende van de kampen toch in staat bleek om zich los te maken van de horror en zich in haar dagboekfragmenten, in het aangezicht van de nakende ondergang, te verwonderen over de schoonheid van de natuur.

Zingend verhalen vertellen

Kazerne Dossin

Voor Christianne Stotijn is dit project een nieuwe, maar noodzakelijke stap. Op recitals merkte ze soms hoe de afstand met het publiek best wel groot kan zijn. Literatuur en teksten namen bij Christianne Stotijn altijd al een bijzondere plaats in, en in Mechelen verkent ze nieuwe vormen om dichter bij het publiek te komen. In de voorstelling 'Onvoltooid verleden tijd' kan zij optreden als zingende verhalenverteller.
De plaats van de voorstelling, het gelijkvloers van het museum in de Kazerne Dossin, helpt daarbij zeker. Niet alleen zijn we ver van de conventionele concertzaal met een duidelijke scheiding tussen podium en publiek. De kazerne is ook een gedroomd en aangrijpend decor voor deze oorlogskroniek over leven, liefde en dood.

[Onvoltooid verleden tijd | Die Weise von Liebe und Tod - zaterdag 3 mei om 20u15 in Kazerne Dossin (Mechelen)
Christianne Stotijn, mezzosopraan | Julika Marijn, actrice | Moniek Kramer, regie | Amsterdam Ensemble]