Een wereld vol verbeelding

Batoul S’Himi
vr 24/07/2015 - 13:39 De expo 'Global Imaginations' in Leiden laat het werk van twintig hedendaagse kunstenaars zien die zijn geworteld in uiteenlopende tradities en culturen, maar die tegelijkertijd deel uitmaken van de ‘global village’.

global imaginations leiden nederland museum de lakenhal de meelfbriek simryn gill pascale marthine tayou ghana thinktank raqs media collective

Een 20-tal kunstenaars uit alle continenten en uit de diaspora werd in Leiden uitgenodigd om in een oude fabriek te reflecteren over fenomenen als de globalisering en over de wereld vandaag en morgen. Dat levert een hoogst interessante tentoonstelling op die het debat over de toekomst van onze planeet vanuit een andere dan het westerse blikveld benadert. ‘Global Imaginations’ presenteert diverse thema’s die de huidige en toekomstige generaties aanbelangen, telkens gezien vanuit de visie van de periferie.

World Art Studies

De tentoonstelling 'Global Imaginations' kadert in een stadsbreed project om het 440-jarig bestaan van de Universiteit Leiden te vieren. De expositie heeft plaats in het industriële erfgoed van de leegstaande Meelfabriek.
'Global Imaginations' sluit naadloos aan bij een traditie die in 1989 werd ingezet met de baanbrekende tentoonstelling ‘Les Magiciens de la Terre’ in het Centre Pompidou en La Grande Halle de la Villette in Parijs. Toen werden voor het eerst kunstenaars uit de westerse wereld en de andere continenten op gelijke voet geplaatst, wat een aardschok in de kunst teweegbracht waarvan de trillingen tot vandaag te voelen zijn.

Dat het experiment 'Global Imaginations' in Leiden plaats heeft, is geen toeval. Aan de Leidense universiteit zijn immers de World Art Studies opgeborreld, als hedendaags uitvloeisel van de in koloniale tradities gewortelde zogeheten etnische kunsten. Deze World Arts Studies bekijken visuele kunst niet langer door een westerse bril, maar beschouwen ze als een wereldwijd verschijnsel, dat wil zeggen van overal en van alle tijden.

Chen Zhen

Rechten van de Mens

Meschac Gaba

De opwarming van de aarde, de vervuiling van onze planeet, de schaarsheid van drinkwater, de dreiging van terreur en oorlog, de moderne slavenhandel en de onderdrukking van de vrouw zijn thema’s die, net als op de Biënnale van Venetië, de hoofdtoon voeren in 'Global Imaginations'. Maar ook de wereldwijde interconnectiviteit via internet en sociale media, de processen van migratie die gepaard gaan met racisme en uitsluiting, de diaspora en de multiculturaliteit komen voortdurend aan bod.

Dat levert een aantal verrassende kunstwerken op die over de hele leegstaande fabrieksruimte verspreid zijn. Tussen de hoge gebouwen wappert de universele vlag van Meschac Gaba (Benin) die de kleuren van alle nationale banieren laat versmelten tot één kunstwerk. Op de binnenkoer staat van de hand van Chen Zhen (China) een opengewerkte wereldbol waar binnenin de tekst van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens oplicht. De toon is meteen gezet.
 

Simryn Gill

Van de Encyclopaedia Britannica tot Pascale Marthine Tayou

Ghana ThinkTank

In de fabrieksgebouwen valt men van de ene verrassing in de andere. Op een tafel ligt de hele Encyclopaedia Britannica uitgestald waaruit bladeren werden gescheurd die tot papieren bootjes getransformeerd werden, tegelijk verwijzend naar de westerse kennis die haar status verliest en de vluchtelingenboten die hulpeloos dobberen op zee. Bij dit werk van Simryn Gill (Singapore) wordt de bezoeker uitgenodigd om zelf de wetenschappelijke bladzijden om te zetten in papieren bootjes.

Het Amerikaanse Ghana ThinkTank vertrekt vanuit het verhaal van Anne Frank dat zij verbindt met intolerantie tegenover de islam vandaag. De kunstenaars namen gesprekken op met inwoners van Leiden over de relatie tussen moslims en niet-moslims en het probleem van de groeiende intolerantie, en confronteren die uitspraken met interviews uit landen als Marokko, Ghana, El Salvador, Israël en de Palestijnse gebieden.
 

Raqs Media Collective

Batoul S’Himi is een Marokkaanse kunstenares die wereldkaarten uitsnijdt in gasflessen, snelkookpannen, messen, elementen die tot het terrein van de keuken en dus van de vrouw behoren. Zij snijdt aldus de problematiek van de vrouw aan, terwijl het cartografische element verwijst naar grensconflicten, migraties, mondialisering.
Heel interessant is ook het werk van het Indiaanse kunstenaarscollectief Raqs Media Collective uit New Delhi die een oud beeldverhaal op een Indische tempel over machtswellust transformeren naar de wereld van vandaag en de strijd om en de verkwisting van fossiele brandstoffen.

Pascale Marthine Tayou maakte in het kader van 'Global Imaginations' een metershoge sculptuur van gevonden plasticzakken in alle kleuren. Die staan symbool voor afval, vervuiling, consumentisme, maar ook voor het plastic zakje waarin de vluchteling op zoek naar een betere toekomst zijn enige bezittingen meeneemt. (Tot 20 september palmt de Kameroener ook het hele Paleis voor Schone Kunsten in Brussel in met zijn kleurrijke kijk op de wereld.)

'Global Imaginations' is een must voor wie geïnteresseerd is in de ontwikkeling van de kunsten in de landen van het Grote Zuiden die steeds nadrukkelijker in beeld komen in de internationale kunstwereld.
 

Henk Van Nieuwenhove
Henk Van Nieuwenhove is eindredacteur & cultuurcoördinator van de Artsenkrant.

[Global Imaginations, tot 4 oktober in de Meelfabriek in Leiden, Nederland. Open van woensdag tot zondag, van 12u tot 18u. (Leiden ligt tussen Den Haag en Amsterdam.)

Er is werk te zien van: Georges Adéagbo, Brook Andrew, Chen Zhen, Marjolijn Dijkman, Mark Dion, Mona Hatoum, Romuald Hazoumè, Femke Herregraven, Meschac Gaba, Ghana Thinktank, Simryn Gill, Rivane Neuenschwander, Lucy + Jorge Orta, Raqs Media Collective, Batoul S'himi, Taryn Simon, Andrea Stultiens, Pascale Marthine Tayou, Tintin Wulia, Tsang Kin-wah.

Info: globalimaginations.nl]

de Meelfabriek ©Conre Houwaard

Grootste museumdichtheid

Leiden is niet alleen de geboortestad van Rembrandt, maar ook de stad met de grootste museumdichtheid van Nederland. We noemen er enkele: het Museum Volkenkunde met een collectie die niet moet onderdoen voor het Parijse Musée du Quai Branly, de Lakenhal met kunstwerken van Lucas van Leyden (de buitengewone triptiek 'Het Laatste Oordeel'!) tot Jan Wolkers, de wetenschapsmusea Naturalis en Corpus, het Japanmuseum met de collectie van dokter Philipp Franz von Siebold en het museum van Nederlands beroemdste arts, Hermanus Boerhaave. Deze arts, professor, rector was ook een tijdlang directeur van de Hortus Botanicus die dit jaar zijn 425ste verjaardag viert. Bovendien moet u zeker ook een bezoek brengen aan het Leids Universitair Medisch Centrum dat een kunstcollectie bezit van 2.400 werken waarvan het merendeel in het ziekenhuis tentoongesteld wordt. In het ziekenhuis is een kunstgalerie met wisselende tentoonstellingen waar u als bezoeker toegang toe heeft. Weet dus als u naar Leiden komt, dat u in een cultureel broeinest terecht komt.