Een andere kijk op Beaufort

Pieterjan Ginckels, 'A-SHOVELIN SOUTH', 2015 vod
do 25/06/2015 - 15:13 Video update: di 30/06/2015 - 16:47 Drie maal is scheepsrecht. Met drieëndertig kunstenaars die drie maanden lang drie natuurgebieden inpalmen is Beaufort aan zijn vijfde editie begonnen. De sleutelwoorden zijn improvisatie, evolutie en intimiteit.

beaufort buiten de grenzen a dog republic yona friedman phillip van den bossche lorenzo benedetti patrick ronse hilde teerlinck belgische kust pieterjan ginckels

1000 Zonnen en Beaufort

'1000 Zonnen' volgde 'A Dog Republic' die met hun installaties de rode draad van Beaufort 2015 vormen.

Op zoek naar het echte strand

Pieterjan Ginckels en zijn team graven zich van noord naar zuid, op zoek naar het nulpunt van het strand.

Kunst in de openbare ruimte, het is ondertussen een beproefd recept dat stadsmarketeers gretig gebruiken om hun “product” aantrekkelijker te maken voor het cultuurminnend publiek. De vorige edities van Beaufort - het driejaarlijkse kunstevenement aan de Belgische kust - werden op een klassieke leest geschoeid. Na het overlijden van Willy Van den Bussche, de oorspronkelijke bezieler van het project, hebben de huidige organisatoren beslist het over een andere boeg te gooien.

Voor deze vijfde editie - waarvan het enige tijd onzeker was of ze wel degelijk zou plaats vinden - werd afgestapt van de ondertussen traditionele kustroute waarbij alle kunstwerken langs de kustlijn opgesteld staan. In de plaats daarvan vinden de bezoekers het gros van de werken in drie natuurgebieden (De Nachtegaal in De Panne, Raversyde in Oostende en Het Zwin in Knokke-Heist).

Phillip Van den Bossche, een van de vier curators, vatte deze editie van Beaufort bij de opening samen met deze kernwoorden: improvisatie, evolutie en intimiteit.

Improvisatie, toeval en natuur

Binnen het hele opzet van Beaufort zijn de ideeën van Yona Friedman, een Hongaars-Franse architect en filosoof, doorslaggevend geweest. Friedmans ideaal museum is de straat, de openbare ruimte als een ontmoetings- en vergaderplaats, wat hij een “musée promenade” noemt. Meteen zijn we bij de rode draad van het hele evenement beland. Het collectief ‘A Dog Republic’, dat naast Friedman zelf bestaat uit de kunstenaars Jean-Baptiste Decavèle, Nico Dockx, Helena Sidiropoulos en muzikant Krist Torfs, brengen met hun installaties de ideeën van Friedman in de praktijk. Het treffendste voorbeeld is de ringenconstructie op een golfbreker aan het domein Raversyde. Het is een vrij amorfe sculptuur opgebouwd uit honderden metalen ringen. Op voorhand wordt slechts gekozen voor drie basisvormen. Bij de installatie worden die basisvormen op willekeurige wijze gecombineerd tot een groter geheel. De natuurlijke evolutie, de roestvorming en het zeewier dat na verloop van tijd in de ringen blijft hangen zullen integraal deel uitmaken van het kunstwerk, een samenwerking tussen  mens en natuur.

Die wisselwerking is trouwens een van de constanten bij het hele gebeuren. Zo gebruikt de Duitse kunstenares Katinka Bock voor haar project ‘Formen dieses Meeres’ de zee als partner. In een eerste fase trok zij met een roeiboot de zee op. Daar kieperde zij een aantal keramische beelden een voor een het water in. De sculpturen worden dus aan de natuur overgeleverd en spoelen na verloop van tijd misschien weer aan. De filmopname van het hele gebeuren en de ingepakte roeiboot vormen de tweede en derde fase. De boot staat als een sarcofaag opgesteld op een idyllische open plek in het natuurdomein De Nachtegaal in De Panne.

Vinden zonder te zoeken

De boot van Katinka Bock staat op mooie maar afgelegen plek. Deze keuze is bewust. Het hele parcours is als een wandeling uitgestippeld waarbij de natuurervaring even belangrijk is als de opgestelde kunstwerken. De bezoeker kan achter elke boom of bocht in het duinenpad verrast worden. Een van die aha-momenten is een grote bamboeconstructie, opnieuw van 'A Dog Republic'. Na een steile klim belanden we opnieuw op een open plek en treffen daar een semi-architecturale sculptuur aan die uit honderden bamboestokken bestaat. Werkelijk indrukwekkend!

Weg van het strand?

Met de vernieuwde aanpak zijn de werken die op of aan het strand opgesteld zijn eerder uitzondering. Naast het eerder genoemde 'Iconostase' in Raversyde is het project van Pieterjan Ginckels 'A-Shovelin South' het nauwst met het strand verweven.

Pieterjan Ginckels heeft zoals velen een haat-liefde relatie met onze kust. Goede herinneringen uit de kindertijd botsen met de lelijkheid van de appartementsgebouwen die als een Atlantic Wall het contact met het hinterland afsluiten. In 'A-Shovelin South' gaat hij met dit gegeven aan de slag, met medewerking van een eigen team (een wetenschapper, een woordvoerder en een fitnesscoach). Op licht ironische wijze trekt hij met een kleine karavaan veertien dagen langs de kustlijn. Na het dagelijks ritueel (installatie van de pseudowetenschappelijke expeditie, het drinken van een zelf gemalen en gezette koffie, het hijsen van de vlag) gaat het team aan de slag. De wetenschapper - elke dag een andere - geeft na rijp beraad zijn instructies. Dan worden de schoppen uitgehaald en kan het graven beginnen.

Het opzet van deze expeditie is de zoektocht naar het oorspronkelijke strand dat zich onder het opgespoten zand bevindt. Want dat heeft elke winter plaats. Dan verandert het strand in een werf waarbij extra zand aangevoerd wordt.

Na de expeditie worden alle verzamelde zandstalen en gevonden artefacten samengebracht in een kleine tentoonstelling.

'Beaufort buiten de grenzen' tot 21 september 2015.
Wij bezochten enkel De Nachtegaal in De Panne maar er zijn natuurlijk nog een hele reeks werken te ontdekken op vele plaatsen langs de kust. Alle info op www.beaufort2015.be