Afrika in de polder

wo 27/05/2015 - 11:43 Stichting de 11 Lijnen in Oudenburg presenteert een vervolg op het eerste luik van 'Liberated Subjects'. Na 'The Pioneers' wordt nu gekeken naar 'The Present Tense', opnieuw met de vergeten Zuid-Afrikaanse kunstenaar Ernest Mancoba als spilfiguur.

afrika liberated subjects stichting de 11 lijnen oudenburg alvaro siza meshac gaba nicholas hlobo julie mehretu robin rhode kemang wa lehulere jack whitten portia zvavahera ernest mancoba pascale marthine tayou yto barrada marlene dumas theaster gates lynette yiadom-boakye griet dupont guido van middelem

De plaats waar ‘Stichting de 11 Lijnen’ haar tentoonstellingen houdt, moet zowat de best verborgen exporuimte van het land zijn. Aan het einde van een achteraf weg in de polders net buiten Oostende hebben Griet Dupont en Guido Van Middelem - respectievelijk kinderpsychiater en arts - een deel van hun hoeve ingericht als galerie. De hoeve uit 1690 werd verbouwd naar een ontwerp van de Portugese architect Alvaro Siza, winnaar van de Pritzker Prize in 1992. In een van de oude bijgebouwen - nu een strakke, witte ruimte - presenteert de stichting sinds 2002 regelmatig een eigenzinnige keuze aan hedendaagse kunst.

Tot 11 juli kan u er kennismaken met ‘Liberated Subjects: Present Tense’, het tweede luik rond creatieve vrijheid en identiteit. Met een ruime keuze aan kunstenaars van Afrikaanse herkomst wordt dieper ingegaan op wat het nog betekent om in een geglobaliseerde wereld je wortels op het “donkere continent” te hebben. Hoe gaat de hedendaagse kunst om met het clichébeeld van dé Afrikaan, alsof er maar één enkele Afrikaanse identiteit bestaat, alsof er tussen Tanger en Kaapstad maar één cultuur te ontdekken valt.

Van zwarte madonnas tot CoBrA

De centrale figuur van ‘Liberated Subjects: Present Tense’ is de Zuid-Afrikaan Ernest Mancoba (1904-2002), een vergeten figuur die het slachtoffer werd van zijn eigen bescheidenheid. Mancoba kent als jonge kunstenaar in het begin van de twintigste eeuw  heel wat succes in eigen land met de zgn. “Bantu” Madonnabeelden.
In 1938 breekt hij met die brave stijl, verhuist hij naar Parijs en zoekt hij aansluiting bij de avant-garde. Via zijn vrouw, de Deense Sonja Ferlov, komt hij in contact met de kunstenaars van de CoBrA beweging die in 1948 in Parijs ontstaat. Er is een gemeenschappelijke factor die Mancoba met zijn collega’s bindt: hun fascinatie voor de “primitieve” kunst uit Afrika.

drie ongetitelde werken van Ernest Mancoba (s.d.)

De diversiteit van een continent

In het eerste luik van ‘Liberated Subjects’ (The Pioneers) werd het werk van Mancoba geconfronteerd met dat van drie nog levende, vrouwelijke kunstenaars van Mancoba's generatie, die net zoals hij buiten de invloedssfeer van het modernisme opgroeiden.

In dit nieuwe luik ‘Present Tense’ wordt gekeken naar de relatie tussen het vergeten oeuvre van Mancoba en dat van de jongere generatie Afrikaanse kunstenaars.
En dat is heel divers. Zo zien we o.a. de zwarte diamanten van Pascale Marthine Tayou, een kleinere variatie op het werk dat in 2013 te zien was in het Middelheimmuseum. Verder is er een presentatie van Yto Barrada, de Frans-Marokkaanse fotografe, die indruk maakt met een boeiende animatiefilm waarin we een autocolonne door verlaten straten zien rijden op het geluid van een joelende massa.
Verder ook werk van de eerder voor de hand liggende Marlene Dumas naast een indrukwekkende ‘Civil Tapestrie’ uit de ‘Flag Series’ van Theaster Gates, een vlag die opgebouwd is uit gebruikte brandweerslangen.
Veruit het interessantste werk is dat van Lynette Yiadom-Boakye, een donker doek met vijf figuren.
De tekeningen en schilderijen van de spilfiguur Ernest Mancoba zelf vinden we eerder teleurstellend. Steeds weerkerende basisvormen in min of meer warrige composities die niet echt beklijven.

Theaster Gates - Civil Tapestries (Flag Series), 2012 (links) & Yto Barrada - A Guide to Trees (filmstill)

Maar toch, als u in de buurt van Oostende bent, neem dan even de moeite om het adres op te zoeken. De expo is duidelijk met veel passie samengesteld en het unieke kader is zeker de moeite waard.

Naast de reeds vermelde kunstenaars is er ook werk te zien van Meshac Gaba, Nicholas Hlobo, Julie Mehretu, Robin Rhode, Kemang Wa Lehulere, Jack Whitten en Portia Zvavahera.


[ ‘Liberated Subjects: Present Tense’ in Stichting de 11 Lijnen in Oudenburg (Groenedijkstraat, 1) tot 11 juli 2015 ]