Bekijk het zelf - Jef Geys in het SMAK

vr 10/04/2015 - 17:47 Eind jaren tachtig werden de plannen voor een grote Jef Geys-tentoonstelling in Gent door Jan Hoet in extremis afgeblazen. Het SMAK maakt dat nu - na al die jaren - goed met de expo 'Jef Geys - 11.04... 06.09.2015'.

jef geys smak jan hoet sokkel msk gent

Als we het advies van Jef Geys ter harte nemen, zou hier staan: ga naar Gent, bekijk de expo in het SMAK zelf en maak er uw eigen verhaal bij. Maar omdat het werk van Jef Geys zeker een woordje uitleg verdraagt, toch deze impressie. Bij de inleiding door SMAK directeur Philippe Van Cauteren heet het dat deze tentoonstelling niet als een retrospectieve gezien mag worden, integendeel. Toch hangt en staat er veel oud werk, werk dat teruggaat tot de jaren zestig, toen de kunstenaar nog leraar plastische kunsten aan de Rijksmiddenschool in Balen was. Dat is wellicht niet verrassend voor een kunstenaar die van archiveren zijn levenswerk gemaakt heeft.

Banaal als het leven zelf

De eerste indruk bij een rondgang in de tentoonstelling is er een van overdaad. Zonder onderschriften hangen er honderden bladzijden uit de verzamelmappen waarin Jef Geys zijn immense archief samengebracht heeft. Sinds 1958 heeft de kunstenaar beelden, teksten, voorwerpen en indrukken opgeslagen, sporen van zijn bestaan als gewone man in het Kempische dorp Balen. Het is het doolhof van de dagelijkse geschiedenis, banaal en verwarrend als het leven zelf.

Het koffieonderleggersdagboek

Het meest recente werk, het ‘koffieonderleggersdagboek’ uit 2014, sluit hierbij aan. Elke morgen drinkt Jef Geys een kop koffie in een plaatselijk café in zijn woonplaats. Daar neemt hij ook de krant door. Het nieuws dat zijn aandacht trekt, schrijft hij op de onderlegger waar de koffie op geserveerd wordt. Naast die krantenkoppen maakt hij letterlijk en figuurlijk een “kanttekening”.

Daar is de deur!

De grondtoon van het werk van Geys is de scepsis. Voor hem hoeven geen mooie plaatjes. Bij elke actie of ingreep stelt hij de onderliggende mechanismen in vraag. Een deur - afkomstig van zijn deelname aan ‘Chambres d’Amis’ - aan het begin van de tentoonstelling is hiervan een goed voorbeeld.
In 1986 is Jef Geys een van de kunstenaars die door Jan Hoet uitgenodigd worden om aan deze roemruchte tentoonstelling deel te nemen. Naar goede gewoonte heeft hij zo zijn eigen opvatting over het initiatief. Hij is er niet over te spreken dat de meeste locaties van Chambres d’Amis zich in de privésfeer van de rijkere burgerij situeren. Voor hem ontbreekt het aan politieke onderbouw. Daarom besluit hij om in een arbeidersbuurt een aantal extra deuren met leuzen uit de Franse revolutie aan te brengen.
 

Van het MSK naar het SMAK

Ondanks deze kritische benadering nodigt Jan Hoet de kunstenaar kort na ‘Chambres d’amis’ uit om een solotentoonstelling in het toenmalige Museum voor Hedendaagse Kunst in de gebouwen van het Museum voor Schone Kunsten te organiseren. Die tentoonstelling is er echter nooit gekomen. Men zou de huidige expo als een soort van late wiedergutmachung kunnen beschouwen. Jef Geys zou Jef Geys niet zijn als deze anekdote geen deel uitmaakt van de huidige opstelling. Zowel nu als toen heeft Geys zich grondig voorbereid door een gedetailleerd grondplan op te stellen. De tekening voor de nooit gerealiseerde expo - aan de overkant van het SMAK - is nu op schaal uitvergroot als tekening aangebracht in verschillende zalen van het SMAK.

Sokkel hier, sokkel daar

Nog een aandenken - ditmaal aan een project dat wel gerealiseerd werd - is de sokkelinstallatie zoals die vorig jaar in het Antwerpse stadspark uitgevoerd werd. Jef Geys transformeerde toen een klassieke beeldsokkel tot een aanplakzuil waarop iedereen zijn ding mocht doen. Merkwaardig genoeg staat het oorspronkelijke aanplakgedeelte nu op een kunststof replica van de oorspronkelijke stenen sokkel. Toch wat vreemd om deze ingreep in de publieke ruimte - een van de dada’s van Jef Geys - nu in de artificiële omgeving van het museum terug te zien. Wat zullen de suppoosten zeggen als een bezoeker zijn bijdrage aan de zuil wil toevoegen?

'Jef Geys 11.04... 06.09.2015' van 11 april tot 6 september 2015 in het SMAK in Gent.

Meer Jef Geys in het archief