Floris Jespers van Knokke tot Congo

wo 08/04/2015 - 23:30 Tot eind april kunt u in Knokke kennis maken met een onderbelicht aspect van het werk van Floris Jespers. In het Congo van de jaren vijftig kent hij een artistieke heropleving. De schilderijen en sculpturen uit die periode staan nu - samen met werken uit zijn Knokse periode - centraal op de expo ‘Floris Jespers - Kongo, Knocke’.

cc scharpoord knokke floris jespers modernisme exotisme congo sculpturen expo 58

Samen met zijn broer, de beeldhouwer Oscar, is Floris Jespers een van de spraakmakende kunstenaars die in de jaren twintig de evolutie van de avant-garde kunst op de voet volgt. Zoals veel van zijn tijdgenoten doorloopt hij een aantal -ismen. Hij maakt zich de steeds veranderende beeldtaal van het modernisme eigen. Daarnaast is hij ook actief als muzikant. Hij speelt zelfs in een aantal variété orkesten in het bruisende Antwerpse nachtleven. Vanaf 1927 verblijft hij regelmatig in Knokke. Midden jaren dertig laat hij er een huis bouwen. Ondanks enkele belangrijke opdrachten, o.a. voor de Wereldtentoonstellingen van 1935 (Brussel), 1937 (Parijs) en 1939 (New York), raakt Jespers enigszins geïsoleerd binnen de Belgische kunstscène.

Een nieuw begin

Op het einde van de jaren veertig is Jespers bijna zestig en gaat hij door een moeilijke periode. Hij is uitgekeken op de verschillende kunststromingen en op zoek naar nieuwe impulsen. Die vindt hij bij zijn zoon die zich in de Belgische kolonie Congo gevestigd heeft. Jespers was altijd al gefascineerd door primitieve kunsten en in Congo wordt hij geconfronteerd met “the real thing”. Hij wordt als het ware omver geblazen door de kracht, de intensiteit en de levendige kleuren in het evenaarsland. Hij begint als een bezetene te werken en schildert het ene na het andere doek. Vooral de figuur van de inheemse vrouw fascineert hem. Hij ziet haar als de drager van het leven en de maatschappij. Ook de verbondenheid van de Congolese bevolking met de natuur wordt weerspiegeld in zijn werk. Soms zelfs heel letterlijk. In sommige werken is het moeilijk om een onderscheid te maken tussen de menselijke figuur en de vegetatie.

De vrouw in close-up

In het begin werkt hij nog vrij academisch. Een van de meest opvallende werken uit die beginperiode is een mooi portret van een Lubavrouw. Vooral de uitgewerkte plantenmotieven op de achtergrond laten het donkere gezicht van de afgebeelde vrouw perfect uitkomen. Op een vreemde manier doet het werkje denken aan de schilderijen van Kerry James Marshall, een kunstenaar met een hele andere achtergrond en uit een verschillende periode, maar toch.

Maar de meeste werken laten het academisme varen. We voelen dat Floris Jespers ook een muzikant is. De figuren op de grote doeken zijn in hun eenvoudig lijnenspel als noten op een notebalk geritmeerd.
 

Jespers zal met enkele tussenpauzes - zijn gezondheid begint achteruit te gaan en hij wordt na een hartaanval zelfs gerepatrieerd - tot drie maal naar Congo reizen. Ook bij zijn terugkomst blijft het tropisch avontuur hem bezighouden. Op de tentoonstelling zien we o.a. de ontwerptekening voor een grote schildering die hij in 1958 in het Congolees paviljoen op Expo 58 uitvoerde.

Ook zijn beeldhouwwerken verraden de invloed van zijn verblijf in Congo. Op de tentoonstelling zien we vier beelden die sinds jaar en dag in de reserves van het Middelheimmuseum opgeslagen zijn. Deze werken - die waarschijnlijk na deze tentoonstelling terug aan het oog van het publiek zullen ontrokken worden - zijn het resultaat van een apart procedé. Rond een structuur van recuperatiemateriaal heeft Jespers een aantal in cement gedrenkte doeken gedrapeerd. Op het eerste zicht lijkt het materiaal gepatineerd brons maar niets is minder waar.

Op het gelijkvloers van het cultuurcentrum Scharpoord zijn er nog enkele werken te zien die Jespers tijdens zijn veelvuldige verblijven in Knokke geschilderd heeft. Vooral de bevreemdende scène uit ‘De blijde boodschap’ met het kronkelende dak in de stal is indrukwekkend.

[ ‘Floris Jespers - Kongo-Knocke’ in het CC Scharpoord in Knokke-Heist tot 26 april 2015 ]