Melancholie en depressie

vod
vr 24/10/2014 - 07:11 Dat gevoelens van melancholie en depressie kunnen leiden tot mooie kunstwerken die op hun beurt troost kunnen bieden, bewijst de tentoonstelling 'Donkere kamers. Over melancholie en depressie' in het Museum Dr. Guislain. Cobra.be ging kijken.

kunsten museum dr guislain melancholie en depressie donkere kamers over melancholie en depressie patrick allegaert yoon hee lamot gent

Over melancholie en depressie

Museum Dr. Guislain is altijd op zoek naar tentoonstellingen die terugblikken op de geschiedenis maar die ook actueel zijn. "Het stond al lange tijd op ons verlanglijstje om rond het thema melancholie en depressie een tentoonstelling te maken. Dat heeft natuurlijk te maken met het bijna epidemische gehalte van depressie in onze samenleving." Zo vertellen de curatoren Patrick Allegaert en Yoon Hee Lamot aan Cobra.be.

De tentoonstelling begint met de klassieke benadering van de melancholie, werken waarin de figuur van de melancholie wordt uitgebeeld.
Het hoofd rustend in de hand, de ogen neergeslagen, het mijmerend staren in de verte, is de typische "melancholische houding".

Er zijn ook werken waar geen enkele mens te zien is. Kunstenaars trachten de gevoelens van melancholie en depressie op heel veel verschillende manieren uit te beelden: via het landschap, de grootsheid van het landschap tegenover de kleinheid van de mens, de verlatenheid van de mens, de slaap en slapeloosheid, vermoeidheid, dood en rouw.

Van melancholie naar depressie

De tentoonstelling toont de verschuiving van de oude term melancholie naar de hedendaagse term depressie. Melancholie was een positief begrip,het was mannelijk, men vond het soms een teken van genialiteit. Vanaf de 19de eeuw bij het ontstaan van de psychiatrie, wordt het negatief, vrouwelijker, het wordt een ziekte: depressie. Het oudste werk dat op de tentoonstelling te zien is, is de gravure 'Melencolia I' uit 1514 van de Duitse kunstenaar Albrecht Dürer. Het werk verbeeldt de 'Homo melancholicus', een genie dat heel intelligent en tegelijk extreem kwetsbaar is. Dit werk is bepalend geweest voor generaties kunstenaars.

Hierboven: Erwin Olaf, Irène scene, uit de reeks Grief, 2007


We zien werken van kunstenaars die zelf getroffen zijn door melancholie en depressie. Er hangen vier werken van kunstschilder Jan Cox, waaronder het aangrijpende 'Zelfportret'. In 1980 brachten zijn zware depressie en alcoholverslaving de kunstenaar ertoe een einde aan zijn leven te maken.

Centraal staat een treurnis, een depressief gevoel zoals wij het nu zouden noemen, dat alomtegenwoordig is, en dat de persoon in kwestie overheerst. Veel symptomen van de melancholie vroeger zijn nu ziektebeelden geworden. Bijvoorbeeld acedia, het teveel studeren waardoor de hersenen opgebrand raken, dat wordt nu burn out, vermoeidheid komt nu terug als cvs.

De tentoonstelling eindigt met 'Sinn bleibt Viech', het grote doek van de Duitse kunstenaar Jonas Burgert. Het is een kleurrijk werk met allerlei figuren die in een afgrond kijken. Ze worden aangetrokken door dat zwarte gat, door de leegte. Het is de eerste keer dat het in ons land getoond wordt.

Hierboven 'Sinn bleibt Viech' van de Duitse kunstenaar Jonas Burgert.

 

[De tentoonstelling 'Donkere kamers Over melancholie en depressie.' in het Museum Dr. Guislain in Gent loopt tot 31 mei 2015]