Brugge herdenkt de Groote Oorlog

© ECPAD | France | Moreau Albert
vr 10/10/2014 - 14:56 Update: vr 12/12/2014 - 17:09 Honderd jaar na de Duitse inval in Brugge herdenkt de stad Brugge de Groote Oorlog met drie tentoonstellingen in de Stadshallen in Brugge. Carl De Keyzer, David Van Reybrouck en Sophie De Schaepdrijver zijn de curatoren.

woI wereldoorlog I tentoonstelling brugge oorlog in beeld Sophie De Schaepdrijver carl de keyzer fotograaf david van reybrouck auteur

"Dit is een tentoonstelling over de omgang met de oorlog. Deze tentoonstelling herdenkt het herdenken."

Een apart, uniek verhaal van deze internationale oorlog

Carl De Keyzer vroeg aan negen collega’s van het fotoagentschap MAGNUM om aan de hand van een fotoreeks hun visie op “herdenken” uit te drukken. Een origineel en aangrijpend initiatief, zo blijkt uit het resultaat.

Carl De Keyzer - Ypres

De Keyzer toont zelf ook een reeks: 'Ypres'. We zien foto’s van Ieper, zwart-wit foto’s van de heropgebouwde stad, gefotografeerd tijdens verschillende winternachten. Carl de Keyzer: “Bovenal wil ik de onmogelijkheid van herdenken laten zien”.

 

©Alec Soth

Alec Soth – Code Talkers Highway

De Amerikaanse fotograaf Alec Soth portretteert de nazaten van de negentien Choctaw-indianen die tijdens de Eerste Wereldoorlog in het Amerikaanse leger dienden als “Code Talkers”. In de laatste weken van de oorlog vervulden zij een essentiële rol door hun taal te gebruiken, hun inheemse taal die niemand verstond. Op die manier konden zij geheime berichten seinen.
De foto’s nemen ons mee naar de staat Oklahoma, naar een verarmd gebied. Zij kregen nauwelijks erkenning voor hun heldendaden.

 

© Trent Parke

Trent Parke - The Ballarat Avenue of Honour

“Enkel nog bomen” is een ontroerende reeks foto’s van bomen. Elke boom stelt een Australische soldaat voor. Elke boom is geplant voor een Australische soldaat die naar Europa vertrok. In totaal staan er 3912 bomen. Bijna 65% van de Australische troepen sneuvelde. Dat is het hoogste percentage bij de geallieerden. “Ik wou weten hoe het landschap daarvan getuigenis kon afleggen.” Motiveert de Australische fotograaf Trent Parke zijn keuze.

©Trent Parke


Alex Majoli - SCENES


De Italiaanse fotograaf Alex Majoli nam foto's van het gezelschap 'Grigioverde de carso' dat wapenfeiten uit de Eerste Wereldoorlog evoceert. (zie hieronder een detail)

© Alex Majoli /Magnum

De tien Magnum-fotografen zijn: Antoine D’Agata (Frankrijk), Alec Soth (USA), Nikos Economopoulos (Griekenland), Chien-Chi Chang (Oostenrijk), Thomas Dworzak (Duitsland), Alex Majoli (Italië), Gueorgui Pinkhassov (Rusland), Mark Power (Engeland), Trent Parke (Australië) en Carl De Keyzer (België).

Een hedendaagse blik op historische foto's

De voorbije jaren bekeek Carl De Keyzer tienduizenden beelden uit Franse, Belgische, Duitse, Britse en Australische collecties. Hij selecteerde honderd foto's, restaureerde ze en maakte er grote afdrukken van.

Hieronder zien we een foto van Arthur Brusselle: hij maakte op vraag van de Belgische staat beelden van de verwoeste gewesten.

©Arthur Brusselle
©Léon Gimpel

In augustus 1915 botst Léon Gimpel in de Rue Geneta in parijs op een groepje kinderen dat oorlogje speelt. De oorlog is dan één jaar oud. De volgende weken knutselt de fotograaf attributen met de kinderen. L' Illustration weigert de reeks, maar de Société Lumière hangt de foto's uit in de etalage. (zie hiernaast)

Lamento

Aan de achterkant van de panelen waarop deze foto's tentoongesteld worden, lezen we teksten, korte en soms een heel verhaal.
David Van Reybrouck
stelde 'Lamento' samen, een tekstmontage over zelfdoding bij jongeren in West-Vlaanderen. Hij ging vijf maanden in de Westhoek wonen en interviewde nabestaanden, psychotherapeuten, hulpverleners en een priester. "Hoe slagen we erin dat verre oorlogsverleden zo fel te belichten met de volgspot van de herdenkingsindustrie, terwijl we ons lastige heden zo nadrukkelijk, zo moedwillig in het duister laten?" vraagt Van Reybrouck zich af.

Brugge herdenkt de Eerste Wereldoorlog met een stijlvolle tentoonstelling, heel visueel, ontroerend en aangrijpend.
De foto's die Carl De Keyzer ons toont, de recente en de oude, geven ons het gevoel dicht bij de oorlog te staan, ook al weten we dat het lang geleden is.
De teksten die David Van Reybrouck verzamelde, getuigenissen en afscheidsbrieven grijpen naar de keel.

 

Dagelijkse leven in Brugge in oorlogstijd

In het derde deel van de tentoonstelling vertelt Sophie De Schaepdrijver het verhaal van Brugge tijdens de Eerste Wereldoorlog. Brugge was een bezette stad en tegelijkertijd ook uitvalsbasis voor de oorlog op zee. Ook voor dit eerder klassieke deel van de expo heeft men gezocht naar persoonlijke verhalen in het grote oorlogsverhaal. Naast voorwerpen, uniformen, wapens, zijn er brieven en foto's. We zien en lezen het verhaal van de Brugse uitgever Hendrik De Zeine die drie zonen aan het front had. Eén van de zonen sneuvelt, een foto van hem ontvangen ze pas na de oorlog. We zien hoe de Brugse bevolking armer wordt, hoe de mensen moeten (samen)leven met de bezetter. Verhalen van spionnen, zoals de belevenissen van topspion Pierre Mus, worden gereconstrueerd met tekst, foto's en krantenknipsels. Veel spionnen werden terechtgesteld.

[''14-18. Oorlog in Beeld | Brugge in Oorlog'', loopt tot 22 februari 2015 in de Stadshallen in Brugge - alle info op www.brugge1418.be]

[De catalogi van de tentoonstellingen 'The First World War Now', 'Album 14-18' en 'Bolwerk Brugge' zijn uitgegeven door Uitgeverij Hannibal]

[Schrijver David Van Reybrouck geeft op 11 januari om 10u30 uitleg over zijn onderzoek in de Westhoek en zijn bijdrage aan de tentoonstelling ‘Oorlog in Beeld’. | Locatie Vriendenzaal (Dijver 12, Brugge)]