De gedachten zijn vrij, ook in Iran

vr 09/11/2012 - 16:34 De tentoonstelling “Unexposed - 40 Young Women Artists from Iran” in Tour & Taxis biedt een onverwachte blik op een verborgen aspect van de Iraanse cultuur.

hedendaagse kunst figuratieve kunst schilderkunst iran fery malek-madani

Men kan alles aan banden leggen, behalve de gedachten en de creativiteit.” Zo vat curator Fery Malek-Madani het samen als ik haar vraag welke boodschap zij met de tentoonstelling 'Unexposed - 40 Young Women Artists from Iran' wil overbrengen.

In de kelders van de gebouwen van Tour & Taxis in Brussel heeft zij, zoals de titel het aangeeft, het werk van veertig jonge vrouwelijke kunstenaars uit Iran samengebracht, werk dat voor de allereerste keer aan het publiek wordt voorgesteld.

Één ding wordt alvast duidelijk op deze tentoonstelling: zelfs in een streng religieuze en conservatieve maatschappij weten creatieve geesten zich een weg te banen. De bewuste keuze om enkel met vrouwelijke kunstenaars te werken, die alleen het Iran van na de islamistische revolutie van 1979 kennen, zet onze stereotiepe beeldvorming op losse schroeven.

Fery Malek-Madani heeft het over de tientallen galeries in Teheran en over het jonge koperspubliek dat er voor de werken van deze kunstenaars bestaat.

Ook de maatschappelijke positie van deze vrouwen is opvallend. Zij stammen meestal uit de rijkere klasse en hebben daardoor een relatieve vrijheid van tijd en middelen. Het is in Iran blijkbaar veel moeilijker om als man creatief bezig te zijn. Vrouwen ondervinden niet dezelfde sociale druk om als kostwinner voor het gezin te zorgen en kunnen zich tot op zekere hoogte artistiek uitleven. Ook het kunstonderwijs blijkt goed uitgebouwd te zijn. Alle kunstenaars op de tentoonstelling hebben een opleiding in een kunstschool genoten.

De werken die in Tour & Taxis aan de muren hangen zijn overwegend figuratief. Dat is ook een bewuste keuze van de curator. “Op die manier is de boodschap die ik wil brengen makkelijker te begrijpen voor een zo groot mogelijk publiek.”

De selectie uit de meer dan 400 kandidaten die zich via Facebook aandienden, zou in Iran zelf niet zonder problemen kunnen vertoond worden. Thema’s als politiek, traditie, religie en seks worden niet geschuwd. Op sommige werken wordt kritiek geformuleerd waar de ayatollahs absoluut niet blij mee zijn.

Een van de meest in het oog springende voorbeelden is het werk van Fariba Dehghanizadeh. Deze vrouw uit de streng religieuze stad Yazd beeldt zichzelf uit met een kaalgeschoren hoofd tussen twee spiegels waarover haar afgeschoren lokken gedrapeerd zijn. Zo wil zij de reacties van haar omgeving aanklagen. Als zij zich in haar geboortestad volledig gesluierd - met enkel het gezicht onbedekt - op straat durft te vertonen, wordt zij steeds als “hoer” bestempeld, zelfs door haar eigen familie.

Naast dit confronterend werk zijn er ook subtielere beelden. Een spelend kind voor een dreigende pletwals wordt door Shiva Nooran als symbool gebruikt voor wat zij de “mens als gevangene van zijn omgeving in steden die bulken van agressiviteit, overbevolking en afval” noemt.

Toch vertolken deze vrouwen voor Fery Malek-Madani een gevoel van hoop, zij voelt dat deze generatie voor zichzelf en de volgende generaties een betere toekomst kan opbouwen en dat de donkerste dagen bijna achter de rug zijn.

[ Unexposed - 40 Young Women Artists from Iran, in Tour & Taxis in Brussel tot 25 december. De toegang is gratis! ]