De Armeniërs - Beelden van een lotsbestemming

zo 28/12/2014 - 09:37 In 2015 is het honderd jaar geleden dat de Armeniërs slachtoffer werden van een genocide. Het Fotomuseum van Charleroi toont unieke beelden van een verloren wereld.

armenie charleroi de armeniers fotomuseum musee de la photographie antoine poidebard guillaume de jerphanion

Op 24 april 1915 worden in Constantinopel (het latere Istanbul), hoofdstad van het Ottomaanse Rijk, zevenhonderd Armeense notabelen en intellectuelen gearresteerd en vermoord op bevel van de jonge Turkse regering. Deze datum is het begin van een uitgebreid deportatieprogramma en de vervolging van een volk dat sinds eeuwen samen met andere bevolkingsgroepen geïntegreerd was in het Ottomaanse rijk. Zo was er de opmerkelijke bedrage van Koerdische en Armeense literatuur, muziek en wetenschap. De eerste genocide van de XX° eeuw zal het leven kosten aan bijna een miljoen driehonderdduizend Armeniërs en zal duizenden vluchtelingen en wezen verspreid achterlaten in Europa en het Nabije Oosten.


Fotodocumenten over deze dramatische periode zijn bijzonder zeldzaam. In het Fotomuseum van Charleroi zijn er nu een reeks unieke getuigenissen te zien. Niet van de genocide zelf maar van de gevolgen van het optreden van de Turken tegen de Armeniërs. Franse missionarissen die in de regio actief waren, hadden immers het fototoestel in aanslag. Dat is documentair natuurlijk ongelooflijk interessant, maar sommigen van die jezuïeten, zoals Antoine Poidebard (1878-1955) en Guillaume de Jerphanion (1877-1948), bleken ook talentvolle fotografen te zijn. Hun foto’s laten toe een volk een gezicht te geven, hun levensomstandigheden van voor 1915 te ontdekken en hun pogingen tot wederopbouw tijdens hun ballingschap, in kampen of in scholen. Bijzonder zijn de foto’s van de enkele door Brits-Franse soldaten bevrijde Armeense weeskinderen die al naar islamitisch gebruik getatoeëerd werden in het gelaat. De portretten zijn alle uitdrukkelijk geposeerd. Gezien het de énige beelden zijn van een verloren wereld, blijven de personages je lang bij.

Het merendeel van deze foto’s verlaten voor de eerste keer de collectie van de Oriëntaalse Bibliotheek van de Sint-Jozef Universiteit van Beiroet. Door het mecenaat van de Stichting Boghassian, gebruikt de universiteit de knowhow van het Fotomuseum in Charleroi om de originele foto’s en nieuwe afdrukken van glasnegatieven te exposeren.

Rik Stallaerts

[De Armeniërs. Beelden van een lotsbestemming. 1906-1939, tot 17 mei, in het Fotomuseum van Charleroi]


Ook in het Musée de la Photographie in Charleroi: