Submarino: het leven als martelgang Auteur: Ruben Nollet

di 16/11/2010 - 06:26 Ruben Nollet Twee volwassen broers dragen nog altijd de sporen van hun moeilijke jeugd. Beschadigde zielen die spartelen om boven water te blijven.

Ruben Nollet film submarino thomas vinterberg drama trauma alcoholisme ruben nollet

Een kindertrauma. Levens die voorbestemd lijken om in ellende te eindigen. De zelfkant van de maatschappij. Veel geluk valt in ‘Submarino’ niet te rapen. Maar regisseur Thomas Vinterberg houdt wel vast aan de menselijkheid van zijn personages.

“Wees toch niet altijd zo kwaad,” probeert Sofie haar minnaar Nick te sussen. Maar woede is de standaardinstelling waarmee Nick door het leven stapt, en dat is zo sinds zijn kindertijd. Je kan het hem ook niet kwalijk nemen. Als kind werden hij en zijn jongere broer aan hun lot overgelaten door hun alcoholische moeder. Toen al moesten ze zich ontfermen over hun babybroertje omdat moederlief te zat was om wat dan ook te ondernemen.

Die situatie moest slecht aflopen en geen van beide broers heeft het trauma ooit verteerd. Nick dook net als zijn moeder in de drank en vertaalt zijn frustraties in agressie, wat hem een gevangenisstraf en een gebroken huwelijk oplevert. Zijn broer kreeg een kind maar zag zijn vrouw sterven en probeert zijn ouderlijke taken nu te combineren met een zware heroïneverslaving.

Hulpeloos

In ‘Submarino’, de verfilming van het gelijknamige boek van de Deense schrijver Jonas T. Bengtsson, zijn hoop en verlossing ver te zoeken. Nick en zijn broer bewegen zich in een wereld die sowieso al weinig uitwegen biedt en als er even hoop op beterschap in zicht is of er mogelijkheden zijn om een stap vooruit te zetten, helpen de personages die zelf wel om zeep. Niet omdat ze van nature slecht of dom zijn maar omdat ze nooit de hulpmiddelen of inzichten hebben meegekregen om het anders aan te pakken.

Vechten of verdrinken

Als ‘Submarino’ ondanks de doffe ellende toch niet deprimeert, is het omdat regisseur Thomas Vinterberg (bekend van de Dogma 95-parel ‘Festen’) niet de nadruk legt op de kwalijke kanten van het verhaal. De keuzes die de hoofdfiguren maken en de tegenslagen die ze moeten verwerken, boezemen niet bepaald veel vreugde in. Je twijfelt er echter geen moment aan dat de twee het beste voor hebben met hun omgeving. Dat geldt trouwens ook voor de andere mensen uit het verhaal, zelfs een duidelijk gestoorde figuur als de dikke vriend Ivan. Finaal zijn ze allemaal op zoek naar liefde en contact, een zoektocht die gedoemd lijkt om te mislukken.

‘Submarino’ is een film over beschadigde zielen, identiteiten die nooit een kans hebben gekregen om zichzelf behoorlijk te vormen. Het zegt genoeg dat het verhaal tegelijk een centrale scène uitbouwt rond een doopsel en kiest voor een titel die verwijst naar een marteltechniek waarbij het hoofd van het slachtoffer zo lang onder water wordt gehouden dat hij de indruk krijgt te verdrinken. Toch blijven Nick en zijn broer spartelen om boven te komen, hoe klein de kans dat het hen lukt ook is.

Sterke klap in je gezicht

De uitgesproken humanistische blik, de subtiele regie van Vinterberg en het sterke spel van de beide hoofdacteurs, het zijn evenveel troeven die ervoor zorgen dat ‘Submarino’ zelden of nooit in naargeestigheid verzinkt. Een knappe prestatie, hoe je het ook draait of keert.

Ruben Nollet
 

["Submarino" - Thomas Vinterberg. Bij ons in de zalen vanaf 17.11.2010]