Whiplash - Damien Chazelle

di 17/02/2015 - 09:30 **** Indrukwekkend muzikaal drama over obsessie en het streven naar genialiteit. De scènes met hypnotiserende jazzmuziek zijn zinderend gemonteerd en de vertolkingen zijn onvergetelijk.

Ward Verrijcken over Whiplash

Scenarist-regisseur Damien Chazelle zat tijdens zijn studentenjaren zelf in een zeer competitieve jazzband. De grootste drijfveer om niet door andere en betere muzikanten overtroffen te worden, was angst, zo herinnert hij zich.

Dat is precies de thematiek van het bijzonder indrukwekkende ‘Whiplash’, nog maar Chazelles tweede film. Zijn protagonist is Andrew Neiman, een jongeman met grote dromen die aan het begin van de film toegelaten wordt aan een prestigieuze muziekschool in New York.

Grote dromen

Andrew drumt al van jongs af aan en droomt van een carrière à la Buddy Rich. Op de academie beseft hij al snel dat hij niets cadeau zal krijgen: dat niet alleen andere drummers beter zijn, maar dat hem door concurrenten weinig kansen gegund zullen worden.

Terry Fletcher, een jazzdirigent met haast mythische status, wil Andrew misschien opnemen in zijn band, die zich klaarstoomt voor enkele belangrijke wedstrijden. Aanvankelijk lijkt Fletcher een bemoedigend vaderfiguur, maar binnen de kortste keren ontpopt hij zich tot een woesteling die van zijn studenten het onmogelijke eist. Tijdens een repetitie die tot diep in de nacht duurt, wordt Andrew verplicht om tot bloedens toe een bepaalde drumsolo te herhalen. Fletcher is ook niet te beroerd om een stoel naar Andrews hoofd te gooien, wanneer die laatste het waagt om maar een beetje van de maat af te wijken.

Andrew lijkt even compleet gedesillusioneerd te raken, maar besluit dan om alles op alles te zetten - en zelfs bijzonder smerige streken uit te halen - om solist te kunnen worden in Fletchers band.

Geniaal monster

‘Whiplash’ is een film over een obsessie: zowel die van de leraar als die van de student. In een ongelooflijke scène kruipt Andrew uit het wrak van zijn zonet aangereden auto, om toch maar te kunnen drummen op een van de wedstrijden die Fletcher zo belangrijk vindt. Hij spartelt uiteindelijk zwaar gewond het podium op, de overgave is totaal. Toch wordt hij door Fletcher weggestuurd, omdat hij enkele minuten te laat is.

In latere scènes leren we meer over de motivatie van Fletchers waanzin, wat de film plots wat sentimenteel dreigt te maken. Meestal echter wordt Fletcher geportretteerd als een geniaal monster, wat heerlijk gretig vertolkt wordt door karakteracteur J.K. Simmons. Er bestaat geen enkele twijfel over dat Simmons voor deze tour de force binnenkort de Oscar wint voor Beste Mannelijke Bijrol. De jonge Miles Teller geeft 'm behoorlijk weerwerk in de psychologische oorlogsvoering.

De film is ten slotte een triomf van montage: al die drumsolo's worden, nu eens met ingehouden energie en dan weer compleet losgeslagen, zinderend in beeld gebracht. ‘Whiplash’ is een muzikaal drama van eenzaam hoog niveau.

Ward Verrijcken - op Twitter: @filmWard
Ward Verrijcken werd op zijn tiende door zijn vader voor tv gezet op een regenachtige zondag, voor Hitchcocks 'Rebecca'. Sindsdien wou hij enkel nog praten over cinema, wat hij momenteel doet voor het VRT Journaal, op Radio 1, op Radio 2, op MNM en op deze site.

Whiplash - Damien Chazelle met o.a. Miles Teller, J.K. Simmons, Paul Reiser e.a. 1u46