Mustang

wo 12/08/2015 - 09:31 *** Intrigerende aanklachtfilm van nieuwkomer Deniz Gamze Ergüven over het droeve lot van jonge vrouwen in Turkije. Uitgeroepen tot Beste Europese Film in de Quinzaine in Cannes.

fim recensie ward verrijcken mustang

In de voice over die deze boeiende Turkse film inleidt, vertelt een meisje dat haar leven en dat van haar zussen erg mooi was, “tot het van de ene op de andere dag verschrikkelijk werd”. We zien hoe de meisjes na school in hun uniform op een strand gaan spelen en met enkele mannelijke klasgenoten de branding induiken.
Dat wordt niet getolereerd. Meisjes worden niet geacht om lijfelijk contact te hebben met het andere geslacht, zelfs al komt daar geen enkele seksuele bedoeling bij kijken. Lale en haar zussen ondervinden dat aan den lijve, wanneer ze diezelfde dag nog in mekaar worden getimmerd door hun grootmoeder en oom.
 

Patriarchale verstikking

We leren dat de vijf zussen na de dood van hun ouders worden opgevoed door hun conservatieve familie. Nu ze jonge tieners zijn, gelden er plots heel andere regels. Om hen ver weg te houden van het mannelijke gevaar, worden ze letterlijk opgesloten: in “jurken van strontkleur,” zoals ze het zelf uitdrukken, en in een huis dat met tralies voor de ramen wordt getransformeerd tot een gevangenis.
Maar de meisjes laten zich niet zomaar klein krijgen. Ze blijven ontsnappen, naar een voetbalmatch in Istanbul of naar afspraakjes met potentiële vrijers. De woede van hun strenge oom wordt bij elke protestactie groter.
De oude tantes in het huis nemen het aanvankelijk op voor de zusjes, maar grijpen uiteindelijk naar de oplossing die ze al generaties lang gewoon zijn. Lale en haar zussen worden een voor een uitgehuwelijkt. Ook nu weer komen ze tegen de patriarchale verstikking in opstand, en dat zal dramatische gevolgen hebben.
 

Heldinnen

De titel ‘Mustang’ is metaforisch en verwijst naar de wilde paarden die zich niet willen laten temmen, net als deze bewonderenswaardige, jonge protagonisten. Script en regie zijn van de hand van nieuwkomer Deniz Gamze Ergüven, die zélf strijd heeft moeten leveren met haar conservatieve familie en dus weet waarover ze spreekt.
Zonder aan nadrukkelijke heldenverering te doen, heeft de cineaste wel degelijk een film over heldinnen gemaakt: meisjes die nooit in een slachtofferrol kruipen. Ook bijzonder is het feit dat er nooit gemakzuchtig naar religieuze argumenten wordt gegrepen. Dit is geen aanklachtfilm over de islam, wel over een maatschappij die worstelt met traditie versus modernisering.
Beeldvoering en narratieve structuur zijn niet altijd even trefzeker, de mooie score van Nick Cave-kompaan Warren Ellis is dat wel. Deniz Gamze Ergüven pakt hier uit met een veelbelovend debuut en werd op het jongste festival van Cannes dan ook beloond met de prijs voor Beste Europese Film in de nevensectie Quinzaine des Réalisateurs. Hopelijk krijgt ‘Mustang’ ook in het censuurzuchtige Turkije de release die de film verdient.
 

Ward Verrijcken - op Twitter: @filmWard
Ward Verrijcken werd op zijn tiende door zijn vader voor tv gezet op een regenachtige zondag, voor Hitchcocks 'Rebecca'. Sindsdien wou hij enkel nog praten over cinema, wat hij momenteel doet voor het VRT Journaal, op Radio 1, op Radio 2, op MNM en op deze site.

‘Mustang’ – Regie: Deniz Gamze Ergüven met o.a. Güneş Şensoy, Doğa Doğuşlu, Elit İşcan, Tuğba Sunguroğlu, İlayda Akdoğan, Nihal Koldaş en Ayberk Pekcan. 1u37