American Sniper - Clint Eastwood

di 24/02/2015 - 10:28 * Ik wil Clint Eastwood best geloven, als hij beweert dat hij niets dan goede bedoelingen heeft met zijn soldatenportret ‘American Sniper’. Alleen raken die intenties ondergesneeuwd door een hele reeks inschattingsfouten.

american sniper resensie clint eastwood

Laten we voor een keer maar met de deur in huis vallen. Er valt veel te kissebissen in het kader van ‘American Sniper’, maar er is slechts één hamvraag: Waarom wou Clint Eastwood per se het verhaal verfilmen van Chris Kyle? Waarom vond hij de belevenissen van die ene Navy SEAL-paracommando het waard om een film rond te bouwen?

Wolven en schaapsherders

Je kunt zeggen dat de realiteit per definitie interessanter is dan fictie, en tenslotte heeft ‘American Sniper’ het over de meest effectieve sluipschutter uit de geschiedenis van het Amerikaanse leger. Kyle (hier gespeeld door Bradley Cooper) legde in zijn eentje minstens 160 tegenstanders om, uit pure vaderlandsliefde en omdat zijn papa hem ooit had bijgebracht dat de mensheid schaapherders nodig heeft om de kudde te beschermen tegen de wolven. Dat hij in de ogen van die Iraakse tegenstanders zelf een wolf was die hun land en gezin kwam bedreigen, ontging hem volledig.

Het is maar één voorbeeld van de koppig kortzichtige visie die Eastwood in zijn film etaleert. Om niet te zeggen dat hij een gevaarlijk spelletje speelt met de historische feiten. Als je ‘American Sniper’ moet geloven, had Amerika volkomen gelijk om Irak binnen te vallen, want daar bevonden zich de schurken die de WTC-torens in de as hadden gelegd. De vele close-ups van de bijbel die Kyle bij zich droeg, doen uitschijnen dat het om een religieuze oorlog ging. En te oordelen naar het (relatieve) gemak waarmee Kyle zich kon herstellen van het bloedvergieten dat hij door zijn zoeker gezien had, mag je soldaten met zware posttraumatische stress eigenlijk zwakkelingen noemen.

Geen ‘Unforgiven’

Ik wil hier niet beweren dat Eastwood het allemaal zo bedoeld heeft. Integendeel, ik vermoed dat hij ‘American Sniper’ zelf ziet als een drama in de lijn van ‘Unforgiven’, over een man die te veel geweld in zijn leven meegemaakt heeft en beseft dat de tol te hoog oploopt. Alleen begaat Eastwood zo op zijn minst een onvergeeflijke blunder. Als fictie hoefde ‘Unforgiven’ zich niet aan bepaalde feiten te houden, wat resulteerde in een oneindig veel subtieler en pakkender verhaal. ‘American Sniper’ moet niet enkel verantwoording afleggen aan de geschiedenis, hij heeft het ook over een onderwerp dat niet neutraal afgebeeld kan worden.

Hoezeer Eastwood ook zijn best doet om zich op zijn hoofdfiguur te concentreren, de historische context laat zich niet zomaar wegdrukken. Die achtergrond negeren, is hetzelfde als hem vervormen, wat hier dan ook onvermijdelijk gebeurt. Dat Eastwood verbaasd reageerde toen ‘American Sniper’ in de Verenigde Staten bitse woordenwisselingen teweegbracht tussen blauw en rood, toont enkel het gebrek aan voeling met de realiteit. Temeer omdat hij een man die bekend stond om zijn xenofobie, zijn liefde voor geweld en zijn drang naar zelfverheerlijking naar voren schuift als een echte held.

Het maakt dan ook geen moer uit dat ‘American Sniper’ als film wel degelijk verdiensten heeft.

Ruben Nollet
Ruben Nollet schrijft over film voor onder meer Cobra.be, deredactie.be, De Tijd, P-Magazine en CineNews. Hij is van kindsbeen af een horrorfan, wat hem in het begin de nodige nachtmerries bezorgde. Vandaag is hij echter een volstrekt evenwichtige persoonlijkheid.

[‘American Sniper’ – van Clint Eastwood met Bradley Cooper, Sienna Miller, Keir O’Donnell, Cole Konis, Luke Sunshine, Ben Reed, Elise Robertson, Kyle Gallner – 2u12]