Circumstance - Maryam Keshavarz

di 07/02/2012 - 10:02 ** In het aartsconservatieve Iran van vandaag zoeken twee jonge vrouwen een beetje vrijheid voor zichzelf en hun verboden liefde. Mooi onderwerp, maar banaal uitgewerkt.

Ruben Nollet circumstance maryam keshavarz iran taboe film recensie

“Don’t you want to change your circumstances?” De Iraanse Amerikaan die Shirin en Atafeh, de twee hoofdpersonages uit het jongerendrama ‘Circumstance’, halverwege de film ontmoeten, kan niet geloven dat de meisjes geen heilig vuur voelen om een revolutie te ontketenen en het juk van de mullahs af te werpen. De situatie is echter niet zo simpel als de man het voorstelt. Het is al te gemakkelijk om als buitenstaander tot de strijd op te roepen en te stellen dat het enkel een kwestie van durf en doorzettingsvermogen is. De laatste keer dat de Iraanse bevolking zich aan een revolutie waagde, draaide op de huidige toestand uit.

Taboes doorbreken

De meisjes hebben nochtans meer dan één persoonlijke reden om een maatschappij te willen die niet gebukt gaat onder het verstikkende bewind van de ayatollahs en hun moraalpolitie. Shirins ouders behoorden tot de intelligentsia van het land en werden door het regime uitgeschakeld. Sindsdien woont ze bij haar braaf conservatieve oom. Atafeh, haar eeuwige vriendin en zielsgenoot, is de dochter uit een progressief gezin dat zich op politiek vlak afzijdig genoeg houdt om niet de aandacht van de overheid te trekken.

Tot voor kort waren de meisjes nog te jong om gevaar te lopen met hun stoute spelletjes, maar hoe meer ze de grenzen van het toelaatbare aftasten (en die kom je in Iran al snel tegen), hoe meer risico ze lopen. ‘Circumstance’ spreekt het meest tot de verbeelding wanneer hij die ongewenste en dus verborgen kanten van het jongerenleven in Teheran in beeld brengt, iets wat films als ‘No One Knows About Persian Cats’ hem voor deden. Clandestiene fuiven, party drugs, dance muziek, punkrock, zelf gedubde piraatkopijen van Hollywoodfilms, graffiti, je ziet het doorgaans niet in Iraanse cinema.

Melodramatisch

Waarin de jonge cineaste Maryam Keshavarz (Iraanse ouders maar geboren in New York) in vergelijking met haar collega Bahman Ghobadi tekort schiet, is dat ze haar verhaal vol propt met melodramatische clichés. Dat Shirin en Atafeh zich vooral gevangen voelen omdat ze hun aanzwellende homoseksuele gevoelens niet kunnen uiten, verdient zeker een film. Maar hun situatie zou des te pregnanter zijn als je niet elke stap mijlenver zag aankomen. Zodra je door hebt waar Atafehs broer Mehran precies geweest is en je hem in de moskee ziet, is alles eigenlijk al verteld. Helaas ben je dan pas een half uur ver. Keshavarz voegt er nog wel een nevenplot over verborgen camera’s aan toe, maar die is dan weer zo warrig verteld dat je nauwelijks snapt wat er aan de hand is.

Hier en daar plaatst de cineaste een scherpe noot, zoals de nauwelijks verholen minachting van de leraressen voor Shirin, de ondervraging door de vrouwen in niqab of de scène waarin Atafehs vader zijn portefeuille moet bovenhalen om dochterlief uit de nood te helpen. Die momenten zijn echter niet genoeg om ‘Circumstance’ te doen bruisen.

Ruben Nollet

 

[‘Circumstance’ – Regie: Maryam Keshavarz, met Nikohl Boosheri, Sarah Kazemy, Reza Sixo Safai, Soheil Parsa en Nasrin Pakkho. Frankrijk, 2011]