Panter van Brecht Evens naar Angoulême

do 23/10/2014 - 13:19 Update: vr 28/11/2014 - 15:21 ***** Kristientje is ervan overtuigd dat de kleurrijke panter die uit haar lade komt gekropen, een speelkameraadje is. In de strip 'Panter' kaart Brecht Evens een snoeihard onderwerp aan.

panter brecht evens angoulême recensie geert de weyer

Panter

'Panter', de derde striproman van Brecht Evens, dingt mee naar de prijzen tijdens het 42e Stripfestival van Angoulême. Dat vindt plaats van 29 januari tot 1 februari.  

Vijfendertig albums zijn genomineerd voor de officiële selectie. 'Panter' krijgt daarin concurrentie van onder meer 'Blast' van Manu Larcenet, 'Building Stories' van Chris Ware en 'Magasin General'  van Loisel & Tripp.

Brecht Evens won in 2011 met de Franse vertaling van 'Ergens waar je niet wil zijn' de Prix de l'Audace, de inmiddels opgedoekte prijs voor de stoutmoedigheid.

Op een dag, wanneer Kristientje rouwt om haar overleden poes, komt een gekostumeerde, kleurrijke panter onaangekondigd uit een lade op haar kamer geslopen. Wat eerst een zorgzaam, ongevaarlijk individu lijkt, transformeert al na enkele pagina's in slijmerig ongedierte. Panter vertelt Kristientje precies wat ze wil horen en maakt daarbij hevig misbruik van de emotionele toestand waarin zij zich bevindt. Panter grolt, miauwt, toont medeleven, hanteert de mimiek die hem op dat moment het beste uitkomt en wringt zich in bochten om precies datgene te zeggen wat zijn nieuwe slachtoffer wil horen.

Langzaam maar zeker slaagt hij erin Kristientjes vertrouwen te winnen. De enige die het ware gelaat van Panter herkent, is Bonzo, de teddybeer des huizes. De pluchen beer onderneemt één reddingspoging, maar die wordt hem fataal. Panter is overal en heeft zijn zinnen gezet op Kristientje. Hij en zijn bedenkelijke maten wachten alleen nog het geschikte moment af.

Kindermisbruik

Maar wie of wat is Panter? Op de achterflap van Brecht Evens' langverwachte opvolger van 'De liefhebbers' (2011) valt geen info te rapen. Geen woord staat er. En dat is wellicht bewust. Evens heeft een verhaal willen creëren waarmee hij in eerste instantie zijn lezers op een dwaalspoor wil brengen. Stijl, kleurgebruik en het inleidende hoofdstuk zijn zijn nuttige handlangers.

De schok wordt daardoor des te groter, wanneer de ware toedracht bekend raakt. In die zin is het zelfs jammer dat u het voorgaande gelezen hebt.  Wie als een onbeschreven blad aan 'Panter' begint, heeft gewoon een betere leeservaring.
 

Maar dan nog houdt Brecht Evens zijn lezers vast. Wat hij doet, is fenomenaal. In de talrijke gesprekken tussen Kristientje en Panter laat hij die laatste alle expressievormen aannemen die überhaupt mogelijk zijn. Dan weer gedraagt Panter zich nederig en hoffelijk, met gebogen hoofd en dromerige manga-ogen. Op andere momenten transformeert zijn kop in die van Teigetje uit Winnie the Pooh, schuift hij op naar het gelaat van Pink Panther of gelijkt hij op een realistisch getekende, vriendelijke poes. Slechts zelden valt het dier uit zijn rol. Enkel de lezer krijgt zijn ware gelaat te zien, op de eerder zeldzame momenten waarop Kristientje volledig uit het beeld is.

Het was Guarnido, de tekenaar van de bekende antropomorfe reeks 'Blacksad' (waarin een panter de titelrol op zich neemt), die uitlegde waarom het zo moeilijk was om een betere panter te creëren dan Bagheera van Disney. Wat er ook van zij, Evens moet niet onderdoen voor Guarnido, noch voor Disney. Hoewel zijn stijl veraf staat van die van voornoemde artiesten, doet de jonge Vlaming op eigen kracht, op zijn geheel eigen(zinnige) manier, zijn beest tot leven komen. Een beest met een heel uitgebreid wapenarsenaal, zo blijkt. En Evens laat hem ze allemaal in de strijd werpen. En jawel, nog akeliger is het ambigue gevoel dat je overvalt, als de charmes van Panter zo nu en dan aanslaan. Ongezien knap.

Ongemakkelijk

Elk plaatje is verbluffend. Veel boeken kun je verstrippen, maar je moet  al van goeden huize zijn om van Evens' boek een geschreven roman te maken. Taal en tekst zijn namelijk heel erg nauw verbonden. Overbodige plaatjes zijn niet te bespeuren in de lange dialogen tussen Kristientje en Panter. Alles heeft een functie, een doel. Evens houdt zijn lezers zo bij de les. Met open mond, welteverstaan, want je wilt geen woord missen van wat Kristientje te horen krijgt. Of beter: wat Panter haar allemaal wijsmaakt. Evens creëert daardoor een ongemakkelijke onderhuidse spanning en katapulteert de volwassen lezer naar een tijd toen ook hij nog naïef, onschuldig en meegaand was. Die verwardheid maakt Panter tot een vernuftige en inventieve psychologische thriller. Het is een soort spanningsboog die Evens nooit eerder hanteerde. Sla Panter open en het lijkt allemaal onschuldig. Sla Panter dicht en u blijft achter met een onbehaaglijk gevoel.

De paar overbodige illustratieve pagina's op het einde van het boek zijn Evens vergeven. Panter is het beste dat Evens ooit heeft gemaakt. Gezien het talent dat hij al was, mag dat een torenhoog compliment heten. Een boek dat zich wellicht uit de diepste krochten van zijn ziel een weg heeft moeten banen, maar het resultaat mag er zijn.

Toch worden niet alle vragen in dit boek beantwoord. Evens laat erg veel ruimte voor mysterie en suggestie, en dat draagt bij tot de kwaliteit van dit boek. Dit is misschien wel het beste boek ooit over kindermisbruik, omdat de auteur erin slaagt om de lezer te laten vertoeven in de huid van zowel dader als slachtoffer . En dat voelt verdomd ongemakkelijk. Langs de andere kant liet Evens al weten dat Panter zeker geen statement over kindermisbruik is. U mag er het uwe van denken. Droom, realiteit of een combinatie van beide. Oordeel zelf.

Panter is zonder enige reserve Evens' beste graphic novel ooit. De enige strip die in de buurt komt is 'De jaren van de olifant' van Willy Linthout, waarin hij ook een zware thematiek vertelde in een teken- en verhaalstijl die op eerste gezicht misschien vreemd en eigenaardig aanvoelde, maar die wel het verhaal verrijkte en de emoties aanscherpte. Ook Evens laat zien dat het palet van een stripauteur veel groter en kleurrijker is dan tot nu toe werd aangenomen. En zowel Linthout als Evens deed dat zonder enige toegevingen te doen naar pers en publiek. Panter is nu al een klassieker. Zelden dat ik zo enthousiast en verrast was over een graphic novel uit onze contreien.

Geert De Weyer
Geert De Weyer is al twintig jaar als (strip)journalist betrokken bij De Morgen, schreef enkele naslagwerken over strips (o.a. 100 Stripklassiekers, België Gestript en Loslopend Wild) en geeft in Vlaanderen lezingen over het beeldverhaal.

Panter

['Panter' van Brecht Evens verscheen bij Oogachtend, 120 pag., 24 euro]