Breaking news - Dieter Ceustermans

vr 21/10/2011 - 13:15 Een getraumatiseerde oorlogscorrespondent beseft dat hij en de media verkeerd bezig zijn en neemt wraak. Dieter Ceustermans schrijft een tweede, sombere, moraliserende roman vol mediakritiek.

recensie non-fictie non-fictie dieter ceustermans breaking news media kritiek oorlogscorrespondent recensie kristien bonneure

In 2009 debuteerde Dieter Ceustermans met” Vluchtmisdrijf” (op de longlist van de Academica-debuutprijs) , een verhaal over een loser die voor alles en iedereen en vooral voor zichzelf op de vlucht slaat.

Slechte kindertijd

In “Breaking news” is het soortgelijke hoofdpersonage Arthur Reiziger, een televisieveteraan van twintig jaar oorlogen. Oorlogscorrespondenten zijn wel vaker verknipte, beschadigde mensen die de adrenaline nodig hebben om de leegte in hun hart te vullen. En dat geldt ook voor deze Reiziger. Hij is grootgebracht in een liefdeloos, gewelddadig gezin, weggezet op internaat, en was daardoor nooit in staat om zich te binden.

Met zijn team vertrekt Reiziger opnieuw naar wat Ceustermans De Stad noemt, die model staat voor Bagdad of Kaboel. Reiziger gaat er een fundamentalistische sjeik interviewen. Maar het loopt grandioos verkeerd. Eerst wordt hun tolk en vriend gedood, vervolgens wordt de hele tv-ploeg ontvoerd en vlak na hun vrijlating sterft de geluidsman door een kogel van een sluipschutter.

Wraak

Als Reiziger met die loodzware bagage weer in België aankomt, is niets nog zoals vroeger. “Hij is eigenlijk nooit teruggekeerd”. Hij plant en pleegt wraak op de media, de sector die hij al die jaren mee vormgegeven heeft . 

Wat doet hem daartoe besluiten? Er is allereerst het gesprek met de extremistische sjeik in De Stad, dat uiteindelijk toch plaatsvond toen Reiziger gekidnapt was. Dit heerschap geeft hem een preek over westerse en andere waarden, over “wij en zij”, over het ware gelaat van de oorlog dat Reiziger nooit op tv laat zien. “Mijn land was tegen de invasie”, piept Reiziger nog, maar dat maakt allerminst indruk. De monoloog van de sjeik zet hem wel aan het denken. 

Eenmaal terug in België kampt Reiziger met post-traumatisch stress-syndroom. Hij hoort stemmen, ziet bloed vloeien, breekt met zijn vriendin, voelt zich schuldig voor de dood van zijn collega. En daar bovenop komt zijn jeugdtrauma. Het zou eerlijk gezegd verbazing wekken als bij deze man de stoppen NIET zouden doorslaan.

Boodschap van een gestoorde

 

 

Het is het zwakke punt van Ceustermans' verhaal. Deze oorlogscorrespondent heeft (terechte) kritiek op zijn vak, op de media in het algemeen. Maar hij is vooral gestoord en dàt leidt tot zijn extreme wraakactie. Als lezer kun je zijn boodschap makkelijk van tafel vegen als toch-maar-de-mening-van-een verknipte.  Origineler en veel krachtiger ware het geweest als Reiziger een nette, gelukkige, gezagsgetrouwe journalist was die plotseling “het licht zag”.

Dat Ceustermans een boodschap heeft, is wel duidelijk. Die wordt er niet altijd subtiel ingelepeld, onder meer in een afscheidsbrief van Reiziger aan zijn vriendin. De mediakritiek snijdt zeker hout, maar ze ligt er te vingerdik, te moraliserend bovenop. 

Nieuws dat kapotmaakt

Breaking news”, vindt Arthur Reiziger, moet je niet alleen begrijpen als headline-nieuws, maar als nieuws dat “kapotmaakt”, dat mensen verdeelt in wij en zij. Conflicten zijn interessant voor redacties, vrede en mededogen niet. “De waan van de dag is een moordend wapen.”

Arthur Reiziger fulmineert ook tegen de suprematie van binnenlandse faits-divers in de media. "Niet alleen het belangrijke moest getoond worden, maar ook het belangwekkende, had een of andere grootheid bij de omroep jaren geleden besloten. (...) Ik heb het talloze keren meegemaakt hoe er stukken met buitenlands nieuws moesten sneuvelen omdat er in het binnenland een of andere bagatel belangrijker werd bevonden".

Woorden van het hoofdpersonage. Het is de vraag of ze ook niet uit de buik van de schrijver komen, zelf journalist bij de VRT-nieuwsdienst.

Kristien Bonneure

["Breaking news" - Dieter Ceustermans. Contact, 2011]