Harper Lee voor dummies

vod
vr 31/07/2015 - 09:50 De reacties op 'Go Set a Watchman' van Harper Lee zijn lauw en de verkoopcijfers vallen tegen, maar Kristien Hemmerechts nuanceert: 'Go Set a Watchman' is misschien geen goed, maar wel een heel interessant boek.

kristien hemmerechts harper lee go set a watchman ga heen zet een wachter to kill a mocking bird boek fictie literatuur amerika racisme

De hype

Het verhaal is bekend. De Amerikaanse Harper Lee schreef in haar carrière één roman, 'To Kill a Mockingbird', in 1960. Het boek was een instant succes - Lee won de Pulitzer Prize - en werd twee jaar later met nog groter succes verfilmd, met Gregory Peck in de hoofdrol - goed voor drie Oscars.

Het succes verlamde Harper Lee, die na haar debuut geen boek meer publiceerde. Tot voor kort, want op 14 juli werd wereldwijd 'Go Set a Watchman' uitgebracht, een oerversie van 'To Kill a Mockingbird'. Lee schreef het verhaal eind jaren vijftig, maar een wakkere redacteur stuurde haar terug en gaf haar de opdracht haar huiswerk opnieuw te maken. 

Lee veranderde het vertelperspectief - 'To Kill a Mockingbird' wordt verteld door Scout, de achtjarige dochter van advocaat en 'American hero' Atticus Finch - en zij verplaatste de actie van de jaren vijftig naar de jaren dertig, toen de rassenscheiding nog een evidentie was in de Verenigde Staten. In 'Go Set a Watchman' was Scout 26.

De verkoop

Van 'To Kill a Mockingbird' zijn wereldwijd al meer dan veertig miljoen exemplaren over de toonbank gegaan, 'Go Set a Watchman' komt begrijpelijkerwijs nog niet in de buurt. En dat zal allicht niet gebeuren. In de Verenigde Staten werden in de eerste week 1,1 miljoen exemplaren verkocht en ook in het Verenigd Koninkrijk liep het behoorlijk storm, met 200.000 verkochte exemplaren.

Maar elders sputtert de verkoop: in Vlaanderen stond de roman na één week op de 26de plaats in de top honderd van meest verkochte boeken, een week later was hij al gezakt naar stek 88.

 

Zoete koek

Het origineel, 'To Kill a Mockingbird', doet het met een veertigste plaats een stuk beter.  Dat is niet verwonderlijk, vindt Hemmerechts, want 'To Kill a Mockingbird' is in alle opzichten een beter boek dan 'Go Set a Watchman', inhoudelijk en stilistisch. Dat komt door het veranderde vertelperspectief en door de grotere dramatische kracht. 'Go Set a Watchman' is heel uitleggerig, in 'To Kill a Mockingbird' laat de auteur via actiescènes het verhaal "zien".

Maar er is wellicht nóg een reden waarom Harper Lee haar huiswerk moest overdoen. In 'Go Set a Watchman' is het racisme in het Zuiden van de VS veel tastbaarder. En de 'all American hero' Atticus Finch is niet langer de rechtvaardige blanke die de goeie, maar domme zwarte verdedigt, maar een onversneden racist, die zich verzet tegen gelijke rechten voor zwarten.

'Go Set a Watchman' houdt een spiegel voor van hoe het er aan het einde van de jaren vijftig in de VS werkelijk aan toeging, zegt Hemmerechts, en dat hebben de meeste (blanke) lezers niet graag. 'To Kill a Mockingbird' daarentegen is veel sentimenteler van toon en creëert een 'verloren paradijs', waarin de dienende rol van de zwarte als vanzelfsprekend werd beschouwd, door blank én zwart. Voer voor Hollywood, zo blijkt. En het ging erin als zoete koek bij lezend Amerika. 

Daarom ook heeft 'To Kill a Mockingbird' een status gekregen die het eigenlijk niet verdient, vindt Hemmerechts. En daarom ook is 'Go Set a Watchman' het interessantere boek. Omdat het een belangrijk historisch document is. En omdat het een licht werpt op hoe een boek ontstaat.

 

 

['Go Set a Watchman' van Harper Lee werd wereldwijd gereleased op 14 juli.  De Nederlandse vertaling, 'Ga heen, zet een wachter' ,  is een uitgave van De Bezige Bij.]


eerder verschenen: