Peyton Place - Grace Metalious

wo 01/07/2015 - 11:17 *** Peyton Place, de roman van de Amerikaanse schrijfster Grace Metalious waarop de eerste soap gebaseerd is die in de jaren zestig de wereld veroverde, is opnieuw uitgebracht. Wie het verhaal leest, wacht een verrassing. Metalious schreef geen zoetsappige vertelling, maar een roman over de hypocrisie in een klein stadje, over seks en over andere heikele thema’s. Ook het leven van de schrijfster is voer voor een dramatisch verhaal.

peyton place grace metalious recensie john vervoort amerika lust moord controversieel tvserie

Broeierig

 

"In Peyton Place bestonden er drie categorieën van sensationele gebeurtenissen: zelfmoord, moord en een ongetrouwd meisje dat zwanger wordt."  En schandalen zijn er genoeg te rapen in het kleine stadje in het Noordoosten van de VS, waar het leven ogenschijnlijk goed is, de bomen groen, de lanen breed, de bewoners opgewekt en de kinderen beleefd. Maar onder het oppervlak schuurt en gist het, want allerlei onwelriekende zaken die de goegemeente liever zou negeren, komen bovendrijven: incest, abortus, achterklap en vooroordelen. En vooral veel broeierige seksuele passie die relaties overhoop haalt.

Bestseller

Toen Grace Metalious’ debuutroman in 1956 verscheen, was hij meteen een succes en een schandaal. Zelden had de Amerikaanse bevolking een boek onder ogen gekregen waarin de kleinburgerlijkheid van de middenklasse zo openlijk werd ontmaskerd. Het boek stond meer dan een jaar in de bestsellerlijsten. Het werd al in 1957 verfilmd met Lana Turner in de hoofdrol. Tussen 1964 en 1969 werd er een uiterst succesvolle tv-reeks op gebaseerd, die ook bij ons te zien was en die iedereen aan de buis kluisterde. (Bekijk hieronder de aflevering waarin Mia Farrow plots haar haar kort had geknipt. De wereld stond op zijn kop.) De schrijfster van het boek werd wereldberoemd en schatrijk, maar gelukkig werd ze niet.

Alcohol

Grace Metalious

Grace Metalious heette eigenlijk Mary Grace DeRepentigny en werd in 1924 geboren. Ze kwam uit een gebroken gezin, trouwde toen ze negentien was met George Metalious, maar het huwelijk was geen succes. Het gezin kreeg drie kinderen, leefde in schamele omstandigheden en Grace was niet meteen een voorbeeldige huismoeder. Maar ze had één passie: schrijven. Als kind al verzon ze verhaaltjes en toen ze dertig was, begon ze aan een verhaal dat haar debuutroman zou worden. Toen 'Peyton Place' in 1956 verscheen, werd het meteen een megaseller en verkocht het meer dan honderdduizend exemplaren in de eerste maand, daar waar andere romans een gemiddelde oplage van drieduizend haalden. Uiteindelijk zouden er in de VS alleen al twaalf miljoen exemplaren van verkocht worden, maar weinigen gaven toe dat ze het boek gelezen hadden, omdat de expliciete inhoud voor velen te grof, zeg maar te hitsig was. In de kerken werd er zelfs tegen het boek gepreekt. Geen betere reclame voor een roman dan een schandaal natuurlijk. Grace Metalious, plots rijk en beroemd, kon moeilijk met haar nieuw verworven status en haar groeiende bankrekening omgaan. Ze paradeerde in dure bontmantels, verbleef in de chicste hotels en dronk meer dan goed voor haar was. Ze schreef nog een vervolg op haar debuutroman, 'Terug naar Peyton Place', dat in het najaar ook opnieuw zal uitgebracht worden. Twee andere romans haalden niet het verhoopte succes. Ze overleed in 1964 op 39-jarige leeftijd aan een leveraandoening. Haar alcoholverslaving had haar de das omgedaan.

Vrouwen

Het verhaal van 'Peyton Place' speelt zich af in de tweede helft van de jaren dertig. Hoofdfiguren zijn drie vrouwen: Constance MacKenzie, haar tienerdochter Allison en Selena Cross, de vriendin van Allison. Constance is een ongetrouwde moeder die altijd verborgen heeft gehouden dat haar dochter het resultaat was van een verhouding die ze had met een getrouwde man, toen ze nog in New York woonde. Ze keerde terug naar Peyton Place, vertelde dat haar man overleden was en begon een boetiek. Allison is een dromerige puber die graag schrijfster wil worden. Selena’s leven is een stuk zwaarder. Haar gezin leeft in armoede en haar stiefvader misbruikt haar.

Abortus

Daarnaast treden nog tientallen personages op die elk hun verhaal hebben. Er is een dokter die Selena zal helpen met een in die tijd nog illegale abortus. Er zijn de vriendjes van de meisjes en de eerste aarzelende contacten tussen de seksen. Er is een knappe schooldirecteur die iets begint met Constance. Er zijn roddeltantes en regelneven. Er zijn ongevallen en processen. En iedereen houdt iedereen in de gaten. Geen geheim is veilig. De hele gemeenschap hangt aan elkaar van roddel en achterklap.

Pittig

Wie dacht dat Peyton Place een duffe soap is, moet zijn mening herzien. De film en vooral de tv-serie waren braaf en absoluut niet shockerend. Het boek echter is pittig en soms behoorlijk expliciet, zeker als je de toenmalige Amerikaanse context in ogenschouw neemt. Een vrouw durft aan een man vragen of "hij helemaal hard en stijf" is, er wordt "genaaid" en er gaat zelfs iemand met een klysma aan de slag. Bovendien schrijft Metalious levendige dialogen en zit er spanning in het verhaal. Soms gaat ze uit de bocht, wanneer ze haar personages net iets te hysterisch laat reageren en de structuur van het verhaal is ondoordacht en af en toe chaotisch. Die hangt te los aan elkaar, omdat ze zoveel personages wil volgen.
De eindconclusie moet zijn dat 'Peyton Place' van Grace Metalious zeer zeker geen wereldliteratuur is, maar een vlot geschreven en, gezien de tijd waarin het verscheen, heel moedig boek van een jonge vrouw, waarin de American Dream danig onderuit wordt gehaald en heikele morele thema’s niet geschuwd worden.

John Vervoort
John Vervoort is thrillerspecialist en Shakespearefreak, docent aan de Schrijversacademie en recensent voor o.m. De Standaard, Het Nieuwsblad en Poëziekrant.

[Grace Metalious, Peyton Place, herziene vertaling van Jetty Huisman, Nieuw Amsterdam, 413 blz., 2015.]

Bekijk hier de eerste aflevering van 'Peyton Place'