De grenzeloze - Jussi Adler-Olsen

do 07/05/2015 - 14:07 ** De grenzeloze is het zesde deel in de succesvolle Q-reeks van de Deense auteur Jussi Adler-Olsen (1950). Het is niet meteen het sterkste boek dat hij schreef.

de grenzeloze jussi adler-olsen thriller denemarken uitgeverij prometheus john vervoort

Adler-Olsen is de zoon van een vermaarde psychiater en zelf houder van een reeks universitaire diploma’s, waaronder een voor economie en sociologie. Hij bezit onder meer een firma die ecologisch verantwoorde huizen bouwt. Hij investeert ook in jonge bollebozen die goed met computersoftware uit de voeten kunnen. Maar altijd al wilde hij schrijver worden. Hij publiceerde een aantal romans en ontdekte de thriller pas na zijn vijftigste. In 2007 publiceerde hij het eerste deel van de Q-reeks, 'De vrouw in de kooi'. Zopas verscheen deel zes in deze succesvolle serie waarvan er alleen al in ons taalgebied ruim 800.00 exemplaren zijn verkocht. De boeken worden ook verfilmd.

Cold cases

De afdeling Q van de Deense politie houdt zich bezig met ‘cold cases’, oude moordzaken die nooit werden opgelost. De eigenzinnige rechercheur Carl Mørck en zijn team stoffen de vergeten dossiers af, bijten zich opnieuw vast in het onderzoek en stappen daarbij heel vaak op lange tenen. Dat sommige misdaden immers nooit opgelost werden heeft evenveel te maken met de complexiteit van de zaak als met de onwil en de incompetentie van Mørcks collega’s die het onderzoek destijds voerden. Logisch dat sommigen stinkende potjes liever gedekt willen houden. Dat leverde al een aantal sterke thrillers op waaronder vooral 'De noodkreet in de fles' (2009 en 'Dossier 64'(2010). De grenzeloze haalt dat hoge niveau niet.

Eiland

Het verhaal in De grenzeloze draait rond de dood van een jonge vrouw zeventien jaar geleden. Ze werd het slachtoffer van een vluchtmisdrijf waarvan de bestuurder nooit gevonden werd. De zaak komt opnieuw onder de aandacht van Mørck wanneer een politieman die geobsedeerd was door de zaak op de dag van zijn pensioen en voor de ogen van de weinige vrienden en collega’s die hij heeft zelfmoord pleegt. Ook de zoon van de man overlijdt meteen daarna in verdachte omstandigheden. Mørck en zijn team reizen af naar het afgelegen Deense eiland Bornholm in de Oostzee waar de verschillende drama’s zich afspeelden. Eilandbewoners zijn koppige en stugge mensen en het heeft heel wat voeten in de aarde eer Mørck een zicht krijgt op wat er destijds gebeurd is en waarom de politieman zelfmoord pleegde.

Goeroe

Een deel van de plot draait rond een goeroe die een sekte leidt en die zich met behoorlijk alternatieve maar vooral heel zweverige zaken als natuurabsorptietechnieken, auratransformatie en allerlei andere kwakzalverijen bezighoudt. Vooral kwetsbare vrouwen vallen massaal voor hem. De jaloezie tussen de diverse vrouwen loopt zo hoog op dat het slechts een kwestie van tijd is voor de boel danig ontspoort. Adler-Olsen schrijft echter te omslachtig naar het punt waarop de diverse verhaallijnen samenkomen.

Karakters

'De grenzeloze' is het zwakste boek uit de reeks. Daar zijn een aantal oorzaken voor. In vorige boeken was de maatschappelijke relevantie hoog. In deel vijf van de reeks, 'Het Marco-effect', haalde Adler-Olsen bijvoorbeeld genadeloos uit naar de graaicultuur van banken of hoe sommigen sjoemelen met subsidiegeld dat eigenlijk bedoeld is om goede doelen in Afrika te steunen. In De grenzeloze lacht hij met de goedgelovigheid van mensen die in de praatjes van een zelfverklaarde goeroe trappen, maar relevant wordt die kritiek nooit echt. Een tweede punt is dat zijn vaste personages deze keer amper uit de verf komen. In vorige boeken stonden de pittige confrontaties tussen Mørck, zijn collega Assad die moslim is en Syrische roots heeft en Rose, een pittige jonge vrouw die het nichtje van Lisbeth Salander uit de boeken van Stieg Larsson zou kunnen zijn, op een hoog niveau. Nu zijn hun discussies vaak te mager en zoutloos. Dat is spijtig want het zijn drie eigenzinnige karakters die ook een behoorlijke rugzak aan traumatische ervaringen meedragen. Daar doet Adler-Olsen in dit boek te weinig mee, zodat alleen het misdaadverhaal overblijft. Dat rekt hij te lang uit zodat vooral in het middendeel de spanningsboog verdwijnt.

Humor

Succesvolle thrillerauteurs die aan een reeks schrijven moeten haast elk jaar een boek klaar hebben. Je moet al van goeden huize komen wil je steeds opnieuw verrassen. Tot hiertoe was Adler-Olsen er wel in geslaagd om dat steeds opnieuw te doen. 'De grenzeloze' is niet slecht, daarvoor is Adler-Olsen vakman genoeg en laat hij ook de nodige humor toe, maar het hoge niveau van de voorgaande delen haalt hij niet. Laat ons hopen dat dit een kleine misstap is in een voor de rest prima misdaadreeks. Uitkijken dus naar deel zeven waaraan Jussi Adler-Olsen, zo meldt hij op zijn website, al volop aan het schrijven is.

John Vervoort
John Vervoort is thrillerspecialist en Shakespearefreak, docent aan de Schrijversacademie en recensent voor o.m. De Standaard, Het Nieuwsblad en Poëziekrant.

[Jussi Adler-Olsen, De grenzeloze, vertaald door Kor de Vries, uitgeverij Prometheus, 526 blz., 2015. Oorspronkelijke titel: Den grænseløse.]