Dansen tussen golven traangas - Monique Samuel

do 19/02/2015 - 10:09 *** Januari 2015. Het beeld van de jonge activiste Shaimaa el-Sabbagh die wordt neergeschoten terwijl ze rozen neerlegt ter herdenking van de overleden revolutionairen in Egypte, schokt de hele wereld. Dit zijn beelden van amper een paar weken oud. Rust en harmonie zijn anno 2015 dus nog altijd een illusie in Egypte.

egypte revolutie recensie barbara rottiers monique samuel homoseksualiteit jeugdliteratuur

Monique Samuel in 'Reyers Laat'

beelden uit 'Reyers Laat' van 11 februari 2015

De jonge Nederlands-Egyptische schrijfster, politicoloog en opiniemaakster Monique Samuel bracht eerder al verslag uit van de situatie in Egypte voor Nederlandse kranten als de Volkskrant en NRC Handelsblad. Sinds 1 september is ze de vaste fly-in correspondent Midden-Oosten en Noord-Afrika voor de Groene Amsterdammer en de Correspondent.

Maar nu wilde ze het verhaal van die revolutie ook naar jongeren vertalen.
Doordat haar vader uit Caïro afkomstig is, kan ze zich als geen ander in de leefwereld van Egyptische en onze jongeren inleven. De vele bijdragen die ze eerder schreef maken ook dat ze voldoende bagage heeft om alles juist te kaderen.

Verboden liefde en revolutie

De beelden die Monique Samuel het meest raakten tijdens de revolutie van 2011 waren die van een anonieme jongen die in Alexandrië met zijn open armen de veiligheidspolitie tegemoet liep en genadeloos werd af geknald.
Die jongen werd onder de naam Mohammed één van de vier personages in haar jeugdroman 'Dansen tussen golven traangas'.

Leyla is de revolutionaire zus van Mohammed die, omdat ze een meisje is, van haar ouders niet actief aan het verzet mag deelnemen en haar protest dan maar kanaliseert via een anonieme blog op het internet.
Samya is het christen meisje dat verliefd is op Mohammed. Dat zou sowieso niks kunnen worden omdat een relatie tussen een moslim en christen een onbegonnen zaak is. Maar bovenal niet omdat Mohammed stiekem verliefd is op zijn beste vriend Abdelrahman. Stiekem, jazeker, want homoseksualiteit, daarover kan je ook in het Egypte van vandaag nog altijd maar beter je mond houden.
Abdelrahman tenslotte voelt zich, gesteund door zijn geloof, sterk genoeg om actief mee stappen te ondernemen om het bewind omver te gooien.

Het noodlot in de ogen kijken

In verschillende hoofdstukken maken we met ieder personage afzonderlijk kennis om langzaam aan te ontdekken hoe levens onderling met elkaar verweven zijn. En wij als lezer weten meer dan die jongens en meisjes zelf. Zo zien wij al van ver de bui hangen dat danser Mohammed eigenlijk van mannen houdt. Terwijl hij daar voor zichzelf nog mee in strijd ligt. En wij weten dus ook dat Samya zich dus nodeloos optut voor hun eerste date.
Maar de lezer is niet almachtig en kan geen van de jongeren tegenhouden om het noodlot tegemoet te treden. We kunnen het alleen maar lijdzaam en vol begrip zien gebeuren. Want het noodlot in de ogen kijken is ook een dappere keuze voor vrijheid.

De achtergrondkennis van Monique Samuel is doorslaggevend voor de geloofwaardigheid van het verhaal. Haar tekst is doorleefd en velt nergens een oordeel, ook niet over Abdelrahman, de jongen die drammerig gesteund door zijn geloof met de dag fanatieker wordt.
Soms zit het in heel praktische details, maar wel zaken die van tel zijn om ons als Westerse lezer te laten voelen wat die 18 dagen van revolutie moeten betekend hebben voor de Egyptenaren. Zo wil Samya op een bepaald moment een slok water drinken uit de kraan maar het water is vies. Staatsbedrijven zijn namelijk gesloten sinds de protesten ook het waterzuiveringsbedrijf.

Monique Samuel weet waar ze mee bezig is, houdt de regietouwtjes tot op het einde netjes in handen, en heeft naast haar werk voor de kranten ook als schrijfster van jeugdromans zeker veel groeipotentieel.
Wat dit boek zonder enige twijfel bijzonder maakt is de verrassend levendige inkijk in het leven vandaag in Egypte, niet dat van de toeristische beelden die we kennen maar in dat van de jongeren die de toekomst vormen van dit bruisende land. Hoe gelijkend de zorgen zijn met die van de jeugd hier en hoe anders een leven kan zijn waarin de partnerkeuze bijvoorbeeld nog door godsdienst wordt bepaald. Zonder te oordelen dus, want daarmee schieten we ook niets op.

Barbara Rottiers
Barbara Rottiers is Radio1-presentatrice (o.a. Songboek) en volgt prentenboeken op de voet.

[ 'Dansen tussen golven traangas' van Monique Samuel is uitgegeven bij Querido ]

Zondag 8 maart is Monique Samuel ook te gast op het Egypte-festival 'Umm el dunya' (Moeder van de wereld) te Gent.