Suzanne en Edouard Manet - Thera Coppens

do 20/11/2014 - 10:10 **** De liefde van een Hollandse pianiste en een Parijse schilder. Non-fictie die leest als een roman. In dit biografisch werk staat de liefde tussen Edouard Manet en de Nederlandse pianiste Suzanne Leenhoff centraal. Omdat die twee hun leven lang zijn samengebleven krijgen we uiteindelijk wel een vrij complete biografie van allebei.

suzanne en edouard manet thera coppens recensie barbara rottiers

Van Zaltbommel naar Parijs

 

 

Het boek begint in het Nederlandse Zaltbommel. Daar is vader Leenhoff organist. Op 19 november 1842 vaart wereldster Frans Liszt het stadje per boot voorbij. Hij is over de Waal naar Rotterdam onderweg voor een concert. Wanneer hij in Zaltbommel passeert hoort hij door een openstaand raam iemand piano spelen en is onder de indruk. Het is de jonge Suzanne Leenhoff. Ze ontmoeten elkaar en Liszt zal haar een duw in de richting van Parijs geven, waar Suzanne als pianolerares terecht komt in het gezin Manet. Later zal de oudste van de drie zonen, Edouard, haar geliefde worden.

Parijs, 19de eeuw

Via de Manets neemt Thera Coppens je mee op sleeptouw in het negentiende-eeuwse Parijs, waar ten tijde van Manet - en mede dankzij Manet - kunst en cultuur hoogdagen beleefden. De charismatische schilder rekende schrijvers als Zola, Baudelaire en Mallarmé tot z'n beste vrienden. Zijn avonden aan de toog bracht hij door met collega's als Monet, Renoir of Cézanne. De opkomst van de impressionisten, de blijvende afstand die Manet tot hen bewaarde, de opbouw van de Eiffeltoren... het is allemaal of je er zelf even getuige van mag zijn. Oorlog is er helaas ook, net als hongersnood en ziekte. In die tijd was syfilis bijvoorbeeld nog een levensbedreigende ziekte. Baudelaire zal er aan overlijden met Manet als een van de laatsten aan zijn sterfbed.

Thera Coppens is duidelijk zeer goed gedocumenteerd maar voelt gelukkig niet de behoefte om dat steeds maar aan haar lezer te bewijzen. Het zijn haar geweldige vertelcapaciteiten die je als lezer meezuigen naar een van de boeiendste periodes in de recente Europese kunstgeschiedenis.

Manet en de vrouwen

De schrijfster gaat enkel subtiel in op de wellicht ook zeer moeilijke momenten in de relatie tussen Suzanne en Edouard. Die moeten er, geliefd als Manet bij de vrouwen was, zeker zijn geweest. Syfilis komt niet uit het niets. Het siert de schrijfster dat ze gekozen heeft om sensatie en smeuïge details achterwege te laten. Uiteindelijk was de relatie tussen Suzanne en Edouard in hoofdzaak duidelijk een standvastige en liefdevolle. Ook Berthe Morisot heeft haar zinnen op Manet gezet maar Suzanne laat zich haar man niet zomaar ontnemen. Uiteindelijk zal Morisot trouwen met Manets jongere broer Eugène.

Weinig vrouwen in de kunst

Tot ons collectieve kunstgeheugen behoren maar weinig vrouwen. Bij de impressionisten denken we meteen aan Monet, Renoir, Degas en Cezanne. De strijd die vrouwen er voor moesten overhebben om toch ook maar een beetje in die buurt te komen werd meestal niet eens geleverd, omdat het voor een vrouw not done was om als kunstenares door het leven te gaan. Zij die het wel deden hebben er sociaal een zware tol voor moeten betalen, zoals Berthe Morisot. Suzanne Leenhoff had het als pianiste ook veel verder kunnen brengen dan de donderdagse salons in de eigen huiskamer. Thera Coppens raakt deze thematiek aan maar wijst niemand met de vinger. 

En nu op naar Parijs

Thera Coppens biedt de lezer 366 bladzijden lang zalig leesgenot. Tijdens de lectuur begin je spontaan afbeeldingen te googlen van artiesten die ter sprake komen en muziek te beluisteren van componisten uit die tijd. Je krijgt er door de achtergrond van de revolutie in de kunst die Manet en de impressionisten in hun tijd teweeg brachten alleen nog maar meer respect voor. Door de tekst heen laat ze het licht in de werken van Monet schitteren. En het werk van Manet, daarvoor wil je zo snel mogelijk naar het Musée d'Orsay in Parijs, dat een grote collectie van zijn werken bezit. Dus hou er bij de aankoop van dit boek rekening mee dat daar nog wel eens een retourtje Parijs en een hotelverblijf zouden kunnen bijkomen...

Barbara Rottiers
Barbara Rottiers is Radio1-presentatrice (o.a. Songboek) en volgt prentenboeken op de voet.

[Suzanne en Edouard Manet van Thera Coppens is uitgegeven bij Meulenhoff, 2014]