Gabriel García Márquez (1927-2014)

Belga
do 17/04/2014 - 22:20 De Colombiaanse Nobelprijswinnaar, de reus van de wereldletteren is niet meer. Zijn magnum opus 'Honderd jaar eenzaamheid' wordt gezien als een van de belangrijkste boeken ooit.

boek gabriel garcia marquez colombia 100 jaar eenzaamheid overleden

Na het overlijden van schrijver Gabriel García Márquez kondigt de Colombiaanse president Juan Manuel Santos in zijn geboorteland Colombia drie dagen van nationale rouw aan:

Reportersbloed

Gabriel García Márquez (°1927, Aracataca, Colombia) besliste om schrijver te worden na het lezen van 'De gedaanteverwisseling' van Franz Kafka. Hij startte zijn loopbaan als journalist, reporter en filmrecensent voor Colombiaanse kranten. Na omzwervingen in Europa en Venezuela verhuisde Márquez naar Cuba, waar hij vriendschap sloot met Fidel Castro. Daarna volgde een periode als correspondent in New York, tot hem de toegang tot de Verenigde Staten werd ontzegd. Márquez woonde de laatste dertig jaar van zijn leven in Mexico-stad. Hij was een ware zoon van Zuid-Amerika.

In Mexico-stad is hij nu overleden. Hij leed aan kanker en was dementerend. In 2012 werd bekendgemaakt dat zijn actieve schrijversloopbaan daarom voorbij was. Maar wàt een literaire impact en erfenis heeft de man.

Gabriel García Márquez schreef stuk voor stuk meesterwerken als 'Kroniek van een aangekondigde dood', 'Liefde in tijden van cholera', 'De generaal in zijn labyrint', 'De herfst van de patriarch' of 'Ontvoeringsbericht'. Naast die romans publiceerde hij ook tal van verhalen en novelles. Zijn invloedrijkste werk is natuurlijk 'Honderd jaar eenzaamheid'.

Honderd jaar eenzaamheid - de eerste zin

Vele jaren later, staande voor het vuurpeloton, moest kolonel Aureliana Buendia denken aan die lang vervlogen middag, toen zijn vader hem meenam om kennis te maken met ijs.

Magisch realisme, en zoveel meer

'Honderd jaar eenzaamheid' (1967) is een epische roman over zeven generaties van het geslacht Buendía, waarvan de stamvader het (fictieve, utopische) dorp Macondo stichtte, tevens symbool voor het land Colombia. Hun geschiedenis herhaalt zich voortdurend, de tijd is vloeiend, de realiteit is subjectief, het hoofdthema is en blijft de menselijke eenzaamheid midden de drukte.

"De toon die ik gebruikte," zei Márquez zelf, "was gebaseerd op de verhalen van mijn grootmoeder. Ze vertelde bovennatuurlijke, wonderlijke dingen, maar op een natuurlijke manier."

Droom en herinnering worden inderdaad vervlochten in 'Honderd jaar eenzaamheid'. De levenden dansen met de doden; er duiken wonderlijke en bovennatuurlijke personages op in het boek. Het beroemde magisch-realisme van Márquez.

Van 'Honderd jaar eenzaamheid' werden meer dan 50 miljoen exemplaren verkocht in ruim 30 talen. Ware wereldliteratuur, die van Márquez het tweede exportproduct van Colombia maakte, helaas na de cocaïne. In 2009 vonden auteurs uit alle continenten dat dit boek de wereldliteratuur het meest had vormgegeven, de afgelopen kwarteeuw.

"De personages van Macondo leven in een wereld vol mysterie, zonder verklaring. Om die raadsels te verdragen, kunnen ze alleen rekenen op de transformerende kracht van hun eigen verbeelding. De anekdotes en de verhalen die ze verzinnen brengen de wereld weer in evenwicht, en geven hen een soort troost voor de eenzaamheid waar ze in moeten leven," was het oordeel van dichter Alastair Reid, tevens vriend van Márquez.

Voor Márquez zelf was het boek ook een terugkeer naar de wereld van zijn grootouders, door wie hij de eerste tien jaar van zijn leven werd grootgebracht.

Nobelprijs

Nobelprijs literatuur voor Gabriel García Márquez

In 1982 krijgt de Colombiaanse auteur Gabriel García Márquez de Nobelprijs voor Literatuur. In een interview vertelt hij dat zijn werk veel te maken heeft met de situatie in Centraal-Amerika, hij schrijft erover. Hij is schrijver én journalist, maar dat zijn niet echt verschillende jobs. Het verschil is puur een technische kwestie, vindt hij. Hij is socialist omdat hij vindt dat het socialisme een oplossing biedt voor de menselijke problemen. Stefaan Van den Bremt is gespecialiseerd in Latijns-Amerikaanse literatuur. Hij schetst het belang van de auteur. (Journaal, 21 oktober 1982)

In 1982 kreeg Gabriel García Márquez de Nobelprijs Literatuur. Zijn beroemde aanvaardingsspeech 'La soledad de America Latina' (De eenzaamheid van Latijns-Amerika) zei de schrijver (Engelse vertaling): " We, the inventors of tales, who will believe anything, feel entitled to believe that it is not yet too late to engage in the creation of the opposite utopia. A new and sweeping utopia of life, where no one will be able to decide for others how they die, where love will prove true and happiness be possible, and where the races condemned to one hundred years of solitude will have, at last and forever, a second opportunity on earth."

De Latijns-Amerikaanse boom

Márquez was de populairste Spaanse auteur sinds Cervantes (Don Quichote). Alleen van de Bijbel zijn meer exemplaren verkocht in het Spaanse taalgebied. Zijn succes lag ook aan de basis van de beroemde Latijns-Amerikaanse boom in de literatuur, samen met de Peruaan Mario Vargas Llosa, de Mexicaan Carlos Fuentes en de Argentijn Julio Cortázar.

Documentaire op Canvas

[Op zaterdag 19 april zendt Canvas de documentaire 'Gabriel García Márquez' uit om 17u25.]

In de documentaire 'Gabriel García Márquez ' uit 1998 van Yves Billon en Mauricio Martinez-Cavard praat de auteur in zijn huis in Cartagena, Colombia, honderduit over zijn leven en werk, zijn bronnen en invloeden. De makers peilen daarbij vooral naar de aangrijpingspunten in de dagelijkse realiteit waaraan de schrijver zijn magisch-realistisch universum heeft opgehangen.