Brave Little Belgium - Mark De Geest

di 17/12/2013 - 10:53 'Brave Little Belgium' van Mark De Geest brengt het heldhaftige verhaal van de Belgen ten tijde van de Eerste Wereldoorlog. Historica Joanna Van der Heyden las en knikte goedkeurend.

brave little belgium mark de geest non-fictie eerste wereldoorlog wo i boek documentaire canvas recensie joanna vanderheyden

Diep bewogen worden door de Eerste Wereldoorlog en dan een televisiereeks mogen regisseren, waarin historica Sophie De Schaepdrijver de ontwikkelingen van '14-'18 becommentarieert, het moet voor Mark De Geest een droomopdracht zijn. Sophie De Schaepdrijver, auteur van 'De Groote Oorlog' is zonder meer een van de meest bekende deskundigen over de geschiedenis van de Eerste Wereldoorlog.

Van de eerste schoten tot de onderhandelde vrede

Met het schrijven van 'Brave Little Belgium' kan de auteur loskomen van de visuele eisen van het ene medium en voluit gaan voor de goed gestructureerde vertellingen van een ander medium. Je wordt als lezer bij de hand genomen en geleid langs een degelijk, didactisch parcours dat begint bij de eerste schoten van de Eerste Wereldoorlog en loopt tot de moeizaam onderhandelde vrede. Dertien verhalen - een wat misleidende titel, want samen geven ze wel een globaal beeld van de Eerste Wereldoorlog – brengen de lezer naar het einde van het vier jaar durend conflict met slechts één doel voor ogen: de lezer op een relatief beperkte maar goed gedocumenteerde manier inzicht te verlenen in de complexe oorlogsgebeurtenissen. Elke etappe wordt op eenzelfde, herkenbare manier voorgesteld: een titel en een heldere samenvatting. Daarna volgt een samenhangende tekst aangevuld met noodzakelijke details, interessante weetjes en onmisbare kaarten. Uiteraard wordt deze informatie vervolledigd met een bibliografie en een register, want de lezer of de Canvaskijker, 'een meerwaardezoeker', wil misschien wel dieper graven.

Onze helden

Zoals de titel aangeeft staat het koninkrijk centraal in deze bijna 400 pagina's durende tocht. En daar wijkt Mark De Geest niet van af. De buitenlandse verwikkelingen krijgen alleen vermeldingsrecht in het boek wanneer ze ook effectief de Belgische situatie kunnen accentueren of verklaren. De titel van deze publicatie 'Brave Little Belgium' beklemtoont de moed waarmee de Belgen, zowel de burgers als de soldaten, het leed en de terreur weten te dragen en de dappere manier om tegen de vijand in te gaan. Heel wat anders dan de gelaten en terneergeslagen toon die uitgaat van 'Poor Little Belgium'.

Door te kiezen voor het koninkrijk én voor een heldhaftig verhaal neemt Mark De Geest een groot risico. Wordt 'Brave Little Belgium' nu en dan niet sentimenteel, overgevoelig of week? Neen.En dat is ongetwijfeld een van de kwaliteiten van het boek waarin de verschillende etappes zakelijk, nuchter maar niet ongevoelig beschreven worden. Zo worden, bij wijze van voorbeeld, 'In de loopgraven' ziektes en kwalen opgelijst, beschreven en geregeld voorzien van dagboekcitaten. Of het nu gaat om bevroren vingers, venerische ziekten of shell shock, telkens opnieuw houdt de auteur zich aan de feiten en bezondigt zich nooit aan moraliserende opmerkingen. Enkele verhalen portretteren 'invloedrijke' mensen. Niet omdat ze over politieke macht beschikken maar wel vanwege de kracht van hun persoonlijkheid, de draagwijdte van hun wetenschappelijk werk of de vasthoudendheid aan hun militaire inzichten: verpleegster Edith Cavell, chemicus Fritz Haber of ingenieur John Northon-Griffiths. Heel terecht eindigt 'Brave Little Belgium' niet met de Wapenstilstand, maar gaat de auteur door tot de ondertekening van het vredesverdrag met Duitsland op 28 juni 1919. Zowel het verstoord ontvangen van de herstelbetalingen van de Duitsers, als de pijnlijke aflossing van de oorlogsschulden aan de Amerikanen blijven de Belgen nog jarenlang confronteren met het geleden oorlogsgeweld, de ingestorte economie en de gevolgen ervan voor zijn burgers. Ook bij dit dertiende verhaal blijft de titel van het boek overeind.

Sophie De Schaepdrijver verklaart dat 'Brave Little Belgium' van Mark De Geest "de ontmoeting – of de botsing – van concrete mensenlevens met de Historie" beschrijft. Een overtuigender argument om dit boek bij het begin van de oorlogsherdenkingen te lezen is er niet te vinden.

 

Joanna Van der Heyden
Joanna Van der Heyden werkte als presentator/producer voor Klara en voorlopers. Daar maakte ze o.m. bijdrages over cultuur- en politieke geschiedenis. Ze was de vrouwenstem van Histories.

['Brave Little Belgium. 13 verhalen over België in de Eerste Wereldoorlog' - Mark De Geest. Uitgegeven bij Manteau, Antwerpen. 384p.]