"Ja, ik ben nog altijd een revolutionair"

vod
do 14/11/2013 - 10:46 Dichter, schrijver, kunstenaar, anti-apartheidsactivist, wereldburger. Breyten Breytenbach heeft al 74 jaar een bewogen en rijkgevuld leven. Johan De Haes sprak met hem in Brussel, waar hij te gast was in Bozar.

breyten breytenbach zuid-afrika poëzie interview cobra sprak met johan de haes

Breyten Breytenbach kwam dinsdag als gastspreker naar de Brusselse Bozar. Breytenbach (°1939) werd in Zuid-Afrika geboren en raakte vanaf de jaren zestig bekend als verwoed tegenstander van de apartheid in zijn land. Zijn status als blanke en als eminent dichter in het Afrikaans maakte van hem een gevreesde tegenstander van het regime.

Breytenbach ging in vrijwillige ballingschap naar Frankrijk. Zijn huwelijk met een vrouw van Vietnamese afkomst was strafbaar volgens de Zuid-Afrikaanse rassenwetten. Bij zijn clandestiene terugkeer naar Zuid-Afrika werd hij verraden en gearresteerd. Zijn communistische sympathieën, zijn contacten met het ANC en zijn huwelijk met een niet-blanke vrouw hadden, na de veroordeling voor hoogverraad en “raciale ontucht”, een jarenlange opsluiting tot gevolg.

Het verslag hiervan werd als 'Bekentenissen van een witte terrorist' een wereldwijde bestseller. Breytenbach noemt zichzelf nog altijd een revolutionair, in de romantische, utopische zin, "hoewel ik niet echt een dégelijke, effectieve revolutionair ben", zegt Breytenbach in het gesprek met Johan De Haes. 

Door persoonlijke bemiddeling van de Franse president François Mittérand kon Breytenbach in 1982 de gevangenis verlaten. Hij vond een huis in Parijs, werd Fransman en reisde de wereld rond. Zijn geloofwaardigheid als criticus van het apartheidsregime gaf Breyten Breytenbach nu ook het gezag om de zwarte meerderheid in de nieuwe Zuid-Afrikaanse republiek met kritische ogen te bekijken. Hij spaarde zijn kritiek niet op een samenleving waarin de wil ontbreekt om een open, democratische en non-raciale samenleving op te bouwen.

Breyten Breytenbach

Dichter, schrijver, kunstenaar, anti-apartheidsactivist, wereldburger. Breyten Breytenbach heeft al 74 jaar een bewogen en rijkgevuld leven. Johan De Haes sprak met hem in Brussel op 12 november 2013.

Breyten Breytenbach schrijft poëzie in het Afrikaans (dat hij als een buitengewoon rijke, soepele, "intieme" maar nu bedreigde taal beschouwt) en in het Engels. In Adriaan van Dis vond hij een toegewijde vertaler. Breyten Breytenbach maakte ook naam als grafisch kunstenaar. Zijn essays handelen over politieke onderwerpen, over de permanente behoefte aan een kritische kijk op de macht, en over de poëzie als tegengif. Dichten blijft voor hem “meer dan een schrapen naar waarheid, de intrinsieke drang om tot uiting te komen”.