Salman Rushdie was Joseph Anton

di 18/09/2012 - 15:05 De memoires van Salman Rushdie liggen vandaag in de boekhandel. Titel: 'Joseph Anton', elf jaar lang Rushdies schuilnaam, om te ontsnappen aan de Iraanse oproep om hem te doden. Rushdie roept op om de vrijheid harder te verdedigen.

salman rushdie joseph anton memoires fatwa khomeini iran islam de duivelsverzen middernachtskinderen

Blasfemische Duivelsverzen

 

De memoires van Salman Rushdie (°1947, Mumbai, India) komen uit op een merkwaardig moment. Wereldwijd komen moslims op straat om te protesteren tegen het anti-Mohammedfilmpje 'Innocence of Muslims' op het internet. 

De parallel met eind jaren 80 is frappant. Ook toen betoogden boze islamitische gelovigen tegen 'De Duivelsverzen' van Salman Rushdie, omdat daar een passage in staat die hen niet beviel. In 1989 vaardigde ayatollah Khomeini, de toenmalige Iraanse sji'itische leider, een fatwa uit: een religieus bevel om Rushdie te vermoorden.

"We moeten de vrijheid harder verdedigen"

"Als je je beledigd voelt, dan is dat jouw probleem"

Salman Rushdie n.a.v. het verschijnen van zijn memoires 'Joseph Anton' komt hard uit de hoek: over de vrijheid van meningsuiting, het fundament van alle andere vrijheiden, sluit je geen compromissen. (beeld EBU, Deense tv)

Voor Salman Rushdie volgden negen jaar van onderduikadressen en valse identiteiten. Een periode die hij uitgebreid beschrijft in zijn memoires, die vandaag wereldwijd in de boekhandel liggen, in 27 landen tegelijk.

Bij het verschijnen had Rushdie ook commentaar op de huidige golf van protest: "Ik heb altijd gezegd dat wat mij toen overkwam maar een proloog zou zijn, en dat er veel meer episodes zouden volgen". 

Rushdie kwam in een interview met de Deense televisie scherp uit de hoek. "Dezer dagen zie ik vooral pogingen om compromissen te sluiten en olie op de golven te gooien; de wil om de vrijheid te verdedigen wordt kleiner". En dat terwijl "vrijheid van meningsuiting het fundament is van alle andere vrijheden". Voor mensen die zich beledigd voelen, heeft Rushdie weinig consideratie: "Dat is hun probleem. Niemand is verplicht om een boek te lezen of een film te bekijken. Nog volgens Rushdie heerst er tegenwoordig een sfeer van "zich cultureel beledigd voelen".

Conrad en Tsjechov

De memoires van Salman Rushdie heten 'Joseph Anton'. Dat was gedurende elf jaar zijn internationale schuilnaam, die hij zelf had gekozen. Het waren de voornamen van zijn twee favoriete auteurs: Joseph Conrad en Anton Tsjechov.

Het boek telt 633 bladzijden en is geschreven in de derde persoon enkelvoud. Rushdie schrijft over zijn studententijd in Cambridge, en over zijn eerste succesboek 'Middernachtskinderen' uit 1981, uitgeroepen tot de 'Booker of Booker', de beste winnaar van de Booker Prize ooit. In 1988 kwam 'De Duivelsverzen' uit, en de eerste weken ging dat ongemerkt voorbij. Daarna werd het boek in verschillende landen verboden of op straat verbrand. In februari '89 volgde dan de fameuze fatwa, met verschrikkelijke gevolgen voor Rushdies privéleven. De auteur werd zo goed als vogelvrij verklaard.

Het gevaar is overigens nog niet geweken. De prijs op het hoofd van Rushdie is verhoogd naar ruim 2,5 miljoen euro. Volgens een Iraanse geestelijke is dat een reactie op de anti-islamfilm.

Rushdie in Brussel

[Joseph Anton van Salman Rushdie in Nederlandse vertaling is uitgegeven bij Atlas Contact]

[Op dinsdag 13 november is Salman Rushdie te gast in Bozar in Brussel om over zijn memoires en zijn ondergedoken leven te praten met Annelies Beck ]