De verovering van de vrijheid - Alicja Gescinska

vod
ma 02/01/2012 - 11:26 Filosofe Alicja Gescinska schrijft een bevlogen boek tegen luiheid en voor persoonlijke actie. Cobra sprak met haar in het Klein Kasteeltje, waar ze ooit aankwam als politiek vluchteling uit Polen.

recensie non-fictie non-fictie Cobra sprak met boeken boek alicja gescinska de verovering van de vrijheid filosofie vluchteling klein kasteeltje isaiah berlin oblomov

Alicja Gescinska (°Warschau, 1981) vertrok als meisje van zeven met haar familie vanuit Polen naar "het vrije westen". Het werd het Klein Kasteeltje in Brussel. De verwachtingen waren hooggespannen en de realiteit kon niet anders dan tegenvallen. Maar het gezin wist zich meer dan te handhaven in België. 

Gescinska studeerde met brio filosofie aan de Universiteit Gent en is daar op dit moment aan het doctoreren. Haar eerste boek "De verovering van de vrijheid" is een verfrissende kijk op de zin of onzin van het leven zelve.

Weg met de luiheid

De luiheid (à la Oblomov uit de gelijknamige roman van Ivan Gontsjavov) zit in mijn Slavische bloed, geeft  Alicja Gescinska toe. En ook veel andere mensen hebben last van "uitstelgedrag". Je kunt de dingen kapotrelativeren en op die manier gaat je leven aan je voorbij. Luiheid maakt dus onvrij.

Leve de (positieve) vrijheid

De oplossing volgens Gescinska ligt er in om je eigen vrijheid te veroveren. Daartoe maakt ze, in navolging van Isaiah Berlin, een onderscheid tussen negatieve vrijheid (het ontbreken van alle belemmeringen en regels) en positieve vrijheid (het vermogen om je eigen leven vorm te geven). 

Alicja Gescinska haalt een voorbeeld uit haar eigen kindertijd aan: éénmaal in België waren er die goedgevulde speelgoedwinkels. Papa en mama hadden alle vrijheid om een pop te kopen voor de kleine Alicija, alleen was er geen geld. 

Echte vrijheid is begrensd

Positieve vrijheid is een vrijheid mét grenzen, volgens Gescinska. Er bestaat volgens haar bijvoorbeeld niet zoiets als absolute vrijheid van meningsuiting.

De kunst bestaat er in om die belemmeringen, "dammen en dijken" te gebruiken in je voordeel. Gescinska doet een appèl aan de lezer om niet te zeggen "Laat ik dat maar niet doen..." maar wel: "Waarom zou ik dat niet doen?". Een wereld van verschil. 

Uit de ivoren toren

Alicja Gescinska schrikt er op haar dertigste niet voor terug om een dergelijke oproep te doen. Een filosoof moet niet in een ivoren toren zitten, maar zijn of haar stem laten horen. En als de mensen mij moraliserend vinden, dan is dat maar zo, zegt Gescinska.

Cobra.be ging met haar praten en filosoferen in het Klein Kasteeltje, precies 23 jaar en 23 dagen nadat ze daar was aangekomen. Sindsdien was ze er nog nooit teruggekeerd.

[De verovering van de vrijheid. Van luie mensen, de dingen die voorbijgaan van Alicja Gescinska is uitgegeven bij Lemniscaat]