Op reis naar het Gent van 1534

vod
do 26/02/2015 - 17:24 Het STAM in Gent heeft een van haar topstukken, een panorama van de Arteveldestad uit 1534, laten onderzoeken om er de authenticiteit van te testen. De resultaten - die alle twijfels weggenomen hebben - vormen nu de basis voor een kleine dossiertentoonstelling.

stam gent stadspanorama kik

Het is de nachtmerrie van elk museum of elke verzamelaar. Een topstuk dat plots een vervalsing of een kopie blijkt te zijn. Het overkwam het Gentse stadsmuseum STAM in 2011. Het uiterst gedetailleerde stadspanorama van de Arteveldestad - waarvan werd aangenomen dat het in 1534 geschilderd werd - zou volgens een studie van een medewerker uit het stadsarchief een 19de-eeuwse kopie zijn. Die conclusie op basis van bronnenonderzoek vloekt natuurlijk met de recent verworven plaats van het schilderij op de lijst van Vlaamse topstukken. Een grondig onderzoek was daarom noodzakelijk.

Voor die studie - die al geruime tijd op het verlanglijstje van het collectieteam van het museum stond - werd het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium (KIK) ingeschakeld. Die onderwierpen het schilderij aan een resem tests - optische microscopen, pigmentanalyses en infraroodreflectografie kwamen er aan te pas om meer te weten over de schilderwijze, de gebruikte verf, de opbouw van de verflagen en de periode waarin het schilderij tot stand kwam. Tot grote opluchting van het STAM konden deze tests de authenticiteit van het doek bevestigen. “De opbouw van het schilderij is conform de opbouw van een zestiende-eeuws schilderij: op de drager komt een grondlaag met daarop de imprimatura, gevolgd door de ondertekening en tot slot de uitwerking in verf " zegt collectiebeheerder Jeannine Baldewijns (STAM).

Infraroodlicht maakte de ondertekening van het schilderij zichtbaar, die vrij gedetailleerd en vlot getekend bleek. Uit een pigmentanalyse bleek dat Hongaars azuriet (blauw) gebruikt werd, wat op het eind van de 16de eeuw veel minder gebruikelijk was. Ultravioletlicht bracht oude retouches en sporen van een vroege restauratie aan het licht.

Een verdere bevestiging van het fysisch onderzoek werd geleverd door het team van De Zwarte Doos (stadsarchief Gent) dat de bouwhistorische gegevens toetste aan wat er op het schilderij afgebeeld staat. Hieruit bleek dat het schilderij een realistisch beeld geeft van Gent zoals het er rond 1540 uitzag.

Al deze resultaten vormen het onderwerp van een kleine dossiertentoonstelling in het STAM. Tot 24 mei 2015 kunt u er kennismaken met de bronnen die het werk kaderen, een film over het onderzoek, de onderzoeksresultaten van KIK en De Zwarte Doos op een rijtje, het originele schilderij zelf en als kers op de taart enkele andere 16de-eeuwse Gentse stadsgezichten.

[ 'De zaak 1534' in STAM van 26 februari tot 24 mei 2015 ]