De Groote Oorlog-expo

vod
di 25/02/2014 - 16:26 Update: do 23/04/2015 - 14:30 In het Legermuseum in Brussel kunt u naar een tentoonstelling over België in de Eerste Wereldoorlog: ‘Expo 14-18. Dit is onze geschiedenis!’ Het is een belevingsparcours, met veel aandacht voor de relatie tussen koning Albert I en de Duitse keizer Wilhelm.

expo tentoonstelling wereldoorlog 1 eerste wereldoorlog koning albert keizer wilhelm expo 14-18 dit is onze geschiedenis belgie legermuseum museum van europa

De tentoonstelling '14-18, dit is onze geschiedenis!' in het Legermuseum in Brussel heeft al zo'n 135.000 bezoekers gehad. Wegens het succes en op algemene aanvraag is nu beslist om de tentoonstelling te verlengen tot en met 15 november 2015.

In het Journaal

Expo 14-18: Dit is onze geschiedenis

‘Het Legermuseum heeft de boot 14-18 gemist,’ stond een poos geleden in een paar kranten. Het verouderde museum onder de triomfboog van het Jubelpark had niets in de aanbieding voor het eeuw’feest’ van de Grote Oorlog, en daar werden zelfs politieke vragen over gesteld. In afwachting van een permanente expo die er pas in 2016 zou komen, is er nu de tijdelijke ‘Expo 14-18’, die ruim een jaar te zien zal zijn, en waarvoor zowel de federale overheid als de gewesten diep in de portemonnee hebben getast. Het Legermuseum werkte samen met het Museum van Europa.

De bezoeker moet eerst nog wel een paar van die stoffige zalen door, met glazen kasten vol paspoppen in verschoten uniformen, pinhelmen, zwaarden en honderden Belgische vlaggetjes. Het grootste pluspunt van het Legermuseum is wellicht dat je op de Triomfboog kunt klimmen, met uitzicht over Brussel tot het museum van Tervuren, dat andere project van Leopold II.

Twee verschillende mouwen

De expo start in de laatste jaren van vrede, met de Wereldtentoonstellingen van Brussel (1910) en Gent (1913). Amper een jaar na die laatste werden in dezelfde paviljoenen vluchtelingen opgevangen, zoals Virginie Loveling beschrijft. In 1910 komt ook de Duitse keizer Wilhelm II op bezoek in Brussel. Hij en de Belgische koning Albert I zijn familie van elkaar en kunnen goed opschieten. Vier jaar later staan hun legers als vijanden tegenover elkaar.

De link Albert-Wilhelm loopt als een rode draad door de tentoonstelling, met brieven, voorwerpen, uniformen. De pakken van Wilhelm altijd met één mouw korter dan de andere, want de man was gehandicapt, één arm was kort en lam. Ook merkwaardig: een bureaustoel van de Duitse keizer in de vorm van een zadel. Veel objecten komen uit Huis Doorn in Nederland, waar der Kaiser na de oorlog asiel kreeg.
 

Leven in bezet België

Maar eerst was er dat schot in Sarajevo, op 28 juni 1914. Het kleine pistool waarmee een Servische nationalist de Habsburgse aartshertog Franz-Ferdinand doodschoot was van Belgische FN-makelij. Daarna vallen de domino’s snel. In een indrukwekkende zaal loop je over de kaart van België en krijg je een beeld van de Duitse opmars. Een pakkend object is een half verbrand boek uit de bibliotheek van Leuven.

Uiteraard is er aandacht voor de stellingenoorlog in de Westhoek. Maar de nagebouwde loopgraaf is té keurig. Boeiender is het beeld dat de expo geeft over het bezette België, met een nagebouwde Duitse Kommandantur, een bistro, een gevangenis, een winkel waar de Commission for Relief in Belgium Amerikaanse voedingswaren aanbood. Dat was de eerste internationale hulpactie uit de geschiedenis. Er zijn brieven van soldaten te zien, karikaturen over de invoering van de Duitse tijd, de eerste identiteitskaarten of ‘Scheine’, holle schoenen waarin verzetslieden briefjes smokkelden. Ook de fameuze elektrische draad tussen België en het neutrale Nederland wordt geëvoceerd.

De periode na de oorlog komt eveneens aan bod. Van het Belgische exemplaar van het Verdrag van Versailles, voorbereid in Spa!, tot de Nobelprijs voor de Europese Unie. In vogelvlucht. Voor kinderen is er een parcours over de dieren in de oorlog, vooral honden en paarden. Op het eind van de tentoonstellingen kunnen scholen discussiëren en stemmen over begrippen als oorlog en vrede, en de betekenis van vlag of vaderland.

Populariserende geschiedenis

Decors en rekwisieten, veel beeldmateriaal, muziek en allerlei soundscapes: dit is een multimediale tentoonstelling, zoals er 20 jaar geleden één was over de Tweede Wereldoorlog: ‘Ik was 20 in ‘45’. Er was toen wel wat kritiek op de ‘disneyficatie’ van de geschiedenis. Historicus en UGent-hoogleraar Bruno De Wever deelde die mening. Als wetenschappelijk adviseur van deze nieuwe expo zegt De Wever nu: ‘Ik heb me toen vergist. Er is een verschil tussen geschiedenis voor academici of voor een groot publiek.’ Deze nieuwe expo zal ongetwijfeld veel mensen laten kennismaken met de Grote Oorlog in een klein land. Het is in ieder geval fijn dat er dit keer niet alleen uniformen en schietgeweren te zien zijn in het Legermuseum.

['Expo 14-18. Dit is onze geschiedenis!'  - Van 26 februari 2014 tot en met 15 november 2015 in het Koninklijk Museum van het Leger en de Krijgsgeschiedenis, Jubelpark, Brussel. Er hoort ook een catalogus bij, met helaas alleen een hoofdstuk over WO I en de Franstalige Belgische literatuur, niet de Vlaamse]