Welkom in het 3D schilderij van Jozef Peeters

wo 11/09/2013 - 16:51 Het atelierappartement van Jozef Peeters, een pionier van de Belgische abstracte kunst, is sinds kort opengesteld voor het publiek.

jozef peeters godelieve peeters antwerpen modernisme atelier restauratie G58

Tijdens de recente Open Monumentendag was een van de opmerkelijkste locaties die u kon bezoeken een kleine flat in een sociale appartementsblok aan de De Gerlachekaai in Antwerpen. Op de derde verdieping, met vanuit de hoekkamer een panoramisch zicht over de kaaien en de Schelde, woonde vanaf 1924 de schilder Jozef Peeters met zijn vrouw Pelagia Pruym, een lerares. In 1925 en 1926 werd het gezin uitgebreid met respectievelijk een dochter en een zoon. Het is die eerste, Godelieve Peeters, die er voor gezorgd heeft dat het appartement na de dood van haar vader in oorspronkelijke staat bewaard werd en door een legaat aan de Stad Antwerpen werd overgedragen. Aan dit legaat was wel een uitdrukkelijke voorwaarde verbonden. De stad moest er voor zorgen dat het appartement bewaard werd zoals het door de schilder eind jaren twintig werd ingericht en dat het voor het publiek ontsloten werd.

Sinds vorige week zondag is aan die belofte met glans voldaan. Als Godelieve Peeters, die het appartement sinds de dood van haar vader is blijven bewonen, in 2009 overlijdt, komt het trage proces van archivering, zachte restauratie en bewaring op gang. Dat proces is nu afgelopen en het publiek kan - in kleine getallen - via de smalle traphal een reis in de tijd maken.
Het appartement is dan ook een unieke locatie waar de ideeën en vormentaal van de modernist en pionier van de abstracte schilderkunst die Jozef Peeters was, perfect samenkomen. De kleurvlakken in olieverf die de schilder in elke kamer aanbracht toveren de kleine flat - amper vier kleine kamers en een minuscuul keukentje - om tot een 3D kunstwerk. Elke kamer kreeg haar eigen kleurencombinatie, aangepast aan de functie en de lichtinval.

De flat ziet er wel wat kaler uit dan op historische foto’s. Een groot deel van het persoonlijke archief werd in de loop van de jaren door Godelieve Peeters aan het toenmalige AMVC (het huidige Letterenhuis) geschonken. Wel zien we de schrijfmachine en het schildergerei van de kunstenaar in zijn werkkamer. De schilderijen en prenten - een aantal originelen en een enkele reproducties - spelen duidelijk de hoofdrol in deze omgeving. We kunnen het ons nu nog nauwelijks voorstellen maar Jozef Peeters vond tijdens zijn leven bijna geen enkele koper voor zijn vernieuwende werken.

Jozef Peeters schilderde de flat in een periode nadat hij als huisman de kunst voor onbepaalde tijd opgegeven had. Na een intense periode van creativiteit en vele internationale contacten (Theo van Doesburg, Filippo Marinetti, Paul van Ostaijen en Michel Seuphor) was hij ontgoocheld door het gebrek aan succes en het conservatieve culturele klimaat in Vlaanderen. Pas in de jaren vijftig nam hij de schilderborstel opnieuw ter hand. De nieuwe generatie abstracten van G58 zagen hem als een voorloper en eerden hem tijdens hun eerste tentoonstelling in het Hessenhuis. Dit late succes was voor hem maar van korte duur. Jozef Peeters stierf in 1960.

Jozef Peeters in het archief

Atelierflat Jozef Peeters, De Gerlachekaai 8, 2000 Antwerpen. Individuele bezoekers worden iedere eerste en derde zaterdag van de maand rondgeleid om 10, 11.30, 13.30 en 15u . Groepsbezoeken (max. 10 personen) zijn mogelijk op donderdag. Reserveren op 03.224.95.61 of www.kmska.be is noodzakelijk. De flat is ook open tijdens Open Ateliers op 21 en 28 september.