De schoonheid van het lelijke

do 30/04/2015 - 14:05 De driedelige reeks ‘Archibelge’ op Canvas bekijkt architectuur en ruimtelijke orde in wat Renaat Braem ooit het lelijkste land ter wereld genoemd heeft.

De spreekwoordelijke Belg - met de al even spreekwoordelijke baksteen in de maag - heeft tussen Maas en Noordzee voor een op zijn zachtst gezegd merkwaardig architecturaal landschap gezorgd. Bij wijze van boutade noemde Renaat Braem ons land zelfs “het lelijkste ter wereld”.

De nieuwe driedelige documentaire reeks ‘Archibelge’ tracht na te gaan wat de relatie is tussen onze manier van werken, wonen en ontspannen enerzijds en de manier waarop we onze huizen bouwen en de publieke ruimte inrichten anderzijds. In elke aflevering komt één van die drie facetten aan bod. Aan de hand van getuigenissen van mensen die daar een uitgesproken mening over hebben, wordt een portret gemaakt van “de schoonheid van het lelijke”, met de nadruk op Brussel, het platteland en de kust.

'Archibelge' is een reis langs de bizarre diversiteit aan gebouwen die de Belgen elke dag gebruiken. Onderweg ontmoeten we mensen met een duidelijke visie op de Belgische architectuur, zoals Hannes Coudenys ('Ugly Belgian Houses'), een man met een ongezouten mening, die de Belgische identiteit ontdekt in allerlei bizarre bouwsels langs de steenweg; auteur en journalist Geert Van Istendael, die de typische “koterij” beschouwt als een metafoor voor België; mobiliteitsdeskundige Kris Peeters (‘De file voorbij’), die onze dubbelzinnige relatie met de lintbebouwing uit de doeken doet; professor culturele en sociale geografie Eric Corijn (‘Kan de stad de wereld redden?’), die de complexiteit van Brussel aankaart; schrijver en regisseur Eric De Kuyper (‘Met zicht op zee’), die ons een inkijk geeft in zijn haat-liefde verhouding met de Belgische kustlijn; en architect en ruimtelijk planner Charlotte Geldof (‘Magnificent Surroundings’), die haar toekomstvisie verduidelijkt over de manier waarop we kunnen bouwen op zee.

Onbekend is onbemind

De reeks start op 6 mei met een blik op onze hoofdstad, voor vele Vlamingen en Walen een grote onbekende waar men gaat werken en liefst niet meer dan dat. Brussel lijkt voor de buitenstaander op een transitzone, waarbij de torenhoge kantoorgebouwen bijdragen tot de identiteit van een lelijke, verlaten stad.

De Brussels-Berlijnse kunstenaar David Helbich, bekend van het fotoboek ‘Belgian Solutions’, heeft daar zo zijn eigen visie op: “De beroemde architect Renaat Braem zei ooit over België: het is een lappendeken, aaneengenaaid door een krankzinnige. Hij noemde België dan ook het lelijkste land ter wereld. Maar ik vind het geweldig, al moet ik hem in zekere zin wel gelijk geven. Maar de vraag blijft: Wat doe je met die lelijkheid?

Langs de steenweg

In de tweede aflevering reist 'Archibelge' langs de typische Belgische steenwegen met hun lintbebouwing en koterijen. De steenweg is waar menige Belg woont en zijn zin doet. Hacienda's en fermettes staan er liefdevol zij aan zij. Maar de Belg bouwt het liefst aan de achterkant, waar koterijen een surrealistisch en ordeloos geheel vormen.

Hannes Coudenys, blogger en auteur van 'Ugly Belgian Houses': “Een steenweg kun je vrij snel herkennen aan de grote contrasten. Je hebt swingcafé La Palma met palmbomen ervoor. En je waant je in Mallorca, of zoiets. En dan ernaast staat de typische fermette. En daar weer naast een bouwbedrijf of een rood konijn. Het is zo herkenbaar dat het ook voelt als thuis. Ik ben ook wel blij dat er hier een soort van vrijheid is om mooie dingen te kunnen doen. Het probleem is dat als die vrijheid er is, er ook lelijkheid van komt. Ik raad mensen aan om dat eens te doen: in plaats van in de natuur te gaan wandelen, ga gewoon een keertje naar de steenweg. De Belgische natuur.
 

Met zicht op zee

Met stip de lelijkste plek in Vlaanderen is de Atlantic Wall aan onze kust. Één langgerekte stad van 65 km lang en vaak maar 100 meter breed, waar elke (tijdelijke) bewoner een stukje zicht op zee voor zichzelf opeist. De zucht naar het zicht op zee heeft geleid tot een eindeloos komen en gaan van gebouwen aan onze kustlijn. Als eb en vloed schieten de bouwwerken en appartementsblokken de hoogte in om na verloop van tijd weer te verdwijnen en plaats te maken voor nóg hogere blokken.

Eric De Kuyper, auteur en regisseur: “Iedereen heeft recht op zijn hokje. Het is een vrij democratische kust eigenlijk. Het nadeel is dat die hele kust één groot woonblok is geworden. Een techniek om die lelijkheid te vermijden, is om er zelf in te gaan wonen. Want dan zie je het niet. Als je er in woont, besef je niet hoe lelijk het is. Of hoe saai het is. Want wat je ziet, is allesbehalve saai. Dat is de zee. We zijn allemaal voyeurs van de zee.

'Archibelge' van Sofie Benoot, Olivier Magis en Gilles Coton is een productie van Off World in co-productie met Playtime Films, Canvas, RTBF en Entre Chien et Loup en wordt uitgezonden op Canvas

aflevering 1
woensdag 6 mei om 21:30
donderdag 7 mei om 19:05
aflevering 2

woensdag 13 mei om 21:30
donderdag 14 mei om 19:05
aflevering 3
woensdag 20 mei om 21:30
donderdag 21 mei om 19:05