Een atelier om in te wonen

do 23/01/2014 - 10:53 Het huis voor actuele kunst Z33 in Hasselt onderzoekt op ‘Atelier à habiter’ samen met een twintigtal kunstenaars en architecten hoe architectuur de bewoners van vandaag en morgen in staat stelt actief gebruik te maken van een hybride leefomgeving.

hasselt z33 atelier a habiter atelier de stad architectuur gijs van vaerenbergh de vylder vinck tailleu andres jaque studio makkink & bey

Een van de dingen die opvallen als men door Hasselt stapt, is het groot aantal zichtbare architectenbureaus. Ook hun verwezenlijkingen zijn markant aanwezig in het stadsbeeld. Het is dus passend dat Z33 op ‘Atelier à habiter’ een artistiek laboratorium heeft opgezet dat kunstenaars samenbrengt voor wie wonen meer is dan vier muren en een dak boven het hoofd.

In zijn “mission statement” neemt het huis voor actuele kunst Z33 zich voor om de bezoeker aan te moedigen om op een nieuwe manier naar alledaagse dingen te kijken. En daar zijn ze hier alvast in geslaagd. De tentoonstelling is een avontuurlijk parcours waarbij het hele gebouw aan de Zuivelmarkt zelf onderdeel van het geheel is gaan uitmaken. Het opzet van de tentoonstelling is ambitieus. Het wordt voorgesteld als “een traject dat ons uitdaagt om radicaal anders over ruimte na te denken, niet vertrekkend vanuit een totaalvisie met eenduidige bestemmingszones voor wonen, industrie en natuur, maar als een hybride leefomgeving waar bijvoorbeeld wonen en werken elkaar naadloos overlappen”. Veel dure woorden, maar wat betekent dat nu concreet?

Download uw huis

Een goed voorbeeld van een mogelijke nieuwe aanpak is de onthaalbalie. Deze houten constructie komt recht uit de database van WikiHouse, een online depot van ontwerpen die je als een levensgrote puzzel kan laten uitfrezen om in een mum van tijd zelf in elkaar te passen.

Op de trap naar de eerste verdieping lijkt dan weer een soort van” indoor ufo” geland te zijn. Deze ’PROOFFLab at Home’, een mobiele werkplaats, is een ontwerp van de Nederlandse Studio Makkink & Bey en maakt deel uit van een totaalconcept met hybride volumes als uitbreiding van bestaande woningen. Deze werkplaats kunt u trouwens effectief reserveren zodat u zich met zicht op de binnentuin van het oude begijnhof even kunt afzonderen.

De poëzie van de afbraak

Eens boven maken we opnieuw kennis met oude bekenden. Het Belgische duo Gijs Van Vaerenbergh (herinnert u zich nog de doorkijkkerk in Borgloon en de samenwerking met Ief Spincemaille onlangs in Leuven?) heeft zich deze keer uitgeleefd met een maquette van een Vlaamse fermette. Dit bastaardkind van de echte architectuur oefent op beide architecten een onweerstaanbare aantrekkingskracht uit. Met een mengeling van afkeer en het besef dat dit woningtype ook een uitdaging vormt, hebben zij de fermette opengegooid en gedissecteerd. Als een soort chirurgen leggen zij de ingewanden van het gebouw bloot op zoek naar wat zij de “poëzie van de afbraak” noemen. Wat normaal het toppunt van isolement is hebben zij van onderuit tot openbare ruimte omgetoverd. Niet zonder enige vorm van ironie refereert hun ruïneuze transformatie naar de klassieke architectuur, compleet met gewelfbogen en traveeën.

Revolutie in de onafhankelijke republiek van de woning

De wisselwerking en spanning tussen privé- en openbare ruimte is ook het uitgangspunt van het project 'IKEA Disobedients' van Andrés Jaque. Deze Madrileense architect en activist zet zich af tegen wat de Zweedse meubelgigant in zijn reclamefolders en catalogi "de onafhankelijke republiek van de woning" noemt. In een grappige stop-motion montage toont hij een aantal voorbeelden van alternatieve woonvormen waarbij komaf wordt gemaakt met het ver doorgedreven individualisme van veel westerse moderne woningen. Voor Andés Jacque en zijn medestanders lopen werken, wonen en spelen idealiter vrolijk doorheen de verweven private en publieke ruimte. Of zoals hij het formuleert: "Daar waar een strikte scheiding tussen het persoonlijke en gemeenschappelijke heerst, wordt het gedepolitiseerde alledaagse leven aangemoedigd. Er bestaan echter andere samenlevingsvormen die de woning als een ontmoetingsplaats zien, waar dialoog en uitwisseling van ideeën mogelijk is.".

Leven in een meccano huis

Een minder theoretische aanpak kenmerkt de verbouwing van een oud volkscafé aan de voet van de Koppenberg in de Vlaamse Ardennen.OP vraag van de bewoners richtten de Belgische architecten de vylder vinck tailleu de woning in als een werkplaats die bewust onafgewerkt gelaten is. Door middel van foto's en een maquette - die toepasselijk in een atelier van het Z33 gebouw opgesteld staan - krijgen we een idee van de meccano-achtige structuren die de bewoners toelaten naar believen veranderingen aan hun woning aan te brengen.

Als u dus met bouw- of verbouwingsplannen worstelt of simpelweg nieuwe ideeën wilt opdoen over architectuur die zoveel meer kan zijn dan de simpele opeenstapeling van bakstenen en/of beton, ga dan een kijkje nemen op deze verfrissende expo in Hasselt.

[ ‘Atelier à habiter’ in Z33 in Hasselt tot 30 maart 2013. Naast de genoemde kunstenaars is er ook werk te zien van Architecture Workroom Brussels (BE), Guy Ben-Ner (ISR), Johanna Billing (SE), Raphaël Coutin (FR), Daniela Dossi (IT), Filip Dujardin (BE), Anne Harild (DK/UK), Thomas Lommée (BE) & Christiane Hoegner (DE/BE), Rotor (BE), Sarah & Charles (BE) en Francesca Torzo (IT) ]