De dag dat het zonlicht (niet) scheen

vod
ma 11/11/2013 - 23:55 Video update: do 14/11/2013 - 17:58 Tijdens de Leuvense Klimaatweek loopt er in de gebouwen van Sint-Maartensdal - een ontwerp van Renaat Braem - een merkwaardig project. De bewoners van Blok 1 kunnen er een portie zonneschijn bestellen. Met dank aan Ief Spincemaille, Gijs Van Vaerenbergh, Wide Verknocke en drie computergestuurde spiegels op hoge palen die het aanwezige zonlicht weerkaatsen in de appartementen. Via een website kunnen de bewoners telkens een half uur zonlicht "boeken".

ief spincemaille gijs van vaerenbergh wide verknocke stuk leuven common ground leuvense klimaatweek sint-maartensdal renaat braem architectuur

There is the sun

Cobra.be trok naar Leuven om meer te vernemen over 'There is the sun', een installatie van Ief Spincemaille, Gijs Van Vaerenbergh en Wide Verknocke. De weergoden waren ons slecht gezind maar kunstenaar en scenograaf Ief Spincemaille liet zich niet afschrikken en gaf tekst en uitleg bij het socio-artistiek project.

Leuven-Renaat Braem: 1-0

In dit interview uit 1967 geven architect Renaat Braem en de toenmalige zaakvoerder-secretaris Henderickx van de Gewestelijke Maatschappij voor Huisvesting Leuven hun visie op het ontstaan van het Sint-Maartensdalcomplex. Zij hadden op zijn zachtst gezegd uiteenlopende meningen.(Medium, 28 februari 1967)

De dag dat kunstenaar en scenograaf Ief Spincemaille ons zijn project ter plaatse toelicht is de zon niet van de partij. In de stromende regen legt hij ons uit hoe het idee ontstaan is.

Zijn atelier ligt in de schaduw van de Braemtorens van Sint-Maartensdal in Leuven. De dagelijkse confrontatie met deze omstreden site en gebouwen zette hem aan het denken. Na een periode van onderzoek naar de geschiedenis van het complex en zijn ontwerper heeft hij samen met het architectenduo Gijs Van Vaerenbergh en kunstenaar Wide Verknocke het socio-artistiek project ‘There is the sun’ uitgewerkt.

Weg met de schaduw!

Een van de opvallende kenmerken van dit gebouwencomplex is de oriëntering van ‘Blok 1’. Die is in tegenstelling tot de andere gebouwen noord-zuid, waardoor de bewoners het aan de noordkant bijna volledig zonder zonlicht moeten stellen. Dat onrecht wil Ief Spincemaille uit de wereld helpen, al was het maar voor de duur van dit project. Daarom bedacht hij een installatie met drie spiegels die via een website op bestelling het aanwezige zonlicht in de op het noorden gerichte appartementen laat binnen schijnen.

Aan de start van het project is een reeks gesprekken met de bewoners vooraf gegaan. De reacties waren voor het merendeel erg positief. Vele bewoners hadden het gevoel dat ze een onverwacht cadeau kregen. Sommige mensen vroegen zich af of ze voor die zonneschijn moesten betalen. Tijdens de proefperiode verliep alles prima. Nadien gooide het Belgische weer flink wat roet in het eten. Wat soms tot grappige reacties leidde. Zo kreeg Spincemaille een telefoon van een misnoegde bewoner die zijn beklag deed omdat het bestelde zonlicht achterwege bleef!

Een gemeenschapsproject

Voor Ief Spincemaille is het belangrijk dat het hele opzet van ‘There is the sun’ in de lokale gemeenschap ingebed is. Het idee is ter plaatse bedacht en uitgewerkt op maat van de mensen van de buurt. Het is ook een hommage aan de oorspronkelijke utopische plannen van Renaat Braem die door verschillende omstandigheden nooit ten volle werden uitgevoerd. Zo waren de torens ontworpen om op hoge poten te staan, waardoor het grondoppervlak vrij zou blijven - een van de typische kenmerken van de hoogbouw die Braem van zijn leermeester Le Corbusier overnam. De bouwheren van het complex hebben er echter uiteindelijk anders over beslist en vandaag is het gelijkvloers volledig volgebouwd. Op een tekening aan de ingang van het gemeenschappelijke atelier van Spincemaille en het architectenduo Gijs Van Vaerenbergh hangt een fictief ontwerp waarin de oorspronkelijke, onuitgevoerde ideeën van Renaat Braem gecombineerd worden met eigen ontwerpen.

De man met de spiegel

Het sluitstuk van ‘There is the sun’ is van de hand van Wide Verknocke. Het oorspronkelijke idee was dat hij wegmarkeringen zou aanbrengen, maar door de barre weersomstandigheden - op de dag van de installatie regende het onophoudelijk - werd beslist om in de plaats daarvan een tekening in het grasveld voor Blok 1 aan te brengen. Op de grond is daarvan weinig te merken, maar vanuit de appartementen zien de bewoners een vreemde figuur die in het water staat en die een spiegel in zijn hand houdt. De tekening doet vaagweg denken aan de prehistorische krijttekening van de Cerne Abbas reus op de heuvels in Dorset (GB).

There is the Sun is een project in de reeks Common Ground. Onder die noemer nodigt STUK kunstenaars uit om te werken met de de stad en zijn bewoners. Het resultaat zijn artistieke projecten die verbinden maar soms ook ontwrichten.

Dit project - een samenwerking tussen 30CC, STUK, De Werktank, buurtcentrum Sint-Maartensdal en De Verbreder - maakt deel uit van de Leuvense Klimaatweek van zaterdag 6 tot zondag 17 november 2013.