Genk hoofdstad van de architectuur

di 08/10/2013 - 11:19 Zondag 13 oktober vieren we de Dag van de Architectuur. U kan dan verspreid over heel Vlaanderen naar meer dan tweehonderd activiteiten. Genk krijgt speciale aandacht.
Beluister ook

Onder het thema ‘Bloeiende landschappen’ gaat de aandacht op de Dag van de Architectuur naar nieuwe woon-, werk- en samenlevingsvormen. Vlaanderen is zo goed als volgebouwd. We moeten onze bouwcultuur dus aanpassen. Hoe kunnen we meer doen met minder ruimte? Alle projecten van de Dag van de Architectuur proberen op hun manier hier iets aan te doen. De stad Genk is een mooi voorbeeld van hoe je met ruimte kan omgaan en mag zich daarom dit jaar “hoofdstad van de Architectuur” noemen.

Ga naar de website van de Dag van de Architectuur voor het volledige programma.

Genk

Tot begin twintigste eeuw was Genk niet meer dan een dorp. Door de steenkoolontginning in Waterschei, Winterslag en Zwartberg werden enkele wijken sterk uitgebouwd, maar van een stad was nooit sprake. Na de sluiting van de mijnen kreeg Genk te maken met twee grote uitdagingen: hoe maken we van Genk een echte stad met een stadscentrum? En hoe kunnen we de oude mijnsites een toekomst geven? Voor beide projecten werden de voorbije dertig jaar heel veel initiatieven genomen.

Het stadscentrum

“Genk is een stad die zich probeert heruit te vinden”, zo zegt Véronique Claessens, hoofd van de dienst Ruimtelijke Ordening van de stad. “We denken constant na over manieren om de leefbaarheid in de stad te verbeteren.”

Genk hoofdstad van de architectuur 2013

In 2006 creëerde men een stadsplein met een nieuwe autovrije zone door enkele straten af te sluiten en om te leiden. Het plein kreeg er in 2008 een fraaie bibliotheek bij die geprofileerd wordt als een gezellige ontmoetingsplaats. Het was het laatste project van de bekende Franse architect Claude Vasconi die in 2009 overleed. De auto werd verbannen naar een parking onder het plein. “Genk heeft een langgerekt centrum tussen de Kattevennen en het Nationaal Park Hoge Kempen in het Oosten en het Eikbos met ondermeer Bokrijk in het Westen”, aldus Véronique Claessens. “We willen dat langgerekte centrum nu graag verbreden. Daarvoor zoeken we naar manieren om de stationsbuurt in het Noorden en de scholenbuurt in het Zuiden op een aangename manier bij het stadscentrum te integreren.”

Winkelstad

Genk is een winkelstad. In de jaren zestig werd hier Shopping 1 gebouwd, het eerste Belgische shoppingcenter naar Amerikaans model. Later volgden nog Shopping 2 en 3. “Dat is historisch zo gegroeid,” zegt Véronique Claessens. “We willen die winkelzones behouden en versterken. Maar daarnaast willen we ook een kantorencentrum uitbouwen.” De grote Shopping 1 in Genk wordt momenteel gerenoveerd en uitgebouwd en is een van de projecten die u kan bezoeken tijdens de Dag van de Architectuur.

De renovatie van de Sint-Martinuskerk, de uitbouw van Shopping 1, de bouw van de bibliotheek, de herwaardering van de Stiemerbeekvallei, … Met heel wat lovenswaardige initiatieven probeert Genk het stadscentrum dus te hertekenen. Maar je krijgt er zelden het gevoel dat je in een gezellig stadje kuiert. De stad heeft geen historisch centrum en de nieuwe initiatieven hebben het volledige centrum dicht gebetonneerd. Véronique Claessens begrijpt die kritiek. “We zoeken naar manieren om het centrum aantrekkelijker te maken en we zouden graag meer groen in de stad hebben. Maar een stadsplein moet niet alleen gezellig zijn, het moet ook functioneel zijn. Hier wordt elke week een markt gehouden en hier vinden evenementen plaats. Dan staan bomen al snel in de weg.”

Misschien bieden de landschapsarchitecten van LAMA Landscape Architects en Bieke van Hees. Tijdens de Dag van de Architectuur bouwen zij een levensgrote maquette met het ideale straatprofiel op de Europalaan, de hoofdstraat van Genk. Het ideale straatprofiel toont verschillende mogelijkheden om anders om te gaan met de verharde wegen in Vlaanderen.

Op woensdag 9 oktober kan u al naar de Staten-Generaal van de Stad Limburg, georganiseerd door Architectuurwijzer vzw. Er wordt nagedacht over de Limburgse leefomgeving.

In de namiddag kan u mee debatteren in drie thematische denktanks over de "stad Limburg".'s Avonds is er een lezing van Constantin Petcou (Atelier d’Architecture Autogérée) over stedelijke tactieken.

Mijnsites

Ondertussen is het ook een en al bedrijvigheid in de Genkse wijken. De voormalige mijnsite van Winterslag werd succesvol omgetoverd in C-Mine, dat in 2011 de Vlaamse Monumentenprijs won. Het is een meer dan geslaagd voorbeeld van de herbestemming van onroerend erfgoed. Maar C-Mine is nog niet klaar. Er wordt nog steeds gewerkt aan herbestemming, renovatie én nieuwbouw.

Genk - C-Mine

Een mooie voorbeeld is de C-Mine Crib, een gebouw dat vorige maand officieel geopend werd. De voormalige mijnburelen van Winterslag werden gerestaureerd met respect voor de originele materialen en met toevoeging van hedendaagse elementen. C-Mine Crib is nu een aantrekkelijk gebouw dat zich richt op jong talent, bedrijven en organisaties in de creatieve economie. “We noemen dit een incubatiegebouw waar we startende ondernemers aantrekken én begeleiden”, zo zegt Peter Vandeurzen van C-Mine Crib. "Als ze op hun eigen benen staan, kunnen ze doorgroeien naar een ander gebouw op C-Mine, zoals bijvoorbeeld de nieuwbouw Deusjevoo.”

De herbestemming van de mijnsites gebeurt met een duidelijke visie. “In Winterslag (C-Mine) richten we ons specifiek op de creatieve economie: game-ontwikkelaars, animatiestudio’s, e.d. In Waterschei bouwen we met het Thor Park een gelijkaardig project uit in de kennisgedreven economie. De Incuba Thor zal daar jonge bedrijven begeleiden die zich richten op de nieuwe energievormen, de smart energy business.”
C-Mine loont de moeite om te bezoeken op de Dag van de Architectuur. De site heeft de uitstraling van een mooie toekomst met respect voor het verleden.

Herbestemming van de Sint-Jansschool

Wie daarna nog even in de Genkse wijken wil ronddwalen, moet zeker langsgaan in de oude en nieuwe school van Waterschei. De oude Sint-Jansschool telde veertig klaslokalen die na de sluiting van de mijn stilaan leegliepen. De oude school werd nu gerenoveerd met behoud van de authentieke uitstraling en omgevormd tot Woonerf Binnenhof, veertig jonge gezinswoningen rond een centrale parktuin. Vlakbij staat de nieuwbouw van het nieuwe schooltje, De Bladwijzer, dat mooi ingepast is in de omgeving. Beide gebouwen zijn te bezoeken tijdens de Dag van de Architectuur.

Somewhere City

“Genk is alleen rand zonder centrum, of evengoed: alleen centrum zonder rand.” Dat schrijft journalist Pascal Verbeken, die werd uitgenodigd een portret te schrijven van de stad. Zijn boek wordt opgeluisterd met foto's van Jimmy Kets.

Het boek "Somewhere City - een stadsportret van Genk" van Pascal Verbeken en Jimmy Kets is te koop bij het Vlaams Architectuurinstituut.