"Ik denk niet elke dag aan Henry van de Velde"

vod
do 12/09/2013 - 09:49 Aan de drukke steenweg van Gent naar Kortrijk staat de voormalige polikliniek van dokter Adriaan Martens. Piet Coessens kocht dit gebouw in de jaren tachtig en maakte er een woonhuis van. Naar aanleiding van de 150ste verjaardag van Henry van de Velde mocht Cobra.be een kijkje nemen.

architectuur henry van de velde polikliniek dokter martens privekliniek kliniek astene piet coessens cobra.be hoera cultuur

Op bezoek in de polikliniek van Henry van de Velde

"Ik denk natuurlijk niet elke dag aan Henry van de Velde, maar het is wel zo dat je het genie van deze architect hier elke dag ervaart." Aan het woord is Piet Coessens, eigenaar van een gebouw dat ontworpen is door Henry van de Velde. Coessens kocht deze voormalige polikliniek van dokter Martens in de jaren tachtig en woont er al die tijd samen met zijn vrouw. "Het is fantastisch om hier te wonen. Een van de belangrijkste kwaliteiten van dit gebouw zijn de ruimte en het licht die je in dit gebouw ervaart, elke dag opnieuw."

Een dubbele opdracht

Dokter Martens vroeg aan Henry van de Velde om een polikliniek, een privékliniek, te ontwerpen met in de onmiddellijke nabijheid een woonhuis. Deze polikliniek voor inwendige ziekten werd gebouwd in 1932. Het woonhuis van de dokter 'Villa Landing' staat aan de overkant van de weg. Toen dokter Martens in 1968 overleed nam zijn assistent de praktijk over. In 1985  werd de polikliniek te koop gesteld.

Piet Coessens groeide op in dit dorp, Astene-aan-de-Leie.
"Mijn moeder woont hier nog altijd. Mijn vrouw is ook van deze streek en we kenden het huis. Ik passeerde hier vaak, maar was er nooit binnengeweest. Op een bepaalde dag zagen we dat het gebouw te koop stond en in minder dan twee weken was het ons huis."

Nieuwe zakelijkheid

Het gebouw is een typisch voorbeeld van de latere periode van Henry van de Velde, van de 'nieuwe zakelijkheid', een heel functionele architectuur. Het is in de stijl van 'Het Nieuwe huis' in Tervuren, dat van de Velde voor zichzelf heeft laten bouwen.

Op bezoek in de polikliniek van Henry van de Velde

Piet Coessens leidt ons rond doorheen de verschillende ruimtes. Alles is op het gelijkvloers, we zien een zeer horizontale lijnvoering.
"Wat zeer opvallend is, is dat het programma van de architectuur bijna volledig overeenstemt met het medische programma van dokter Martens, de opdrachtgever." merkt Coessens op. "Als mensen hier op bezoek kwamen, kwamen ze in een wachtzaal terecht, dan in een spreekkamer, dan in opeenvolgende kamers waar onderzoeken gebeurden. De enige toegang van buiten naar binnen en van binnen naar buiten was via de voordeur, er was maar één ingang "
Patiënten werden in de polikliniek een hele dag onderworpen aan onderzoeken en kregen op het einde van de dag een behandeling voorgeschreven.

Van kliniek tot woonhuis

De oorspronkelijke spreekkamer van de polikliniek is nu de eetkamer, het laboratorium is de keuken geworden en de onderzoekskamers zijn slaapkamer en badkamer geworden.
"Wij hebben het gebouw behouden zoals het is, we zijn er letterlijk in gaan wonen:  we hebben er een bed in geplaatst, andere meubels die we hadden, hebben we binnengebracht, we hebben keuzes gemaakt die beïnvloed zijn door het gebouw, maar het was niet nodig om er een woning van te máken. Het gebouw is ontworpen als kliniek maar het was perfect mogelijk om het zo in gebruik te nemen als woning. De kwaliteit van de ruimte is zo evident dat er absoluut geen nood is om wat dan ook te veranderen."

Beschermd gebouw

Het gebouw werd als monument beschermd op 5 oktober 1994. Het woonhuis van Dr. Martens, 'Villa Landing', is niet beschermd. Het huis werd in de jaren tachtig ingrijpend verbouwd en is nu een restaurant, 'Au Bain Marie'. Het is waarschijnlijk de enige woning van Henry van de Velde die niet beschermd is.
 

Renoveren

Piet Coessens en zijn vrouw hebben in de loop der jaren verbouwingen laten doen. Dat gebeurt in overleg met  Monumentenzorg. Eén van de eerste renovatiewerken zijn gebeurd aan het dak. Het is een plat dak, een platform met pannen die de dakrand omzomen om het water tegen te houden. Sommige van deze pannen uit terracota waren kapot of niet meer intact en moesten stuk voor stuk gebakken worden in gespecialiseerde ateliers omdat ze niet meer te vinden zijn.

"Het gebouw is zeer degelijk gerealiseerd," gaat Coessens verder, "maar ramen in staal beginnen te roesten, na een tijd sluiten die ramen minder goed. Het was moeilijk te verwarmen. Na de renovatie is dat veel verbeterd. In overleg met Monumentenzorg zijn er glaspartijen ontworpen van dubbel glas met het profiel van enkel glas, dus zonder dat er iets aan het uitzicht verandert, ook voor de gebogen glaspartijen. Het is heel omslachtig en heel duur, maar dankzij de subsidie kan de eigenaar een deel van de kosten recupereren."

[De overzichtstentoonstelling 'Henry van de Velde - Passie - functie - Schoonheid' is vanaf 13 september 2013 tot 12 januari 2014 te bezoeken in het Jubelparkmuseum te Brussel.]